Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Wat als spanningen in het gezin oplopen?

Tips voor ambulante jeugdprofessionals- laatste actualisatie: 27 maart 2020

Het zijn onzekere tijden. Niemand weet welke gevolgen het coronavirus precies gaat hebben en hoe lang die gevolgen gaan duren. Kinderen en ouders zijn veel meer thuis dan voorheen. Dat kan zorgen voor spanningen, wat weer van invloed is op hun draagkracht. Zeker als er geen afleiding is van bijvoorbeeld thuisonderwijs, sport en sociale activiteiten.

Door die extra spanningen kunnen ouders dingen zeggen of doen waar ze later spijt van krijgen. Om dat te voorkomen, is het belangrijk hier tijdig aandacht aan te besteden. Want hoe veerkrachtiger gezinnen omgaan met de huidige situatie, des te waarschijnlijker is het dat ze er samen sterker uit komen.

Wat kun jij doen?

Zorg goed voor jezelf en je omgeving

De adviezen die we ouders, kinderen en jongeren hierover geven, gelden ook voor jou.

Wees creatief in contactvormen

Wees creatief in de communicatie nu de face-to-face contacten tot een minimum beperkt zijn. Bellen, skypen,  groepsbellen of videobellen via Whatsapp is allemaal mogelijk. Denk na over welke vorm het beste past bij de situatie van het gezin en zet die in. De website Zorg van nu geeft een overzicht van mogelijkheden voor digitale communicatie. Zie ook de informatie over thuiswerken en de opties voor vergaderen.

Luister

Luister, luister en nogmaals, luister. Wees zo goed mogelijk beschikbaar en bereikbaar. Realiseer je dat je nog meer dan voorheen wilt bijdragen aan het versterken van veerkracht, naast risico's inschatten en plannen maken.

Doe het niet alleen

Het kan gebeuren dat je bij een gezin of jongere twijfelt over de balans tussen draagkracht en draaglast en aan wat er nodig is. Soms los je dit op door overleg met een collega of je supervisor. Je kan het gezin of de jongere ook vragen of het goed is dat je een telefonische vervolgafspraak maakt waarbij je een collega betrekt die kan meedenken. Probeer vervolgens samen met het gezin de informatie te wegen en haalbare afspraken te maken.

Maak een 'plezierplan'

Maak niet alleen samen een plan om eventuele problemen aan te pakken, maak ook een 'plezierplan': welke gezamenlijke activiteiten kunnen voor ontspanning zorgen? Dus enerzijds: wat gaat niet goed en waar moeten we samen als gezin een oplossing voor vinden? Maar ook: wat kunnen we nog meer doen om het samen zo goed mogelijk te hebben?

Er is een speciaal crisisfonds om kwetsbare kinderen snel te helpen met materialen. Bijvoorbeeld (digitale) hulpmiddelen om een schoolprogramma te kunnen volgen en contact te hebben met vrienden, spel- of andere materialen waarvan jij inschat dat deze het kind ondersteunen. Als SKJ-geregistreerde hulpverlener kun je een aanvraag indienen via het Crisisfonds voor kwetsbare kinderen thuis. Je kunt alleen aanvragen doen voor kinderen die nu extra hulp nodig hebben. Het gaat om kinderen:

  • die uit huis geplaatst zijn;
  • een jeugdbeschermingsmaatregel hebben;
  • in een AZC wonen;
  • in maatschappelijke- of vrouwenopvang verblijven;
  • in de pleegzorg.

Kijk naar kansen en bedreigingen

Gebruik bij het maken van je plan de volgende vragen als leidraad:

  • Wat hebben de kinderen verder tot hun beschikking om zich te ontwikkelen? Komen zij daarmee voldoende aan hun trekken? Wat kun je daaraan toevoegen? Denk bijvoorbeeld aan informatie over goede hygiëne, een plezierplan, een dagprogramma, chatten met klasgenoten, educatief videomateriaal en activiteiten in de natuur. De meeste scholen bieden een online onderwijsprogramma. Meestal met contactmomenten met de leerkracht of mentor en medescholieren voor zowel les als ontspanning. Dat geeft al veel structuur aan de dag. Het is goed om daarop aan te sluiten.
  • Wat kunnen ouders zelf aan en waarbij hebben zij ondersteuning nodig van anderen, bijvoorbeeld van de leerkracht, het wijkteam of een online platform? Denk aan de problemen die ontstaan als één van de kinderen moeite heeft met leren of zich te concentreren, als een voedselbank ermee stopt of als zij zelf ziek worden van het coronavirus. Denk aan psychische kwetsbaarheid van ouders en acute financiële problemen bij zzp'ers.
  • Zijn er kansen of bedreigingen in de directe omgeving van het gezin die aandacht vragen? Denk bijvoorbeeld aan een dreigende huisuitzetting, zorgen over kwetsbare grootouders of andere familieleden, of een inkomensdaling tot onder het niveau van bestaanszekerheid. Als kinderen geen laptop tot hun beschikking hebben is dat een extra risico omdat het kind dan contact met de school en de klasgenoten verliest. Inmiddels zijn er afspraken om daar oplossingen voor te zoeken (lees de Kamerbrief inzake continuïteit van het onderwijs) Als je signaleert dat er andere oplossingen nodig zijn, neem dan contact op met de school/gemeente.

Wees pragmatisch

Zoek vooral naar pragmatische oplossingen. Regel bijvoorbeeld dat een gezin toch een beroep kan doen op de kinderopvang, ook al hebben ouders geen cruciaal beroep. Of regel dat een leerkracht of klasgenoot extra steun biedt. Ken, verzamel en doe een beroep op lokale initiatieven. Zorg dat je regelmatig contact hebt met scholen en zorgaanbieders in je wijk, zodat je weet wat er speelt en hoe je daarop vanuit het wijkteam het best op kunt inspelen. Andersom is het voor de school en andere hulpverleners ook fijn om advies te kunnen vragen over hoe ze kunnen bijdragen aan het welzijn van kinderen in deze situatie.

Houd ze in beeld

Voor de gezinnen waar je je extra zorgen over maakt. Probeer om te denken door juist meer gebruik te maken van het netwerk om deze gezinnen heen, hoe fragiel of klein dat ook is. Zorg dat je weet dat er personen uit dat netwerk nauw contact houden met het gezin. En zorg dat ook medewerkers uit jouw instelling beschikbaar zijn voor gezinnen waarvan je weet dat er risico’s zijn. Laat deze gezinnen weten dat je beschikbaar bent. Wees bereikbaar, telefonisch, via Skype, via Whatsapp. Gezinnen moeten in beeld zijn en blijven. 

Benut expertise van anderen

Als je je zorgen maakt over het welzijn van ouders of de veiligheid van kinderen, bekijk dan deze informatie over handelen bij zorgen over veiligheid. Bekijk ook deze gesprekstips over het praten met ouders over onveiligheid. Heb je meer hierbij meer ondersteuning nodig, zoek dan contact met andere professionals en doe een beroep op hun expertise. Vraag of ze met je willen meedenken. Verspil daarbij geen kostbare tijd aan het ongecoördineerd verwijzen naar elkaar of mopperen op elkaar, maar werk samen.

Meer achtergrondinformatie

Kamerbrief inzake continuiteit van het onderwijs bij maatregelen tegen het coronavirus.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies