Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Vragen en antwoorden na persconferentie 21 april

Laatste actualisatie: 15 mei 2020

Op 11 mei gaan het primair onderwijs, het speciaal onderwijs in de basisschoolleeftijd, kinderdagverblijven, gastouderopvang en de bso weer van start. Het voortgezet onderwijs bereidt zich voor om per 2 juni als 'anderhalvemeterschool' open te gaan. Kinderen en jongeren tot en met 18 jaar mogen weer in de buitenlucht in groepsverband sporten. Dat maakte het kabinet bekend op de persconferentie van 21 april. De versoepeling van de maatregelen brengt voor ouders, kinderen, jongeren en professionals nieuwe vragen met zich mee. Het Nederlands Jeugdinstituut heeft alvast enkele vragen en antwoorden op een rij gezet.

Algemeen

Welke scholen en opvang gaan weer open?

Na de meivakantie, per 11 mei, gaat het basisonderwijs voor alle kinderen in deeltijd open. Het speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs in de basisschoolleeftijd gaan volledig weer open. De kinderopvang, gastouderopvang en de bso gaan ook weer van start. De bso volgt hierbij het ritme van de school.

Het kabinet heeft aangegeven dat de scholen ruimte krijgen om naar eigen inzicht in te vullen hoe om te gaan met de inrichting en organisatie van het onderwijs. De PO-raad heeft een protocol opgesteld voor het opengaan van het primair onderwijs en kinderopvang vanaf 11 mei. Zo is per schooldag niet meer dan de helft van de leerlingen in het gebouw aanwezig. Hoeven kinderen tot 12 jaar onderling geen afstand te houden. De afstand tussen de leerkracht en de kinderen blijft anderhalve meter. Voor elke school vormt de richtlijn de basis waarbinnen de school eigen keuzes maakt. Dat doet zij in overleg met de medezeggenschapsraad.

Scholen in het voortgezet onderwijs kunnen voorbereidingen treffen zodat hun leerlingen vanaf dinsdag 2 juni weer naar school kunnen.

Gaat het thuisonderwijs door?

Ja, want kinderen kunnen niet meteen alle dagen naar school. Mogelijk komt er een combinatie van thuisonderwijs en lessen op school. De school bekijkt hoe zij voor alle leerlingen het naar schoolgaan zo goed mogelijk kan regelen.

Vragen van ouders

Wordt alles op school nu weer gewoon?

Ja en nee. Ja, kinderen gaan weer naar school, maar anders dan voorheen. Basisscholen halveren bijvoorbeeld de groepsgrootte in de klas. Kinderen gaan daarbij ongeveer 50 procent van de tijd naar school. De andere helft van de tijd volgen zij thuisonderwijs. De scholen zijn nu aan het puzzelen hoe zij dit zo goed mogelijk organiseren. De scholen informeren zelf de ouders hierover. 

Lees meer op de pagina kinderen voorbereiden op teruggaan naar school.

Mag mijn kind weer gaan sporten?

Kinderen, jongeren en volwassenen mogen weer buiten sporten. Kinderen en jongeren al vanaf 29 april, volwassenen vanaf 11 mei. Officiële wedstrijden zijn verboden. Kinderen en jongeren die geen lid zijn van een sportclub, kunnen hier ook gebruik van maken. Gemeenten, sportverenigingen en buurtsportcoaches werken dit samen verder uit.

Het heeft sterk de voorkeur dat kinderen zelf naar de training toe gaan. Als het niet anders kan, dan mogen ouders hun kinderen brengen en halen. Het is de bedoeling dat ouders daarna weer naar huis gaan en niet bij de training blijven kijken. Breng je kinderen niet naar de training wanneer zij klachten hebben als neusverkoudheid, hoesten, benauwdheid en/of koorts.

Waar je op moet letten:

  • Alleen buiten sporten is toegestaan.
  • Kinderen tot en met 12 jaar hoeven geen anderhalve meter afstand te houden van elkaar.
  • Jongeren van 13 tot en met 18 jaar moeten tijdens de training wel anderhalve meter afstand van elkaar houden. 
  • Het douchen na de training doet iedereen thuis.
  • Ouders mogen nog niet langs de lijn staan.

