• HET NJi WERKT AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Pesten

Commissie anti-pestprogramma's

In maart 2013 presenteerden de Kinderombudsman en staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) het Plan van aanpak tegen pesten. Het aanbod aan anti-pestprogramma's is groot. Om tot een wetenschappelijk verantwoorde validatie te komen, is daarom een onafhankelijke commissie van deskundigen samengesteld: de Commissie Anti-pestprogramma's.

Beoordeling

De Commissie Anti-pestprogramma's heeft als eerste stap criteria vastgesteld waar een goed anti-pestprogramma aan moet voldoen.

  1. Het programma is theoretisch goed onderbouwd
  2. Het programma is empirisch adequaat onderbouwd
  3. Randvoorwaarden om het programma uit te voeren zijn duidelijk beschreven.

Deze criteria zijn gespecificeerd in twintig indicatoren. 

Vervolgens zijn programmaeigenaren in de gelegenheid gesteld om hun anti-pestprogramma aan te melden voor beoordeling door de onafhankelijke commissie. Uiteindelijk zijn 61 methoden ingediend die de onafhankelijke commissie heeft beoordeeld op de theoretische en empirische onderbouwing en randvoorwaarden.

Kansrijk

Deze programma's zijn als kansrijk beoordeeld:

  • KiVa
  • PRIMA
  • Kanjertraining
  • Vreedzame school
  • Programma Alternatieve Denkstrategieën (PAD)
  • Taakspel
  • Alles Kidzzz
  • Plezier op school
  • Sta sterk (training)

Onderstaande programma's hebben potentie maar voldoen momenteel nog te weinig aan de criteria en indicatoren. De commissie verwacht dat deze programma's op termijn kunnen worden verbeterd op basis van de door de commissie aangegeven aspecten.

  • School Wide Positive Behavior Support (SWPBS)
  • Omgaan met elkaar
  • Zippy's vrienden
  • Pestkoppen stoppen

Bekijk het rapport met alle beoordeelde programma's.

Effectonderzoek NRO

In mei 2015 is een consortium van vier universiteiten en twee kennisinstellingen begonnen met onderzoek naar de effectiviteit van tien antipestprogramma's. Het onderzoek maakt deel uit van het plan van aanpak tegen pesten van OCW en de Kinderombudsman. Het multidisciplinaire onderzoeksconsortium staat onder leiding van Bram Orobio de Castro, hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Utrecht.

Van de dertien anti-pestprogramma's die als kansrijk zijn beoordeeld laat het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) er in de periode 2015 tot 2017 tien nader onderzoeken op verzoek van het ministerie van Onderwijs. KiVa, De Vreedzame School en Online Pestkoppen Stoppen vallen buiten dit effectonderzoek, omdat zij reeds voldoende zijn onderzocht (KiVa) of elders worden onderzocht (Vreedzame School en Pestkoppen Stoppen). Aan het onderzoek doen zo'n 750 basisschoolklassen mee. Een deel krijgt vanaf mei 2015 één van de programma's toegewezen; een ander deel begint een jaar later met een anti-pestprogramma. Het onderzoek loopt tot maart 2017.

Het gaat om deze programma's:

Na het effectonderzoek zal de commissie Anti-pestprogramma's in 2017 de programma's nogmaals beoordelen op effectiviteit.

Actieplan 'sociale veiligheid op school'

Het werk van de Commissie Anti-pestprogramma's draagt bij aan het in oktober 2014 verschenen Actieplan 'sociale veiligheid op school' van de PO-Raad en de VO-raad, waarin zij informatie beschikbaar stellen over bewezen effectieve programma's en methodes.
Meer informatie

Samenstelling commissie

De Commissie Anti-pestprogramma's is samengesteld op basis van ervaring en kennis van de thematiek. Ook is nadrukkelijk gelet op onafhankelijkheid ten opzichte van anti-pestprogramma’s. Meerdere commissieleden hebben ervaring met het beoordelen van programma’s in andere commissies. De Commissie Anti-pestprogramma's bestaat uit de volgende commissieleden:

  • Dr. Paul Baar (Universiteit Utrecht)  
  • Dr. Frits Goossens (Vrije Universiteit Amsterdam) 
  • Dr. Paul Kocken (TNO) 
  • Dr. Matty van der Meulen (met emeritaat, nog verbonden aan Rijksuniversiteit Groningen) 
  • Dr. Daan Wienke (Nederlands Jeugdinstituut)

Prof.dr. Bram Orobio de Castro (Universiteit Utrecht) maakte tot april 2015 deel uit van de commissie. Hij is afgetreden als lid aangezien hij sinds mei 2015 leiding geeft aan het consortium dat de effectiviteit van tien antipestprogramma's zal onderzoeken.
Prof. dr. Maja Dekovic (Universiteit Utrecht) en Prof. dr. Jan Janssens (Radboud Universiteit Nijmegen) hebben een waardevolle bijdrage geleverd aan de totstandkoming van de criteria, maar namen geen verdere zitting in de commissie.

Nieuwe beoordelingen

De Commissie Anti-pestprogramma's beoordeelt geen nieuwe anti-pestprogramma's meer. Beoordeling op effectiviteit vindt verder plaats door de Erkenningscommissie Interventies. Programma’s die voor beoordeling door de Erkenningscommissie Interventies in aanmerking willen komen, richten zich vanaf nu tot deze commissie. Bekijk voor informatie over de verschillende stappen van de procedure om een interventie door de Erkenningscommissie Interventies te laten beoordelen de Erkenningsprocedure.

Programma’s die in aanmerking komen voor beoordeling door deze commissie zijn bijvoorbeeld:

  • Programma's die behoren tot de lijst van veelbelovende programmas die niet meedoen met het NRO traject of niet zijn gehonoreerd vanuit het NRO onderzoek. 
  • De 48 afgewezen programma's die  niet of onvoldoende voldoen aan de criteria en indicatoren van de Commissie Anti-pestprogramma’s. 
  • Anti-pestprogrammas die zich ná de sluitingstermijn in 2014 bij het Nederlands Jeugdinstituut hebben gemeld. 
  • Programma's die zich richten op een meer algemener doel dan tegen pesten, namelijk het vergroten van de sociale veiligheid. Relevant, nu in het concept Wetsvoorstel de zorgplicht van scholen voor de sociale veiligheid wordt  benadrukt.

Vragen?

Heeft u vragen over de commissie, de procedure of de beoordeling? Stel uw vraag via antipestprogrammas@nji.nl.

Vragen?

Inge Anthonijsz is contactpersoon.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.