Rol gemeente bij seksueel grensoverschrijdend gedrag

Seksueel grensoverschrijdend gedrag heeft veel invloed op het leven van kinderen en jongeren. Als gemeente kun je een belangrijke rol spelen in het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag en het verminderen van de gevolgen voor kinderen en jongeren.

Wat is je rol als gemeente?

Als gemeente heb je een belangrijke coördinerende rol om samen met relevante organisaties te werken aan veiligheid van de inwoners, dus ook het voorkomen en tegengaan van seksueel grensoverschrijdend gedrag.  Zie voor meer informatie het 8-puntenplan voor betere preventie van seksueel geweld in de gemeente van Expertisecentrum Rutgers.

Aanpak

Als gemeente kun je veel doen om het seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen. Het is belangrijk om hier gezamenlijk in op te trekken met de maatschappelijke partners in de gemeente omdat seksueel grensoverschrijdend gedrag overal voor kan komen.

De eerste stap is om een gezamenlijk beeld te krijgen van het seksueel grensoverschrijdend gedrag in de gemeente. Vooral omdat dit met uitstek een onderwerp is dat niet erg zichtbaar is. Dat betekent ook dat er actief signalen opgehaald moeten worden onder jongeren. Zij hebben het beste zicht op wat hen overkomt. Daarvoor is het belangrijk dat er een lage drempel is in de gemeente om signalen te melden. Dit kan bij scholen, sportverenigingen en meldpunten over seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Op de pagina's over het Kwaliteitskompas lees je meer over hoe je kunt komen tot een samenhangende aanpak bij dit thema. Het kompas helpt om krachten te bundelen, beter te doen wat nodig is, de opgave te vertalen naar een concreet plan en duurzame resultaten te bereiken voor kinderen en jongeren.

Grenzen zijn persoonlijk

Dit onderwerp vraagt ook om met elkaar stil te staan en na te denken over wat als seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt gezien. Grenzen zijn iets persoonlijks en kunnen variëren tussen mensen. Dit heeft te maken met de cultuur, normen en waarden rondom dit onderwerp. Dit vraagt om een blik naar binnen. Als overschrijdend gedrag als 'normaal' wordt gezien, is het moeilijk om die signalen op te halen. Wees dus ook alert op diversiteit in normen en waarden in de gemeente.

Data

Het helpt ook om gebruik te maken van de openbare data die al beschikbaar zijn. Het CBS verzamelt gegevens over de veiligheidsbeleving en verschillende vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag op gemeenteniveau. Ook de GGD verzamelt met verschillende indicatoren gegevens over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Voor een landelijk beeld kun je bij het Rutgers terecht.

De gemeente heeft hierbij een coördinerende rol. Samen met de partners kan gekeken worden waar het beleid het grootste impact heeft op de problematiek. Het integrale plan van Arnhem tegen seksuele intimidatie is hierbij een voorbeeld.

Er is geen standaard aanpak die voor elke gemeente hetzelfde is, maar gemeenten kunnen wel dezelfde instrumenten inzetten. Lees daar hieronder meer over.

Preventie

Het is van belang om seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen door bijvoorbeeld goede voorlichting aan kinderen en jongeren te geven. We geven een aantal voorbeelden over wat je als gemeente kunt doen:

Preventieprogramma's

Er zijn verschillende preventieprogramma's ontwikkeld om seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen. Als gemeente kun je de uitvoering van dit programma initiëren. Een voorbeeld is het programma Ik ben van mij. Dit programma focust zich op het bevorderen van positief seksueel gedrag bij jongeren door ze te informeren, activeren en mobiliseren zodat gezond seksueel gedrag de norm wordt. Ook Rutgers, het kenniscentrum voor seksualiteit en seksuele gezondheid, verschillende preventieprogramma's ontwikkeld om seksuele weerbaarheid te verhogen.

Aanpak op scholen

Scholen zijn verplicht om aandacht te besteden aan seksualiteit en seksuele weerbaarheid.  Als gemeente kun je scholen stimuleren om gebruik te maken van lespakketten waar seksueel gezond gedrag een thema is. Een voorbeeld is het lespakket Kriebels in je buik dat als doel heeft het bevorderen van een gezonde en veilige relationele en seksuele ontwikkeling bij kinderen van 4 tot 12 jaar. De gemeente Arnhem is gestart met een programma om voorlichting op scholen te geven. Door het geven van voorlichting wil de gemeente de norm stellen dat seksuele intimidatie onacceptabel is.

Campagnes

Er zijn diverse landelijkere campagnes waarin aandacht wordt besteed aan voorlichting over seksualiteit. Zoals de jaarlijkse Week van de liefde voor het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs en de Week van de Lentekriebels voor het basisonderwijs. Als gemeente kun je hierbij aanhaken.

Ook kun je een lokale campagne ontwikkelen. Een voorbeeld hiervan is de campagne #jijstaatnietalleen van de gemeente Amsterdam om in actie te komen tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag bij jonge vrouwen. De gemeente Utrecht heeft een campagne gestart om straatintimidatie onder de aandacht te brengen. Inwoners die last hebben van straatintimidatie worden opgeroepen dit te melden.

Een ander voorbeeld is de publiekscampagne Ben je oké?, waar omstanders worden aangemoedigd om met een laagdrempelige vraag in te grijpen als ze zien dat iemand wordt lastiggevallen.

Samenwerking met maatschappelijke partners/integrale aanpak

Professionals in zorg, welzijn, jeugdzorg, onderwijs, wijkteams en handhaving zijn een belangrijke schakel in het signaleren en aanspreken van risicogroepen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Een integrale aanpak is van belang om seksueel grensoverschrijdend gedrag tegen te gaan.

Voor een goeie samenwerking en aanpak is het belangrijk om als gemeente te zorgen voor een netwerk van relevante partijen. Ook kun je maatschappelijke partners stimuleren om goed beleid te formuleren en aandacht te besteden aan grensoverschrijdend gedrag. De gemeente Den Haag helpt bijvoorbeeld sportverenigingen die willen werken aan een positieve sportcultuur. Waarbij een van de doelen is om seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen.

Hulp voor betrokkenen

Ook bij de hulp aan slachtoffers en de plegers van seksueel grensoverschrijdend gedrag speelt de gemeente een belangrijke rol. De gevolgen van seksueel grensoverschrijdend hebben vaak een grote impact op het leven van slachtoffers en plegers. De gemeente kan zorgen voor goede hulp en behandeling.

Het is van belang dat betrokkenen weten waar ze terecht kunnen voor hulp en begeleiding. Draag uit dat er hulp is en maak duidelijk waar betrokkenen naar toe kunnen. Denk aan Centrum Seksueel geweld, Veilig Thuis of Slachtofferhulp. Maak daarnaast inzichtelijk welke lokale organisaties werken aan het tegengaan van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Diverse gemeenten hebben lokale meldpunten opgezet om laagdrempelig straatintimidatie te melden. Zodat voor een gemeente inzichtelijk wordt waar er intimatie is om eventueel extra maatregelen te nemen rondom handhaving. Bekijk hier het voorbeeld van de gemeente Breda en van de gemeente Almere.

Alle pagina's over seksueel grensoverschrijdend gedrag

Naar het overzicht

Marthe van Voorst van Beest