Week tegen Armoede: 'Weten dat er iemand naar je omkijkt'

Het is de Week tegen Armoede, met als thema (On)gelijke kansen op gezondheid. Meer risico's voor de gezondheid is slechts een van de gevolgen van opgroeien in armoede, vertelt Hannes van de Ven van het Nederlands Jeugdinstituut. 'Kinderen die opgroeien in armoede hebben gemiddeld vaker overgewicht, bewegen minder en eten minder gezond. Ook leven ze vaker in koude en vochtige huizen, wat gezondheidsproblemen kan opleveren. Deze en andere risico's hopen zich op bij gezinnen in armoede. Armoede signaleren is daarom de eerste stap om de gevolgen te beperken.'

'Pas als professionals signaleren dat kinderen opgroeien in armoede, kunnen ze kijken welke steun kan helpen', aldus Van de Ven. 'Alleen al de erkenning dat de situatie moeilijk is, kan veel betekenen. Want armoede heeft op veel fronten effect.'

'Opgroeien in armoede heeft langdurig impact. Kinderen kunnen niet overal aan meedoen, want alles kost geld. Ze zitten minder vaak bij clubs en verenigingen. Daardoor maken ze minder dingen mee en maken ze minder vrienden. Soms houden kinderen zich afzijdig. Er is een drempel om naar een verjaardagsfeest te gaan als er geen geld is voor een cadeau. Het risico is dat kinderen geïsoleerd raken, of buitengesloten worden omdat ze minder kunnen meedoen met andere kinderen. Deze kinderen hebben steun nodig, van hun ouders, maar ook van andere volwassenen in hun omgeving.'

Economisch, sociaal en cultureel kapitaal

'Bij opgroeien in armoede gaat het niet alleen om geld, dus om ontbrekend economisch kapitaal', zegt Van de Ven. 'Kinderen leveren ook in op sociaal kapitaal: de relaties waardoor je leert hoe je met mensen omgaat en vriendschappen onderhoudt. En cultureel kapitaal, waardoor je wereldwijs wordt en weet wat gewoontes en gebruiken in de samenleving zijn. Omdat hun leven smaller is, kunnen ze ook op sociaal en cultureel vlak arm blijven. Die vormen van kapitaal zijn belangrijk voor je ontwikkeling en leveren later in je leven veel op. Een uitgebreid netwerk kan je op veel plekken vooruit helpen.'

'Mentale steun alleen al kan een kind helpen. Het is fijn te weten dat er iemand naar je omkijkt. Dan voelen kinderen zich gezien en gehoord. Ze weten dat ze hun situatie niet hoeven te verhullen, dat ze kunnen vertellen waar ze mee zitten. Daarnaast kun je er als professional ook in je werk rekening mee houden. Een docent die weet dat een leerling zich slecht concentreert omdat die nauwelijks heeft geslapen door de kou in huis, kan daar rekening mee houden. En als een leerling thuis niet kan oefenen omdat er geen laptop is, kan een docent kijken hoe die toch een opdracht kan maken.'

Sociale kaart kennen

'Ook is het goed als de school de sociale kaart kent en weet hoe je een beroep doet op het Jeugdeducatiefonds, het Jeugdfonds Sport & Cultuur en andere fondsen en organisaties. Een school kan zelf kijken wat er mogelijk is, maar ook de gemeente of het wijkteam inschakelen. Misschien is er op de school een brugfunctionaris of een intern begeleider die een rol kan spelen. Verder dragen dingen als schoolontbijt en schoolfruit bij aan een goede ontwikkeling. Want kinderen leren beter als ze met een volle maag in de klas zitten.'

Meer informatie

Bericht HAN over Week tegen Armoede