Meer informatie over bewegen vind je op de pagina Gezond Thuisblijven.

Als school en sporten weer mogen, mogen de kinderen dan ook weer naar:

  • Opa en oma: de adviezen ten aanzien van het bezoek aan opa en oma blijven ongewijzigd. Lees meer op de pagina de veranderende rol van opa en oma.
  • Verjaardagsfeestjes: Kinderen vanaf 13 jaar en volwassenen moeten nog steeds anderhalve meter afstand houden. Je mag niet meer dan drie bezoekers thuis ontvangen. Een verjaardag met veel familie kan dus nog niet. 
  • Voor kinderpartijtjes met kinderen tot en met 12 jaar is het belangrijk om als ouder zelf een afweging te maken:
    • Waar voel je je als ouder prettig bij? Hoe denken de ouders van vriendjes en vriendinnetjes erover? Wat is haalbaar?
    • Kunnen de kinderen zoveel mogelijk lopend of op de fiets komen of gebracht worden met de auto? Het openbaar vervoer is niet bedoeld als ‘uitje’ en mag alleen gebruikt worden als het echt niet anders kan. Daar vallen partijtjes niet onder.
    • Is er genoeg ruimte binnen of buiten om als ouder zoveel mogelijk anderhalve meter afstand te houden van de vriendjes en vriendinnetjes die zijn uitgenodigd?
    • Spreek af met de andere ouders af dat als iemand verkoudheidsklachten, verhoging of koorts en/of benauwdheid heeft, diegene niet komt. Als iemand bij jullie thuis verkoudheidsklachten én meer dan 38 graden koorts en/of benauwdheidsklachten heeft, dan gaat het partijtje niet door. Bereid je kind erop voor dat deze dingen kunnen gebeuren, want dat is natuurlijk erg jammer.
    • Zorg dat de kinderen ook tussendoor goed hun handen wassen met ‘handen was pauzes’, ook na het buitenspelen. 

Moet mijn kind leerachterstanden door de coronacrisis inhalen?

Dat verschilt per kind. De eventuele achterstand die is opgelopen door de coronacrisis noemen we bij het Nederlands Jeugdinstituut geen leerachterstand. Het is te verwachten dat kinderen minder schoolwerk hebben gedaan dan normaal. Dat is heel normaal in deze abnormale situatie. Alle kinderen hebben hiermee te maken. Dit besef kan helpen om jezelf en je kind gerust te stellen. Belangrijk is dat je samen met school kijkt hoe jullie de ontwikkeling en het welzijn van je kind kunnen blijven stimuleren en samen te kijken naar wat je kind nodig heeft om goed verder te kunnen. Uit onderzoek is bekend dat kinderen veerkrachtig zijn. De meeste kinderen pakken de draad vanzelf weer op. Het belangrijkste hiervoor is het vertrouwen en de steun van ouders en andere belangrijke volwassenen in zo'n bijzondere periode.

Brengen en halen naar school of opvang, hoe moet dat?

Ouders worden opgeroepen om hun kinderen zoveel mogelijk alleen en lopend of op de fiets naar de school of opvang te brengen. Het is een goed idee om achter elkaar te fietsen. Eén fietslengte is namelijk precies anderhalve meter. Ook bij het stoplicht kun je het beste achter elkaar blijven staan.

De school maakt regels over waar de ouders wel en niet mogen komen: wel of niet in de school, bij de deur, op het plein. Die regels bepalen dus waar je je kind afzet en weer ophaalt bij de school. Houd je goed aan die regels. En bewaar de afstand van anderhalve meter tussen jou en andere kinderen en ouders.

Gaat jouw kind met leerlingenvervoer naar school? Het leerlingenvervoer kan vanaf 11 mei op de normale manier van start gaan. Leerlingen onderling en leerlingen en de chauffeur hoeven geen anderhalve meter afstand te bewaren. De chauffeur kan dus helpen bij het in- en uitstappen van de leerlingen. Ook zijn er geen extra maatregelen nodig om contact tussen de chauffeur en de leerlingen te voorkomen.

Gaat jouw kind met het openbaar vervoer naar school? Let dan op dat de richtlijn is dat het openbaar vervoer alleen gebruikt wordt als dat niet anders kan. Is dit het geval, geef dan extra instructies:

  • Houd anderhalve meter afstand.
  • Draag handschoenen of trek je mouw over je hand als je een lus of buis moet vasthouden.
  • Op school eerst handen wassen. Zelfs al kom je daardoor te laat in de klas.

Mag mijn kind naar school als er iemand in ons gezin ziek is?

Nee, als één van de gezinsleden of andere mensen met wie je een huishouden deelt ziek is, moet iedereen zoveel mogelijk binnen blijven. Onder ziek zijn verstaan we verkoudheidsklachten zoals een loopneus, neusverkoudheid, keelpijn of hoesten en boven de 38 graden koorts en/of benauwdheid.

  • Je kind mag wel naar school als iemand in het gezin verkoudheidsklachten heeft, zoals een loopneus, neusverkoudheid, keelpijn of hoesten zonder koorts van meer dan 38 graden en/of benauwdheid.
  • Je kind mag niet naar school als iemand in gezin verkoudheidsklachten heeft, zoals een loopneus, neusverkoudheid, keelpijn of hoesten én koorts van meer dan 38 graden en/of benauwdheid.
  • Je kind mag niet naar school als het zelf verkoudheidsklachten heeft zoals een loopneus, neusverkoudheid, keelpijn of hoesten al dan niet met koorts van meer dan 38 graden en/of benauwdheid. Zijn er blijvende verkoudheidsklachten, was dat voorheen ook al en lijkt dat te komen door bijvoorbeeld hooikoorts of chronische luchtwegklachten, dan geldt hierop mogelijk een uitzondering. Lees hier de handreiking voor kinderen met een langdurige verkoudheid.

Als je kind, zoals hierboven beschreven niet naar school mag, blijft je kind thuis en binnen en er komen geen vriendjes op bezoek. Zij mogen weer naar school als iedereen in het gezin of in huis langer dan 24 uur klachtenvrij is. Overleg met school of online onderwijs in deze periode mogelijk en wenselijk is.

Als iemand thuis meer dan 38 graden koorts heeft, moet iedereen binnen blijven. Als uitzondering mogen huisgenoten zonder verkoudheidsklachten wel snel een boodschap doen.

Lees ook de pagina verkouden en weer naar school?.

Kan mijn kind gewoon met de taxi naar het speciaal onderwijs in de basisschoolleeftijd?

Het leerlingenvervoer kan vanaf 11 mei op de normale manier van start gaan. Leerlingen onderling en leerlingen en de chauffeur hoeven geen anderhalve meter afstand te bewaren. De chauffeur kan dus helpen bij het in- en uitstappen van de leerlingen. Ook zijn er geen extra maatregelen nodig om contact tussen de chauffeur en de leerlingen te voorkomen.

Hoe praat ik met mijn kinderen over dat ze weer naar school kunnen?

Kinderen op de kinderopvang, in het basisonderwijs en het speciaal onderwijs in de basisschoolleeftijd gaan vanaf 11 mei weer naar school. Toch is het daar dan niet als vanouds. Dat kan spannend zijn voor kinderen. Dat kun je uitleggen door te vertellen dat:

  • Uit onderzoeken blijkt dat kinderen minder snel en minder ernstig ziek worden van het virus.
  • Experts hebben goed nagedacht en vinden deze stap veilig.

Het is belangrijk met je kinderen over deze veranderingen te praten. Bekijk de pagina tips om met kinderen over het coronavirus te praten.

Hoe leg ik uit dat veel leuke dingen nog steeds niet doorgaan?

Het is voor kinderen ingewikkeld om te begrijpen waarom het één wel mag en het ander nog niet. Ze mogen weer naar school, en tegelijkertijd blijven er ook nog veel dingen dicht of zijn anders. Denk bijvoorbeeld aan het bezoek aan opa en oma of het verjaardagsfeestje. Het is belangrijk met je kinderen over deze veranderingen te praten. Bekijk de tips om met kinderen over het coronavirus te praten.

Mag ik met mijn gezin/kinderen in één auto zitten? 

Mensen die met elkaar een gezin/huishouden vormen, hoeven onderling geen anderhalve meter afstand te houden. Maar ook voor hen geldt, ga zoveel mogelijk alleen op pad en houd anderhalve meter afstand van andere mensen. Onder een huishouden verstaan we partners of levensgezellen, ouders, grootouders en kinderen, voor zover zij op één adres wonen. Studentenhuizen vormen dus niet één huishouden. 

Ik vind het spannend. Moet mijn kind vanaf 11 mei echt weer naar school?

Het is voor de ontwikkeling van kinderen belangrijk dat zij deelnemen aan het beschikbare leeraanbod van scholen. Op afstand, of als het vanaf 11 mei weer mogelijk is, op school. Als je het spannend vindt om je kind weer naar school te laten gaan, overleg dan met de school over mogelijke oplossingen.

Het is begrijpelijk dat alle onrust en ernstige verhalen over het coronavirus je ongerust maken. Een nare ervaring in de familie of in je omgeving kan deze ongerustheid versterken, zeker als je kwetsbare personen in je gezin hebt. Nu de scholen weer open gaan en je kind meer met andere kinderen in aanraking komt, wil je het liefst zeker weten dat je kind of je familie daardoor niet ziek wordt. Helemaal zeker weten we dat natuurlijk niet.

Lees ook de pagina kinderen voorbereiden op teruggaan naar school.

Vragen van opa's en oma's

Behoor ik als opa of oma altijd tot de risicogroep?

Dat hoeft niet zo te zijn. Naast ouderen boven de 70 jaar behoren tot de risicogroep, voor een ernstig beloop bij een coronainfectie, mensen boven de 18 jaar met: 

  • Chronische aandoeningen aan luchtwegen of hart waarvoor behandeling door de specialist nodig is.
  • Ernstige nieraandoeningen waarvoor dialyse of niertransplantatie nodig is.
  • Ernstig leverlijden.
  • Verminderde weerstand door medicatie voor auto-immuunziekten, na orgaan- of stamceltransplantatie, bij bloedziekten, het ontbreken van de milt, bij aangeboren of op latere leeftijd ontstane ernstige afweerstoornissen waarvoor behandeling nodig is, of na chemotherapie of bestraling tegen kanker in de afgelopen 3 maanden.
  • Ernstig overgewicht.
  • Een ernstige hivinfectie.
  • Slecht ingestelde diabetes of diabetes met secundaire complicaties.

Kinderen en jongeren onder de 18 jaar worden minder besmet met het coronavirus. Bij besmetting is het beloop minder ernstig dan bij volwassenen. Dit geldt ook voor kinderen en jongeren met een chronische ziekte. Een kind met een chronische ziekte zal waarschijnlijk vergelijkbaar reageren als op andere verkoudheidsvirussen. Zij lijken geen groter risico te lopen op een ernstig beloop van een coronainfectie dan kinderen zonder een chronische ziekte.

Echter, een infectie met het coronavirus kan bij kinderen met een stofwisselingsziekte of epilepsie wel leiden tot ontregeling. Hierdoor kunnen aanpassingen in de behandeling nodig zijn. Bij een kind met overgewicht verloopt een coronainfectie niet ernstiger dan kinderen zonder overgewicht. Voor jongeren vanaf 16 jaar met ernstig overgewicht (BMI > 40) is dit onbekend. Voor kinderen met overgewicht gelden dezelfde maatregelen als voor kinderen zonder overgewicht.

Meer informatie vind je op de website van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde.

Twijfel jij of je bij de risicogroep hoort? Neem dan contact op met je huisarts.

Mogen opa en oma kinderen weer halen/brengen van en naar school of kinderopvang?

Het is niet verboden dat opa en oma de kinderen halen of brengen naar opvang of school. Als je de kinderen wegbrengt zijn er meestal meer mensen op straat. Vraag je af of het voor opa en oma verstandig is om al deze mensen tegen te komen, met het oog op de gezondheid van opa en oma. Misschien is het verstandig om voor een andere oplossing te kiezen. 

Bij het wegbrengen van kinderen wordt opgeroepen om deze zoveel mogelijk alleen en lopend of op de fiets naar de school of opvang te brengen. 

Mogen opa en oma weer oppassen?

Het is niet verboden dat opa en oma oppassen op hun kleinkinderen. Wel is het belangrijk om samen goed te overleggen of dat voor de gezondheid van opa en oma verstandig is of dat er voor een andere oplossing gekozen moet worden.

De grens voor ouderen is weliswaar gelegd bij een leeftijd boven de 70 jaar, maar ook andere mensen zijn kwetsbaar, zoals beschreven bij bovenstaande informatie over de risicogroep. Om deze mensen te beschermen, wordt iedereen opgeroepen om zoveel mogelijk thuis te blijven en anderhalve meter afstand te houden. Oppassen door opa’s en oma’s, die behoren tot de risicogroep voor een ernstiger verloop van een coronainfectie, wordt dan ook afgeraden.

Bij oppassen is afstand houden lastig. Verwacht niet van jonge kinderen dat zij zich aan de regel van anderhalve meter afstand houden. Zij reageren vast enthousiast als ze opa of oma zien. Het verbieden van lichamelijk contact zoals knuffelen of op schoot zitten kan tot onnodige spanning en angst bij kinderen leiden. Houd hier rekening mee. 

Lees ook de tekst over de veranderde rol van opa’s en oma’s

Kunnen kinderen corona doorgeven zonder symptomen te hebben?

Kinderen lijken minder klachten te hebben van het virus en op basis van de beschikbare gegevens lijken ze een kleine rol te spelen bij de verspreiding van het virus. In theorie is het wel mogelijk dat mensen zonder klachten het virus doorgeven aan anderen. Kinderen spelen daar een kleine rol in.

Kunnen opa en oma op bezoek komen?

Opa en oma (jonger dan 70) kunnen op bezoek komen als iedereen gezond is en anderhalve meter afstand houdt.

De grens voor ouderen is weliswaar gelegd bij een leeftijd boven de 70 jaar, maar ook andere mensen zijn kwetsbaar, zoals beschreven bij bovenstaande informatie over de risicogroep. Om deze mensen te beschermen, wordt iedereen opgeroepen om zoveel mogelijk thuis te blijven en anderhalve meter afstand te houden. Oppassen door opa’s en oma’s in de risicogroep wordt dan ook afgeraden.

Bedenk vooraf welke emotionele impact het contact heeft op de kleinkinderen. Kleine kinderen begrijpen misschien niet dat ze opa en oma geen knuffel mogen geven of afstand moeten houden. In zo’n geval kan het beter zijn contact te beperken tot digitaal contact zolang de maatregelen gelden.

Mogen wij bij opa en oma op bezoek?

Verpleeg- of ziekenhuis: Als opa of oma in een verpleeghuis zijn opgenomen, mogen ze geen bezoek meer ontvangen. Dat geldt ook voor ziekenhuizen. 

Thuiswonend: Thuiswonende 70 plussers mogen bezoek krijgen van één of twee vaste familieleden of vrienden, bijvoorbeeld als zij een mantelzorgrol hebben. 

De gewone regels over anderhalve meter afstand en niet meer dan drie bezoekers blijven bestaan.

Vragen van kinderen

De antwoorden op vragen vind je op de pagina Vraag en antwoord voor kinderen. Die antwoorden hebben we vernieuwd zodat ze kloppen met de wijzigingen in maatregelen, die het kabinet 21 april bekendmaakte.

Vragen van jongeren

De antwoorden op vragen vind je op de pagina Vraag en antwoord voor jongeren en jongvolwassenen. Die antwoorden hebben we vernieuwd zodat ze kloppen met de wijzigingen in maatregelen, die het kabinet 21 april bekendmaakte.

Vragen van professionals

Ik ben leerkracht of pedagogisch medewerker en bezorgd over mijn gezondheid. Moet ik weer naar school/opvang?

Ja, in principe moeten docenten, leerkrachten en pedagogisch medewerkers vanaf 11 mei weer naar school of de opvang. 

Het is begrijpelijk dat alle onrust en ernstige verhalen over het coronavirus je ongerust maken. Een nare ervaring in je familie, misschien wel door het coronavirus, of kwetsbare personen in je omgeving over wie je je extra zorgen maakt, kunnen deze ongerustheid versterken. Nu de scholen en opvang weer open gaan en je weer met leerlingen en collega's in aanraking zal komen, wil je het liefst zeker weten dat je kind of andere familieleden niet ziek worden. Helemaal zeker weten we dat natuurlijk niet. Wat we tot nu toe wel weten:

  • Uit verschillende onderzoeken in het buitenland blijkt dat kinderen zelden heel ziek worden van het coronavirus en slechts beperkt bijdragen aan de verspreiding van het coronavirus. Ook in Nederland wordt daar momenteel onderzoek naar gedaan.
  • De opvang en de basisscholen gaan vanaf 11 mei weer open, omdat de experts met grote zekerheid weten dat dit geen onaanvaardbare risico's voor kinderen, hun families en voor leerkrachten oplevert.

Ik werk in de jeugdhulp/het wijkteam met gezinnen die hun kinderen niet naar school of de opvang durven te sturen. Wat kan ik doen?

Belangrijk is om in deze periode goed aan te sluiten bij de zorgen van ouders en met hen mee te denken. Het kan helpen om alle vragen op een rijtje te zetten en samen met hen (en de school of opvang) te zoeken naar passende oplossingen.

Over sommige kinderen is er in de afgelopen periode al meer contact tussen hulpverleners en school geweest om de coronaperiode door te komen. Het is belangrijk om dat ook in deze periode te doen en te helpen de eerste stappen te zetten om weer naar school of de opvang te gaan.

Mag ik als leerkracht of pedagogisch mederwerker werken als een van mijn gezinsleden een beetje hoest of een loopneus heeft, maar geen koorts heeft?

Nee, als een van jouw huisgenoten hoest of keelpijn of een loopneus of een neusverkoudheid heeft, of benauwd is of verhoging heeft, moet je thuisblijven en dus thuiswerken. Als huisgenoten 24 uur geen klachten meer hebben gehad, kun je weer naar school. Zodra een huisgenoot meer dan 38 graden koorts heeft, moeten jullie allemaal binnen blijven. Als uitzondering mogen huisgenoten zonder verkoudheidsklachten wel snel een boodschap doen. 

Moeten kinderen die hoesten in de klas of een loopneus hebben naar huis?

Ja, maar niet meteen. Een enkele keer hoesten of een loopneus hebben, kan. Als een kind blijft hoesten of een loopneus blijft hebben, is het verstandig om een ouder te vragen het kind op te halen. Laat de ouder niet in de school of de opvang komen. Breng het kind naar de deur van het gebouw als de ouder er is. Zijn er blijvende verkoudheidsklachten, was dat voorheen ook al en lijkt dat te komen door bijvoorbeeld hooikoorts of chronische luchtwegklachten dan geldt hierop mogelijk een uitzondering. Lees hier de handreiking voor kinderen met een langdurige verkoudheid.

Ik ben leerkracht of pedagogisch medewerker. Ik hoest of heb een neusverkoudheid, loopneus of keelpijn, maar voel me goed genoeg om te werken. Kan ik naar school gaan?

Nee, je moet thuisblijven. Bij twijfel neem je contact op met je leidinggevende en/of de huisarts. Medewerkers in het (speciaal) basisonderwijs, kinderopvang en de buitenschoolse opvang kunnen bij klachten én wanneer zij in direct contact komen met kinderen, worden getest. Lees meer over het testen van medewerkers in het onderwijs en de kinderopvang op de pagina vragen over testbeleid


Het is belangrijk om als schoolteam over al deze vragen te praten en samen na te denken over mogelijke antwoorden. Kijk ook of collega's uit de jeugdhulp of de ggz, die veelal met vergelijkbare dilemma's worstelen, met jullie mee kunnen denken. We zullen de komende periode zoveel mogelijk praktische adviezen delen. Al jullie vragen en ideeën zijn dus welkom op coronavirus@nji.nl. Deze oproep geldt niet alleen voor leerkrachten, maar ook voor ouders, kinderen en jongeren.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies