Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Professionals in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking

Laatste actualisatie: 6 juli 2020

De maatregelen tegen corona hebben veel impact gehad op de zorg voor kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking. Sinds 1 juli is door een verdere versoepeling veel meer mogelijk.

Algemeen

Op 24 juni is er een persconferentie geweest waarin het kabinet nieuwe versoepelingen heeft aangekondigd. Er zijn een aantal algemene regels die blijven gelden

  • Houdt 1,5 meter afstand
  • Blijf thuis bij klachten.
  • Als je klachten hebt: Zo snel mogelijk laten testen
  • Handen wassen
  • Drukte vermijden

Afstand versus nabijheid

Nabijheid en fysiek contact zijn vaak nodig om iemand met een verstandelijke beperking te begeleiden of zich simpelweg veilig te laten voelen. Door het coronavirus moeten professionals, ouders/opvoeders en naasten hier soms voorzichtiger mee omgaan.

Jongeren tot 18 jaar hoeven onderling geen anderhalve meter afstand meer te houden. Anderhalve meter afstand houden tot volwassenen is voor jongeren van 13 tot 18 jaar nog wel steeds het advies. Je kunt deze regel tijdelijk loslaten als dat voor de begeleiding en verzorging van iemand met een beperking nodig is. Tussen kinderen tot en met 12 jaar en volwassenen is geen anderhalve meter afstand nodig.

Afweging

Het is belangrijk dat professionals altijd de afweging maken welke vorm van contact past bij de specifieke situatie van het kind, de jongere, het gezin of andere betrokkenen. Daarbij wordt altijd gekeken naar het belang van het kind en zijn fysiek en mentale gezondheid. Door het coronavirus speelt in de afweging soms ook de fysieke gezondheid van zijn ouders of opvoeders een rol.

Bij de opvang of verzorging van kinderen en jongeren met een beperking is veel weer mogelijk. Of en wanneer in verband met het coronavirus extra beschermingsmaatregelen nodig zijn, lees je in de specifieke adviezen voor de ambulante of de residentiële setting.

Daarnaast behoren sommige jongeren van 18 jaar en ouder met een verstandelijke beperking tot de risicogroep met een verhoogde kans op een ernstig beloop van een coronavirusinfectie. Ook kan het zo zijn dat ze een verhoogd risico hebben om anderen te infecteren wanneer zij in een instelling wonen. Meer informatie over de risicogroep vind je bij het RIVM. Voor deze jongeren weeg je zoveel mogelijk samen met de jongere, zijn ouders of andere opvoeders en het team af hoe je zo optimaal mogelijk in zijn fysieke en mentale gezondheid kan voorzien. Bij twijfel kun je een behandelend arts betrekken bij deze afweging.

Kinderen en jongeren onder de 18 jaar worden minder snel besmet met het coronavirus. Bij besmetting is het beloop bij hen minder ernstig dan bij volwassenen. Dit is niet anders voor kinderen en jongeren met een chronische ziekte. Een kind met een chronische ziekte zal waarschijnlijk vergelijkbaar reageren als op andere verkoudheidsvirussen. Zij lijken geen groter risico te lopen op een ernstig beloop van een coronainfectie dan kinderen zonder een chronische ziekte.

Een infectie met het coronavirus kan bij kinderen met een stofwisselingsziekte of epilepsie wel leiden tot ontregeling. Hierdoor kunnen aanpassingen in de behandeling nodig zijn. Bij een kind met overgewicht verloopt een coronainfectie niet ernstiger dan kinderen zonder overgewicht. Voor jongeren vanaf 16 jaar met ernstig overgewicht (BMI > 40) is dit nog onbekend.

Meer informatie kun je vinden op de website van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde

Testbeleid

Alle informatie over het testbeleid vind je op de pagina Vragen over het testbeleid. Daar lees je wat je moet weten als je zelf klachten hebt, als je huisgenoot klachten heeft en wat je moet doen als je in aanraking bent geweest met iemand die klachten heeft of positief getest is. 

Bezoek en contact houden

Alle kinderen en jongeren mogen weer gewoon bezoek ontvangen. Als kinderen of jongeren residentieel wonen, overleg dan samen met de jongere, zijn ouders of andere opvoeders of ook zij samen met het kind of de jongere een ‘huishouden’ voeren. Deze kinderen en jongeren mogen namelijk tot meerdere huishoudens gerekend worden. In dat geval hoeven zij geen anderhalve meter afstand van elkaar te houden. Dit zal bij elke jongere apart afgewogen moeten worden omdat daarin ook de ervaren kwetsbaarheid van betrokkenen een rol kan spelen.

Beeldbellen

Als fysiek bezoek niet mogelijk is, doordat bijvoorbeeld het kind of de vaste bezoekers klachten hebben, kan beeldbellen vaak wel. Denk niet te snel dat een kind of jongere hier niets aan zal hebben, omdat hij of zij zelf niet kan praten. Een ouder, opa of oma die een liedje zingt en het kind kan zien, kan van grote waarde zijn voor het kind en het familielid. Het familielid herkent ongetwijfeld de signalen van zijn of haar kind. Beeldbellen kan al simpel door een beeldbelgesprek via Whatsapp.

Lees meer over andere vrij eenvoudig te gebruiken tools.

Onderwijs, dagopvang en behandeling

Onderwijs

Met het opengaan van het basisonderwijs en de dagopvang kregen veel kinderen weer de opvang die ze altijd hadden. Ook het voortgezet speciaal onderwijs is weer open voor alle leerlingen. Leerlingen in het voortgezet (speciaal) onderwijs hoeven geen anderhalve meter afstand meer tot elkaar te houden. De anderhalvemeterregel blijft wel gelden voor de afstand tussen leerlingen van 13 jaar en ouder en onderwijspersoneel.

Leerlingenvervoer

Voor het geplande, gereserveerde vervoer van leerlingen geldt dat weer met volle taxi’s en busjes gereden mag worden. De gezondheidscheck vormt de basis voor het vervoeren van kinderen en jongeren. Kinderen en jongeren tot 18 jaar kunnen met hetzelfde busje als voorheen en er gelden dezelfde regels als voor de coronamaatregelen. De kinderen en jongeren hoeven onderling geen anderhalve meter afstand te houden.

In het leerlingenvervoer voor het voortgezet onderwijs proberen chauffeur en leerlingen zoveel mogelijk anderhalve meter afstand te houden. Het kan zijn dat het niet mogelijk is om anderhalve meter afstand te houden. De chauffeur kan dan een chirurgisch mondmasker dragen. Als begeleiding nodig is tijdens de busrit, kan dit onder voorwaarde dat begeleider en chauffeur voldoende afstand tot elkaar houden, de begeleider geen klachten heeft en een niet medisch mondkapje draagt.

Voor kinderen die van hand in hand of dragend moeten worden overgedragen is het van belang dat de ouder of begeleider tijdens de overdracht een niet-medisch mondkapje draagt en de chauffeur een chirurgisch mondkapje. De anderhalvemeterregel mag tijdelijk worden losgelaten als iemand hulpbehoevend is. De chauffeur kan het vervoer op de reguliere manier uitvoeren. Dit betekent dat hij alle benodigde handelingen kan doen, zoals gordel vastmaken of rolstoel vastzetten.

Dagbesteding, dagopvang, dagbehandeling, inclusief MKD en MDC

Dagbesteding, dagopvang, dagbehandeling en begeleiding in kinderdagcentra en medisch kinderdagverblijven zijn  open voor alle kinderen en jongeren tot 18 jaar. Voorwaarde is dat een kind of jongere geen verkoudheidsklachten heeft. Dat wordt vooraf gecheckt (triage). Kinderen die bekend zijn met chronische luchtwegklachten zoals astma en hooikoorts mogen naar de dagopvang of dagbehandeling.

Kinderen van 0 tot en met 6 jaar (kinderopvang en groep 1 en 2 van het basisonderwijs) mogen met een neusverkoudheid en/of loopneus zonder koorts ook gewoon naar de opvang, onder voorwaarde dat zij niet in het bron- en contactonderzoek zitten van iemand die positief getest is op het coronavirus of een gezinslid hebben met koorts of benauwdheid. Hetzelfde geldt voor kinderen met jaarlijks terugkerende verkoudheidsklachten waarvan de oorzaak bekend is, zoals astma of hooikoorts. Lees meer over verkoudheidsklachten van het kind of in het gezin en naar school of opvang bij Verkouden en naar opvang of school?.

Behandeling

Behandelingen en begeleiding vinden weer plaats. Dat geldt zowel voor individuele behandeling als groepsbehandeling. Van tevoren wordt 'triage' gedaan, namelijk heeft een kind of jongere last van een of meerdere van volgende klachten:

  • neusverkoudheid
  • hoesten
  • benauwdheid
  • verhoging of koorts
  • plotseling verlies van reuk en smaak

Zo nee, dan kan een kind of jongere naar de behandeling of therapie komen. Deze triagecheck geldt uiteraard ook voor de behandelaar. Als je verkouden bent, blijf je thuis en laat je je laten testen. Lees meer bij Vragen over het testbeleid Kinderen die bekend zijn met chronische luchtwegklachten zoals astma of hooikoorts of kinderen van 0 tot en met 6 jaar met een neusverkoudheid en/of loopneus mogen wel behandeld worden, op voorwaarde dat zij:

  • geen koorts hebben
  • niet in het bron- en contactonderzoek van de GGD zitten omdat zij contact hebben gehad met iemand die positief getest is op corona
  • geen gezinslid hebben met koorts of benauwdheid.

Vanzelfsprekend gelden de algemene hygiënemaatregelen. 

Kinderen en jongeren hoeven onderling geen anderhalve meter afstand te houden. De behandelaar zelf probeert bij jongeren vanaf 13 jaar in het contact zoveel als mogelijk rekening te houden met de anderhalve meter afstand. De behandelaars onderling houden wel 1,5 meter afstand. Meer hierover lees je bij Handreiking dagopvang, dagbesteding en dagbehandeling.

De alliantie kwaliteit in de GGZ heeft een poster gemaakt waarop met beeld staat uitgelegd hoe je samen kunt beslissen hoe je verder gaat met de behandeling.

Mantelzorgers

Ouders van kinderen met een verstandelijke beperking hebben veel vragen over het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen, zeker als zij een deel van de zorg voor hun rekening nemen. Wij hebben de vuistregels op een rij gezet. Download de vuistregels Wanneer gebruik je als mantelzorger welke persoonlijke beschermingsmiddelen.

Ouders kunnen juist door de versoepelingen angstig zijn dat het coronavirus in hun huishouden komt. Dit belemmert hen in de mate waarin ze ontspanning kunnen zoeken en daarmee de zorg voor hun kind kunnen volhouden. Dit belemmert mogelijk ook de andere (niet beperkte) kinderen om activiteiten te ondernemen. Dit zijn dilemma’s waar geen eenduidig antwoord op is. Mogelijk helpt het ouders en kinderen als je ruimte geeft voor dit gesprek. Geef aandacht aan de angst, de reële risico’s en de mogelijkheden.

Spanning en angst

Kinderen en jongeren kunnen door de coronamaatregelen meer gespannen en angstig zijn. Diverse organisaties geven praktische tips om hiermee om te gaan bij kinderen en jongeren met een lichte verstandelijke beperking.

  • Poli+ geeft tips aan behandelaars en begeleiders van mensen met psychische klachten, zwakbegaafdheid of een lichte verstandelijke beperking tijdens de corona-periode.
  • Poli+ geeft ook tips voor het omgaan met de psychologische effecten bij mensen met een verstandelijke beperking of autisme.
  • 's Heerenloo heeft een Piekerkaart gemaakt die cliënten helpt bij het omgaan met het coronavirus.
  • De Academische Werkplaatsen hebben een instrument ontwikkeld om de kwaliteit van leven in kaart te brengen in de coronaperiode. Het is een middel om in gesprek te komen met de cliënt en informatie te krijgen over hoe een cliënt zijn leven nu ervaart.
  • Algemene informatie over corona voor met mensen met een verstandelijke beperking.
  • Het Centrum voor Consultatie en Expertise heeft een filmpje gemaakt over het gebruik van beschermende materialen en wat je kunt doen als je cliënt daar op reageert. En er is een filmpje met tips hoe om te gaan met de sociale afstand die geboden is.

Meer informatie:

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies