Leven en werken met het coronavirus

Onderzoek naar gevolgen van de coronatijd op kinderen, jongeren en gezinnen

Laatste actualisatie: 10 mei 2021

De afgelopen maanden zijn veel onderzoeken uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in de gevolgen van de coronatijd voor kinderen, jongeren en gezinnen. Hieronder lees je per onderwerp korte samenvattingen van deze onderzoeken. Alleen op zoek naar cijfers over de gevolgen? Bekijk dan Coronavirus: opvoeden en opgroeien.

Dit overzicht wordt regelmatig aangevuld. Is er een onderzoek nog niet opgenomen? Mail deze naar t.tuenter@nji.nl en wij bekijken of deze geschikt is voor vermelding in dit overzicht.

Algemene ervaringen van kinderen en jongeren 

#Blijfthuis - Universiteit Utrecht

Lopend onderzoek

De Universiteit Utrecht voert het #Blijfthuis-onderzoek uit. Doel is een beeld krijgen van hoe jongeren van 11-18 jaar omgaan met de coronamaatregelen. Hierbij kijken zij naar de ervaringen van jongeren en ouders. Beide doelgroepen vullen wekelijks een vragenlijst in, zodat zichtbaar wordt of er over de tijd veranderingen ontstaan in de attitudes en gevoelens van jongeren en ouders. 

Kwetsbare groepen in coronatijd - GGD Noord- en Oost-Gelderland

Publicatiedatum: maart, april, juni, september, november en februari 2021

  • Methode: Vragenlijst (meerdere metingen) en literatuuronderzoek
  • Respons: 3.903 inwoners van 18 jaar en ouder in de regio Noord-Oost Gelderland
  • Representativiteit: Representatief voor bevolking Noord-Oost Gelderland
  • Resultaten: Resultaten panelonderzoek corona NOG

De GGD Noord- en Oost-Gelderland monitort periodiek wat de invloed van de coronacrisis is op volwassenen in de regio. In de factsheets die hierover worden uitgebracht is specifiek aandacht voor de leeftijdsgroep 18-27 jaar. Hieruit blijkt dat het percentage jongeren dat aangeeft psychisch ongezond te zijn tussen april en februari is gestegen van 23 naar 44 procent. Deze stijging is veel sterker dan onder andere leeftijdsgroepen. Daarnaast is de impact van de crisis op de mate van verveling en eenzaamheid ook het grootst onder deze leeftijdsgroep. Ook zijn jongvolwassenen minder gaan bewegen en ongezonder gaan eten.

Impact van de coronacrisis op het leven van jongeren – GGD IJsselland

Publicatiedatum: maart 2021

  • Methode: Interviews
  • Steekproef: 17 jongeren in de leeftijd van 16-24
  • Representativiteit: Kwalitatieve studie
  • Resultaten: Impact van corona op jongeren

Wat is de impact van de coronapandemie op jongeren? Met die vraag werden 17 interviews afgenomen bij jongeren. De gesprekken gingen over veranderingen op school, werk en in sociale contacten. Maar ook over wat helpt. De afnameperiode vond plaats in december, januari en februari 2021. Jongeren missen bijvoorbeeld het spontane afspreken en het sporten. Maar ze zien ook positieve aspecten: Er ontstaan bijvoorbeeld hechtere vriendschappen doordat duidelijker wordt 'aan wie je echt wat hebt'.

Prosociaal gedrag tijdens de coronacrisis – Erasmus Universiteit en Radboud Universiteit

Publicatiedatum: 27 januari 2021

Onderzoekers hielden door middel van dagelijkse vragenlijsten bij in hoeverre prosociaal gedrag onder kinderen en jongeren zich ontwikkelde tijdens de coronacrisis. Hierbij werd onder andere gekeken naar de emotionele steun die zij aan anderen hebben gegeven in de afgelopen periode. Daarnaast keek men met behulp van een spel hoeveel geld kinderen en jongeren met anderen zouden willen delen. Daaruit bleek dat kinderen en jongeren in tijden van een pandemie veel affiniteit voelen met fysiek kwetsbaren en zorgmedewerkers, met wie zij meer willen delen dan hun eigen familie en vrienden. Kinderen en jongeren die al veel emotionele steun aan anderen geven, zijn vaker bereid nog meer te geven aan onbekende kwetsbaren.

Onderzoek naar welzijn, behoeftes en meningen van studenten – studenten uit Leiden, Delft en Utrecht i.s.m. ISO

Publicatiedatum: 18 januari 2021

Dit rapport is een initiatief van studenten uit Leiden, Delft en Utrecht en heeft als doel om de leefomstandigheden, het welzijnsniveau, de behoeftes en de meningen van studenten tijdens de coronapandemie in kaart te brengen. Uit het rapport komt naar voren dat er onder studenten over het algemeen een grote bereidheid is om zich aan de maatregelen te houden. Daarbij valt op dat studenten door gebrek aan maatwerk relatief hard geraakt worden door de coronamaatregelen. Bevindingen worden per thema gerapporteerd en het rapport bevat ook suggesties van studenten over hoe de coronamaatregelen verbeterd kunnen worden.

Hoe kijken jonge mensen naar hun toekomst? – Universiteit Utrecht

Publicatiedatum: Voorlopige eerste publicatie in december 2020

Dit onderzoek verkent de perspectieven op de toekomst van jonge mensen: hoe ziet hun leven eruit in 2030? Uit de resultaten blijkt dat de coronapandemie geen effect heeft op het toekomstbeeld van de jongeren. Ze benoemen voornamelijk de gevolgen voor de korte termijn en de maatschappij van de toekomst. Het idee dat COVID-19 tijdelijk is en hun veerkrachtige instelling worden genoemd als verklarende factoren voor het uitblijven van een effect op het toekomstbeeld.

Kwetsbare kinderen in coronatijd – De Kinderombudsman

Publicatiedatum: 20 november 2020

Een groot deel van de Nederlandse kinderen blijkt ondanks corona nog steeds erg gelukkig. De Kinderombudsman brengt iedere twee jaar het levensgeluk van kinderen in kaart. Het rapportcijfer dat kinderen hun leven geven in 2020 is gemiddeld een 7,8. Dat ligt zelfs hoger dan in 2018 (7,7) en in 2016 (7,4). In het onderzoek wordt duidelijk onderscheid gemaakt tussen groepen kwetsbare kinderen. Hieruit komt naar voren dat het levensgeluk op het moment erg verschilt tussen bepaalde groepen kinderen. Zo scoren kinderen uit gesloten inrichtingen gemiddeld slechts een 5,6. Dit jaar was er tijdens het onderzoek ook specifieke aandacht voor de gevolgen van corona op de kinderen. Veel kinderen geven aan sociaal contact met vrienden te missen en een gebrek aan (sport)activiteiten te ervaren. Ook klinken er positieve geluiden, zoals kinderen die meer aandacht van hun ouders krijgen.

Zorgen ouders over impact corona kinderen – Terres des Hommes

Publicatiedatum: 16 november 2020

62,3 procent van de ouders maakt zich zorgen over de invloed van de coronacrisis op de ontwikkeling van hun thuiswonende kinderen. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van Terre des Hommes. De grootste specifieke zorg van de ouders gaat over het oplopen van een onderwijsachterstand; 58,8 procent maakt zich daar zorgen over. 44,4 procent maakt zich zorgen over de tijd die hun kinderen doorbrengen achter een beeldscherm. Verder is 43,1 procent van de ouders bezorgd dat hun kinderen steeds minder sociale contacten hebben en dat daarmee ook hun sociale vaardigheden afnemen. 

Gevolgen jongeren met een chronische aandoening – JongPIT & Jongeren INC

Publicatiedatum: 5 november 2020

  • Methode: 3 verschillende vragenlijsten
  • Respons: 123 jongeren tussen 13 en 34 jaar; 462 jongeren tussen 16 en 25 jaar; 79 kinderen en jongeren tussen 8-18 jaar
  • Opmerking representativiteit: De eerste vragenlijst is voor 90% ingevuld door vrouwelijke respondenten.
  • Resultaten: Corona effect analyse voor jongeren met een chronische aandoening

De coronacrisis treft jongeren met een chronische aandoening nog harder dan hun leeftijdsgenoten. Hun toegang tot zorg is beperkt en hun gezondheid, welzijn en kansen op werk staan onder druk. Dat blijkt uit een onderzoek van de stichting JongPIT. Met een enquête onder jongeren en gegevens uit gezondheids- en werkgelegenheidsonderzoeken heeft JongPIT onderzocht wat de coronamaatregelen betekenen voor jongeren van 15 tot 30 jaar met een chronische lichamelijke of psychische aandoening. In het rapport staan ook de reacties van vijf experts op de uitkomsten. 

Gevolgen op de fysieke, cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van kinderen – Dokters voor Kinderen

Publicatiedatum: 26 september 2020

Vier kinderartsen analyseerden de resultaten van binnen- en buitenlands onderzoek naar de gevolgen van coronamaatregelen voor kinderen en jongeren. Er zijn enkele positieve effecten, maar kinderen en jongeren hebben ook schade opgelopen op lichamelijk, cognitief en sociaal-emotioneel vlak. Tijdens de lockdown waren ze minder in beweging en snoepten ze meer. Niet-acute lichamelijke zorg is uitgesteld. Leerlingen liepen leerachterstanden op. Dagbestedingsactiviteiten vielen weg en bezoekregelingen in de zorg werden opgeschort. Kinderen zijn voor hun welzijn, groei en ontwikkeling afhankelijk van onderling contact en interactie met volwassenen die belangrijk voor hen zijn, aldus de kinderartsen. De maatregelen van de lockdown, gekenmerkt door thuisblijven en afstand houden, belemmerden dat contact. Bovendien konden kinderen buiten beeld raken. 

Volwassen worden in tijden van corona – Universiteit Tilburg

Publicatiedatum: 19 september 2020

  • Methode: app-registratie en periodieke microvragenlijsten
  • Respons: 178 jongeren van 12-25 jaar
  • Resultaat: The new common

De Universiteit Tilburg deed onderzoek naar de invloed van de coronacrisis op het sociale en psychische welbevinden van jongeren. Het onderzoek richt zich op de situatie van de jongeren tijdens de eerste coronagolf. De jongeren nemen deel aan het ADAPT-project, een langer lopend onderzoek gericht op de relatie tussen jongeren en hun ouders. Hierin wordt gebruik gemaakt van speciale apps en micro-vragenlijsten om de gedragingen en ervaringen van de jongeren te meten. Uit het onderzoek komt naar voren dat het aantal fysieke contacturen met vrienden flink is afgenomen sinds de coronacrisis, terwijl online contact toenam. Daarnaast lijken er meer conflicten en spanningen te zijn ontstaan tussen de jongeren en hun ouders.

Maatschappelijke impact van Covid 19 – Kenniswerkplaats Leefbare Wijken

Publicatiedatum: april, september en december 2020

  • Methode: Vragenlijsten (meerdere metingen)
  • Respons: 1.204 (juni), 20.462 (september) en 25.185 (december) personen van 18 jaar en ouder
  • Over de representativiteit: gecontroleerd op geslacht, leeftijdscategorie, Nielsen-regio, opleidingsniveau, migratieachtergrond en stemgedrag
  • Resultaat:De bedreigde stad, De heropening van de samenleving, De verdeelde samenleving

    Vanuit de Kenniswerkplaats Leefbare Wijken zijn meerdere grootschalige onderzoeken uitgevoerd naar de gevolgen van de coronacrisis voor verschillende thema’s, zoals werk en inkomen, mentaal welbevinden en onderlinge solidariteit. In het onderzoek is per thema onderscheid gemaakt tussen verschillende leeftijdsgroep en is daarmee specifiek gekeken naar de situatie voor jongeren tussen de 18 en de 34 jaar. Daarnaast zijn de verschillende metingen met elkaar vergeleken, waardoor men een beeld heeft van de ontwikkelingen in de afgelopen maanden. Met name op psychosociaal gebied hebben jongeren het moeilijk.

Zo kijken studenten nu tegen het studentenleven aan – VICE Nederland

Publicatiedatum: 17 augustus 2020

  • Methode: Vragenlijst met aanvullende interviews
  • Steekproef: 1050 studenten en een 'aantal' aanvullende interviews

Opmerking representativiteit: Studenten zijn geworven via VICE zelf. Er worden verder geen mededelingen gedaan over de demografische gegevens van de respondenten.

Meer informatie: Dit is hoe corona het studentenleven beïnvloedt

De coronacrisis heeft grote impact op studenten. Zo blijkt bijvoorbeeld uit deze peiling dat online studeren niet bevorderlijk is voor de productiviteit. Ook misten veel studenten sociaal contact met medestudenten en een goede studieplek. De studenten gaven in de enquête ook aan dat ze het financieel zwaar hebben. Er werden minder uren gemaakt op werk en sommige studenten gingen daarom meer lenen.

Vragen kinderen Kindertelefoon – De Kindertelefoon

Publicatiedatum: 16 juli 2020

De Kindertelefoon bekeek 210 geanonimiseerde gesprekken in chats of via de telefoon die met kinderen zijn gevoerd en vergeleek deze met gesprekken uit 2019. Hiermee wil men achterhalen welke thema’s spelen bij kinderen in tijden van corona. Het aantal gesprekken bij de Kindertelefoon is ten opzichte van voorjaar 2019 toegenomen, van gemiddeld 4 per dag naar gemiddeld 6,5 per dag. Eenzaamheid bleek een belangrijk thema. Van de kinderen die gesprekken voerden over eenzaamheid zei 26 procent dat zij zich specifiek door corona eenzaam voelen. 23 procent was daarvoor al eenzaam, maar corona heeft de eenzaamheid verergerd.

#Praatmee - Nederlands Jeugdinstituut

Publicatiedatum: 15 juli 2020

Het Nederlands Jeugdinstituut wil kinderen en jongeren betrekken in het gesprek over de gevolgen van de coronatijd. Via een korte online vragenlijst hebben kinderen en jongeren hun stem laten horen. Uit het onderzoek blijkt dat kinderen en jongeren graag meer betrokken worden bij het inrichten van de maatregelen en dat ze graag serieuzer genomen willen worden. Veel jongeren maken zich zorgen. In de leeftijd van 13 tot 18 jaar zijn er vooral zorgen over het sociale leven. 18 tot 27-jarigen maken zich zorgen over de gevolgen voor werk en inkomen. Aan kinderen van 12 jaar of jonger werd gevraagd of zij dingen leuk en minder leuk vonden aan de coronacrisis. 76 procent van de kinderen tot en met 12 jaar vond de afgelopen tijd soms ook positief. Het was bijvoorbeeld rustiger in de klas en ze hadden meer tijd met hun ouders. 94 procent benoemde dingen die niet leuk waren aan de coronacrisis. Bijvoorbeeld dat ze opa en oma niet konden zien, het niet leuk vonden om afstand te houden of bang waren voor corona.

Impact van corona op jongeren - RIVM en Universiteit van Amsterdam

Publicatiedatum: 25 juni 2020

  • Methode: Vragenlijst en verdiepende interviews
  • Respons: 1519 jongeren tussen 16 en 24 jaar en 35 interviews
  • Over de representativiteit: 70% vrouwelijke respondenten
  • Resultaten: Jongeren in de coronacrisis

De Universiteit van Amsterdam (UvA) heeft samen met het RIVM ervaringen van jongeren opgehaald over de gevolgen van de coronacrisis op hun leven. Het doel was een beeld te krijgen van wat zich bij jongeren afspeelt en hoe zij naar de crisis en de huidige maatregelen kijken. Een derde van de jongeren geeft aan psychologische klachten te hebben door de coronacrisis. Er zijn ook jongeren die er juist positief instaan en aangeven meer ruimte te ervaren om creatief bezig te zijn. De meeste jongeren zegt zich na de versoepelingen nog steeds aan de maatregelen te houden, maar dat anderhalve meter afstand houden soms lastig is. Ook spreken de jongeren duidelijk het advies uit om jongeren positief te benaderen en begrip te tonen voor de complexiteit, kijkend naar het naleven van de maatregelen. Daarnaast wordt er gesproken over de behoefte aan een mentorfiguur, wat een positieve invloed zou hebben op het naleven van de maatregelen.

Jonge mensen en de coronacrisis - EenVandaag

Publicatiedatum: 6 juni 2020

  • Methode: Vragenlijst
  • Respons: 2.337 personen van 16-35 jaar
  • Over de representativiteit: Gewogen op leeftijd, geslacht, opleiding, stemgedrag en spreiding over het land
  • Resultaten: Jongeren en de coronacrisis

EenVandaag voerde in de laatste week van mei en de eerste week van juni een onderzoek uit. Daaruit blijkt dat een groot deel van de jonge mensen vindt dat er in Nederland onvoldoende wordt geluisterd naar hun generatie in de aanpak van de coronacrisis.
De mentale gezondheid van de meeste jonge mensen was goed (44 procent) of niet goed/niet slecht (41 procent) ten tijde van het invullen. Met 14 procent ging het slecht. Een derde heeft last gehad van chagrijnig zijn, piekeren, stress en/of eenzaamheid. Het onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking met de jongerenorganisaties 3FM, CJP, NJR, LSVb en JOB. 

Ervaringen van kinderen en jongeren - De Kinderombudsman

Publicatiedatum: 25 mei 2020

De Kinderombudsman zet tweejaarlijks een vragenlijst uit onder kinderen (8-12 jaar) en jongeren (13-18 jaar). Deze keer was er speciaal aandacht voor de rol die corona speelt in het leven van de kinderen. De Kinderombudsman publiceerde eind mei een quickscan van de eerste 556 ingevulde reacties. Volgens Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer zijn kinderen ondanks corona nog steeds positief over hun kwaliteit van leven en zien zij juist ook voordelen in de huidige situatie. Wel zien kinderen de spanningen thuis soms oplopen. De andere kant komt ook voor: in sommige gezinnen met meerdere problemen neemt de spanning af doordat jeugdzorg minder vaak voor de deur staat. Eind 2020 of begin 2021 volgt een rapport die specifiek gaat over de kinderen die in tijden van corona hun leven een onvoldoende gaven.

Coronapeiling jeugd - GGD Noord- en Oost-Gelderland

Publicatiedatum: 25 mei 2020

GGD Noord- en Oost-Gelderland peilde in de tweede helft van mei onder kinderen op het voortgezet onderwijs. Het geeft een gemengd beeld weer. Ongeveer de helft van de kinderen vindt de sfeer thuis niet veranderd is. Een kwart zegt dat de sfeer soms beter is en soms slechter, 10 procent dat de sfeer verbeterd is en 8 procent dat de sfeer verslechterd is. Aanzienlijk minder kinderen vinden school (hartstikke) leuk dan voor de crisis (23 procent tegenover 56 procent in 2015). 

Naleven coronamaatregelen

Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland tijdens de coronacrisis – Rutgers en SOA Aids Nederland

Publicatiedatum: 8 februari 2021

Inmiddels hebben we al bijna een jaar te maken met de coronasituatie en rijst de vraag hoe het in deze fase van de crisis gaat met het liefdesleven van jongeren. Aan het begin van de coronacrisis deden Rutgers en Soa Aids Nederland al een keer een vragenlijstonderzoek om inzicht te krijgen in de invloed van corona op het liefdesleven van jongeren. Dit is een vervolg van dat onderzoek. De resultaten van deze peiling worden vergeleken met de resultaten van het eerder uitgevoerde onderzoek.

Naleven gedragsmaatregelen - RIVM en GGD GHOR

Publicatiedatum: 16 oktober 2020

Sinds half april 2020 brengt het RIVM samen met de GGD GHOR in kaart in hoeverre mensen van 16 jaar en ouder de coronamaatregelen naleven en hoe zij tegen de maatregelen aankijken. Ook monitoren zij het welbevinden en de leefstijl van deze mensen door middel van vragenlijsten die periodiek worden herhaald. Het RIVM publiceerde de eerste resultaten van de eerste zeven metingen. Zo blijkt dat bij de respondenten het welbevinden na een verbeterde periode weer langzaam achteruit gaat.

Wat betreft de maatregelen geven meer mensen aan afstand te houden en minder mensen op bezoek te hebben, terwijl het ontlopen van drukke plekken minder wordt nageleefd. De mbo-raad roept jongeren op om deel te nemen aan het onderzoek, zodat bij de volgende metingen specifiek kan worden gekeken naar hun meningen en ervaringen.

De staat van jongeren in Zuid Holland Zuid – Onderzoekscentrum Drechtsteden

Publicatiedatum: 15 oktober 2020

In opdracht van de gemeenten in de regio Zuid-Holland Zuid werd de coronamonitor samengesteld. Deze special gaat over de jongeren in de regio en geeft inzicht in de impact van de coronacrisis in de regio. Voor de special over jongeren wordt onderscheid gemaakt in drie thema’s. Uit de publicatie blijkt onder meer dat er een toename is van psychische klachten, dat het contact met medeleerlingen en docenten wordt gemist en dat er zorgen zijn over de werkloosheid onder jongeren.

Bredase jongeren over de coronacrisis – Monkeys & Bananas i.o.v. Gemeente Breda

Publicatiedatum: 1 oktober 2020

In dit onderzoek spreken verschillende jongeren zich uit over hun ervaringen tijdens de coronacrisis. Jongeren gaan heel verschillend met de situatie om. Voor een deel van de jongeren blijkt corona toch nog echt een ver-van-mijn-bed-show, omdat zij zelf weinig risico lopen om ernstig ziek te worden. Hoewel jongeren de crisis op verschillende manieren negatief ervaren, blijft hun toekomstbeeld positief. Jongeren gaan ervan uit dat de huidige situatie weer voorbij gaat.

Jongeren en de coronamaatregelen – Gemeente Breda

Publicatiedatum: 1 oktober 2020

  • Methode: Vragenlijsten (meerdere metingen)
  • Respons: 91 jongeren onder 30 jaar (september)
  • Representativiteit: betreft inwoners van de gemeente Breda
  • Resultaten: Corona en jongeren (tot 30 jaar)

De gemeente Breda onderzocht op welke manier inwoners omgaan met de coronamaatregelen. Daarbij werd specifiek aandacht besteed aan jonge mensen (onder 30 jaar) t.o.v. de oudere bevolkingsgroepen. Uit de laatste peiling komt naar voren dat veel jongeren weliswaar achter de maatregelen staan en zich hieraan houden, maar dit wel minder doen in vergelijking met mensen boven de 30 jaar. Vooral anderhalve meter afstand houden blijkt voor veel jongeren moeilijk.

Naleven coronamaatregelen – Universiteit van Amsterdam

Publicatiedatum: 15 april 2020

Tijdens de eerste coronagolf deed de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar het naleven van de coronamaatregelen door burgers. In het onderzoek besteedden zij specifiek aan verschillen tussen leeftijdsgroepen. Zo kwam naar voren dat jongeren tussen de 18 en 24 jaar zich, naar eigen zeggen, minder aan de coronamaatregelen houden in vergelijking met oudere respondenten. Daarnaast kwam naar voren dat er een relatie is tussen de mate van burgerzin die de respondent ervaart en de mate waarin de maatregelen worden nageleefd.

Ervaringen jongeren - Team Alert

Publicatiedatum: 31 maart 2020

Eind maart deed TeamAlert onderzoek onder jongeren om te achterhalen hoe zij naar de coronacrisis kijken. Ongeveer 7 op de 10 jongeren maakte zich op dat moment zorgen over de coronacrisis. Daarnaast had de overgrote meerderheid (86 procent) begrip voor de genomen maatregelen, die destijds de lockdown inluidden. 82 procent van de jongeren volgden de maatregelen ook op.

Veiligheid

Stay home, stay safe? – Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving

Publicatiedatum: lopend onderzoek

Het NSCR is een tweejarig onderzoek gestart naar huiselijk geweld tijdens de COVID-19-pandemie. Vanaf het moment dat de eerste coronamaatregelen in Nederland werden aangekondigd is geprobeerd te monitoren hoe hulpverleningsinstanties, meldingsinstanties en andere organisaties die te maken krijgen met (meldingen van) huiselijk geweld, in hun dagelijkse praktijk hebben geanticipeerd op de maatregelen en welke veranderingen zij hebben waargenomen. Zodoende is dit onderzoek als een mondelinge uitvraag begonnen. Daarna is het uitgegroeid tot een grootschalig systematisch onderzoek naar de prevalentie, aard en ernst van huiselijk geweld ten tijde van COVID-19.

Meer slachtoffers van kindermishandeling tijdens lockdown – Universiteit Leiden

Publicatiedatum: 6 januari 2021

  • Methode: Vragenlijst voor professionals in de kinderopvang en het onderwijs
  • Respons: 273 informanten in fase 1 en 171 informanten in fase 2
  • Representativiteit: Om de representativiteit te waarborgen is Nederland opgedeeld in vijf zones met ongeveer evenveel kinderen per zone. Vervolgens is het totaal aantal aan te schrijven informanten zo verdeeld over de gebieden dat per geografisch gebied ongeveer dezelfde aantallen kinderen worden gezien.
  • Resultaten: Kindermishandeling tijdens de eerste lockdown

De Universiteit Leiden heeft onderzoek gedaan naar eventuele veranderingen in thuissituaties van kinderen tijdens de lockdown. Het aantal slachtoffers van kindermishandeling is tijdens de eerste lockdown hoger geschat ten opzicht van een periode zonder lockdown. Vooral gezinnen met kinderen over wie al zorgen bestonden lijken kwetsbaar. Deze resultaten maken – volgens de publicatie -  duidelijk dat het sluiten van scholen en kinderopvang implicaties kan hebben voor kwetsbare gezinnen.

Gesprekken kindermishandeling – De Kindertelefoon

Publicatiedatum: 18 november 2020

Om inzicht te krijgen in het thema kindermishandeling heeft De Kindertelefoon 3200 geanonimiseerde chats en 255 forumtopics uit 2020 onderzocht. Daaruit blijkt dat kinderen in de maanden april, mei en juni substantieel vaker contact opnamen met De Kindertelefoon over kindermishandeling dan in dezelfde maanden in 2018 en 2019. Over heel 2020 lag het gemiddelde aantal gesprekken over dit onderwerp op 20 per dag; 15 keer over huiselijk geweld, 5 keer over incest en 2 keer over verwaarlozing. Hierover belden en chatten meisjes tussen de 13 en 15 jaar het vaakst.

Onderzoeken door de kinderbescherming - Raad van de Kinderbescherming

Publicatiedatum: 29 juli 2020

De Raad van de Kinderbescherming inventariseerde het aantal onderzoeken dat in de eerste helft van 2020 plaatsvond. Dit is vergeleken met de resultaten uit de eerste helft van 2019. Het aantal beschermingsonderzoeken binnen gezinnen is licht gestegen gestegen, van 8.800 naar 9.000. Het aantal spoedzaken is niet toegenomen. Er zijn minder onderzoeken gedaan op gebied van gezag en omgang, schoolverzuim en straf, wat voor een groot deel te verklaren is door de beperkte mogelijkheden tijdens de lockdown. Ondanks dat er geen sprake is van een grote stijging van het aantal onderzoeken, spreekt de Raad wel zorgen uit over geweldsituaties in kwetsbare gezinnen.

Huiselijk geweld in coronatijd – Universiteit van Amsterdam

Publicatiedatum: 22 juli 2020

  • Methode: Interviews en deelname aan teammeetings Politie en Veilig Thuis
  • Respons: 28 professionals van welzijnsorganisaties en overheidsinstanties
  • Over de representativiteit: Alleen formele organisaties in de zorgketen
  • Resultaten: Huiselijk geweld in coronatijd

Onderzoekers van de UvA deden in de periode 28 april tot en met 19 juni 2020 onderzoek naar huiselijk geweld in tijden van corona. De interviews zijn (twee)wekelijks afgenomen bij professionals uit verschillende betrokken instanties in Amsterdam, zoals Veilig Thuis, de Politie en de gemeente. Uit het onderzoek komt opvallend genoeg naar voren dat het aantal meldingen van huiselijk geweld niet is toegenomen. Daarnaast was een positieve bevinding dat er tijdens de lockdown een goede samenwerking en bereikbaarheid is ervaren tussen de verschillende betrokken partijen.

Huiselijk geweld - Verwey-Jonker Instituut en Augeo

Publicatiedatum: 9 juli 2020

  • Methode: Vragenlijst (herhaalde metingen)
  • Respons: 159 gezinnen voor de lockdown, na de lockdown 87 (mei 2020) en 38 (juni 2020)
  • Over de representativiteit: Vergelijking tussen drie verschillende groepen over tijd, controlevariabelen niet bekend
  • Resultaten: Kwetsbare gezinnen in tijden van Corona

Het Verwey-Jonker Instituut en Augeo doen onderzoek naar huiselijk geweld. Ze bevragen gezinnen een jaar nadat zij in beeld zijn gekomen bij Veilig Thuis vanwege huiselijk geweld. De onderzoekers bekeken of er verschil is in de antwoorden van de gezinnen die voor (in januari/februari), tijdens (maart) en na (juni) de lockdoan vanwege corona bevraagd zijn. Hoewel bij alle drie de groepen nog veel sprake is van geweld, is dit niet significant toegenomen tijdens en na de coronacrisis. Toch is nog steeds bij twee op de drie gezinnen sprake van huiselijk geweld. Overigens blijkt ook dat de tieners in de gezinnen die tijdens de coronacrisis bevraagd zijn, meer emotionele veiligheid ervaren dan de tieners uit de gezinnen die eerder in het jaar bevraagd zijn.

Hulp en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen - Verwey-Jonker Instituut en Augeo

Publicatiedatum: 9 juli 2020

In een tweede onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut en Augeo richten zij zich op de vraag hoe de hulp en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen verliep tijdens de lockdown. Het gaat hierbij om gezinnen waarbij sprake is geweest van huiselijk geweld. Drie thema’s zijn in beeld gebracht: de gewelds- en onveiligheidsproblematiek, het contact met de professionals en de hulpbehoefte. Het blijkt dat veel gezinnen meer stress ervaren door de coronacrisis, maar dat dit niet gelijk escaleert in geweldsituaties. De hulp en ondersteuning die de gezinnen krijgen, is deels veranderd, met name voor ambulante gezinshulp en lopende psychische. Afspraken blijven wel doorgaan, maar vinden vooral online plaats en duren over het algemeen korter. Zowel ouders, kinderen als professionals zijn vrij positief over de geleverde hulp en ondersteuning in coronatijd. De aanpassingen verlopen over het algemeen goed.

Vragen en meldingen Veilig Thuis - GGD GHOR

Publicatiedatum: 15 april 2020

GGD GHOR inventariseerd in april 2020 onder Veilig Thuis-organisaties of het aantal adviesvragen en meldingen bij Veilig Thuis is veranderd ten tijden van de coronacrisis. Landelijk gezien is er geen significante toename te zien van deze aantallen. Wel kwamen er bij Veilig Thuis-organisaties meer vragen binnen over de coronamaatregelen, zoals spanningen die oplopen door het vele thuiszitten of de beperkingen on de zorg.

(Mentale) gezondheid

Persoonlijk welzijn – CBS

Publicatiedatum: 29 maart 2021

  • Methode: Enquête Sociale samenhang en Welzijn
  • Respons: 7.836 personen van 15 jaar en ouder
  • Representativiteit: gewogen op geslacht, leeftijd, herkomst, burgerlijke staat, stedelijkheid, provincie, landsdeel, huishoudgrootte, inkomen en enquêtemaand
  • Resultaten:  Persoonlijk welzijn vrijwel gelijk gebleven  

Het CBS publiceert ieder jaar cijfers over het zelf gerapporteerde welzijn van personen boven de 15 jaar. In 2020 bleek het geluk en de levenstevredenheid van 18 tot 25 jarigen significant gedaald, ten opzichte van 2019. Het percentage jongeren dat zichzelf gelukkig noemt, daalde van 87,5 naar 83,8 procent. 18,6 procent van de jongeren was in 2020 niet tevreden met het leven. In 2019 was dit 13,9 procent.

Corona en welbevinden – Kohnstamm Instituut & Universiteit van Amsterdam

Publicatiedatum: 17 maart 2021

  • Methode: Vragenlijsten en interviews
  • Respons: 536 basisschoolleerlingen uit groep 3 t/m 8 (vragenlijst) en 52 leerkrachten (interviews)
  • Representativiteit: Leerlingen uit basisscholen in en rond Amsterdam
  • Resultaten:  Corona en Welbevinden  

    In dit onderzoek wordt aandacht besteed aan de sociaal-emotionele ontwikkeling van basisschoolleerlingen ten tijde van de schoolsluiting in het voorjaar van 2020. Wat opvalt is dat het welbevinden van leerlingen niet afnam tijdens de schoolsluiting. Ook waren leerlingen na de lockdown even positief over de relatie met de leraar en mede-leerlingen als daarvoor. Het lukt niet alle scholen even goed om contact met de leerlingen en ouders te onderhouden. Het welbevinden was na de lockdown het hoogst op scholen die goed contact met leerlingen en ouders onderhielden tijdens de lockdown.

Studenten over hun welzijn, studievoortgang en betrokkenheid in coronatijd – Inholland Hogeschool

Publicatiedatum: 1 maart 2021

De vraag naar de invloed van de coronatijd op het welzijn, studieverloop en de betrokkenheid van Inholland-studenten staat in dit onderzoek centraal. De uitkomsten laten een somber beeld zien van studenten die problemen hebben met motivatie, minder plezier aan hun studie beleven en waarvan de studieprestaties achteruit gaan. We zien vooral dat de coronacrisis als vergrootglas dient voor problemen die al langer spelen en de bestaande kansenongelijkheid tussen studenten vergroot. Er worden aanbevelingen en een aantal suggesties gedaan die die docenten en opleidingen kunnen toepassen om studenten zo goed mogelijk te ondersteunen.

Ervaren psychische gezondheid – CBS

Publicatiedatum: 5 maart 2021

De uitkomsten van de gezondheidsenquête van het CBS laten zien dat onder de Nederlandse bevolking de zelf-gerapporteerde psychische gezondheid in 2020 niet hoger was dan in voorgaande jaren. Tussen 2017 en 2020 was er voor alle leeftijdsgroepen geen significante verandering zichtbaar. Wel nam de psychische gezondheid af onder alleenstaanden onder de 40 jaar.

Het welzijn van mbo-studenten – Universiteit Utrecht

Publicatiedatum: 2 maart 2021

Het percentage mbo-studenten dat sociale problemen en hyperactiviteit ervaart, is in het najaar van 2020 significant hoger dan in het najaar van 2019. Zo blijkt uit onderzoek van de universiteit Utrecht. Ook rapporteren studenten in het najaar van 2020 een lager cijfer voor levenstevredenheid vergeleken met het voorjaar van 2020. Verder blijken studenten ook minder positief te zijn over de toekomst dan voorheen. Al lijkt het levenstevredenheidscijfer dat de studenten over 5 jaar verwachten niet lager te zijn geworden.

Ontwikkeling van mentale klachten onder jongeren – Tilburg University

Publicatiedatum: 27 februari 2021

Het aantal 18-34 jarigen met mentale klachten was in december 2020 niet significant hoger dan in december 2019. Zo concluderen onderzoekers van de Tilburg University op basis van metingen in december van 2019 en 2020. Er zijn niet meer personen die zeggen te kampen met angsten, vermoeidheidsklachten en slaapproblemen. Wel steeg het medicijngebruik voor angsten en depressies. 

Mentaal welbevinden in tijden van corona – Trimbos Instituut

Publicatiedatum: 25 februari 2021

Het Trimbos Instituut voerde tussen 25 januari en 2 februari 2021 een meting uit naar de ontwikkeling van het mentaal welbevinden en psychische klachten onder volwassenen. Hierbij wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen verschillende leeftijdsgroepen. De resultaten werden vergeleken met die van de meting die in oktober is uitgevoerd. Uit de resultaten komt naar voren dat vooral onder de respondenten van 20 tot 35 jaar het mentaal welbevinden achteruit ging. De doelgroep heeft voornamelijk behoefte aan perspectief.

Emoties onder kinderen en jongeren – Erasmus Universiteit

Publicatiedatum: 15 februari 2021

Onderzoekers van de Erasmus Universiteit onderzochten de verhouding tussen gevoelens van kracht tegenover gevoelens van spanning en depressie onder adolescenten en studenten tijdens de coronacrisis. Respondenten werden dagelijks ondervraagd. In het onderzoek worden vergelijkingen gemaakt tussen metingen in mei en november van 2020. Respondenten lieten zien meer positieve emoties (kracht) te hebben dan negatieve emoties (spanning en depressie). Met name onder jonge respondenten was dit het geval. Wel werd de gemoedstoestand van de respondenten negatiever over de loop van de coronacrisis.

Invloed van stress op het welbevinden van kinderen en ouders -  Erasmus Universiteit en Universiteit Leiden

Publicatiedatum: 3 februari 2021

In dit onderzoek werden vragenlijsten afgenomen in tweelinggezinnen. Er werd onderzocht hoe stressfactoren de door de lockdown veroorzaakte veranderingen in het welbevinden van ouders en kinderen beïnvloed heeft. De onderzoekers vonden onder andere een significante toename in negatieve gevoelens van ouders en een daling van internaliserend en externaliserend gedrag bij kinderen. De veranderingen in negatieve gevoelens bij ouders en het externaliserende gedrag van kinderen werden beïnvloed door ervaren stress. Verdere conclusies en resultaten worden in het paper besproken.

Gesprekken Kindertelefoon – De Kindertelefoon

Publicatiedatum: 27 januari 2021

Chats en telefoongesprekken met De Kindertelefoon gingen tijdens de tweede lockdown vaker over emotionele problemen zoals eenzaamheid en depressie en over huiselijk geweld. Verder valt op dat het veel minder gaat over normale puberzaken zoals verliefdheid, vriendschap en liefdesverdriet. Ook doen steeds meer 16- en 17-jarigen met wie het tot voor kort goed ging een beroep op De Kindertelefoon om te praten over mentale problemen.

Chatgesprekken hulplijn zelfmoordpreventie – Commissie Actuele Nederlandse Suïcideregistratie

Publicatiedatum: 5 januari 2021

De Commissie Actuele Nederlandse Suïcideregistratie houdt de ontwikkeling bij van gesprekken die de hulplijn 113 Zelfmoordpreventie had met hulpvragers in de periode 1 december 2019 tot 1 juni 2020. Daarbij wordt een vergelijking gemaakt van de periode voor en tijdens de eerste lockdown. Wat opvalt is dat het aantal gesprekken over negatieve emoties onder hulpvragers onder de 30 is toegenomen met 31 procent. Hetzelfde geldt voor het aantal gesprekken met jongere hulpvragers die geen vertrouwen in zichzelf of een ander hadden. Sinds juni neemt het aantal contacten bij de hulplijn toe.

Mentale gezondheid onder kinderen met mentale of somatische problemen – Vrije Universiteit Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Leiden en het Emma Kinderziekenhuis

Publicatiedatum: 16 december 2020

Deze studie richt zich op de mentale en sociale gezondheid van kinderen en adolescenten in Nederland met en zonder al bestaande mentale of somatische problemen tijdens de eerste lockdown. De steekproef bestond uit een psychiatrische groep en een pediatrische groep met een chronische lichamelijke ziekte en is vergeleken met een steekproef uit de algemene populatie. De studie toont aan dat de psychiatrische groep op alle aspecten van mentale en sociale gezondheid significant slechter scoorde. De pedriatische groep scoorde opvallend beter dan de algemene populatie.

Welbevinden ten tijde van corona - SCP

Publicatiedatum: 4 december 2020

  • Methode: Vragenlijst (meerdere metingen)
  • Respons: 2.433 LISS panelleden van 16 jaar en ouder
  • Opmerking representativiteit: Gewogen op geslacht, geslacht, leeftijd, opleiding en huishoudsamenstelling
  • Resultaten: Welbevinden ten tijde van Corona

In oktober voerde het SCP een derde meting naar het welbevinden van Nederlanders tijdens de coronacrisis, nadat dit eerder in mei en juli was onderzocht. In het onderzoek wordt specifiek onderscheid gemaakt tussen verschillende leeftijdsgroepen, waarbij ook wordt gekeken naar 16-24 jarigen. Hoewel het cijfer dat Nederlanders hun leven geven niet veel is veranderd ten opzichte van 2019, is dit onder jongeren wel licht gedaald naar gemiddeld een 6,8. Het SCP spreekt ook over eventuele lange termijn effecten van de coronacrisis op het mentaal welbevinden, bijvoorbeeld als meer mensen economisch geraakt worden.

Corona: draagvlak, welzijn & gedrag – I&O Research i.o.v. NOS

Publicatiedatum: 17 november 2020

  • Methode: vragenlijst
  • Respons: 2290 inwoners van Nederland (van 18 jaar en ouder)
  • Representativiteit: Resultaten zijn gewogen op geslacht, leeftijd, opleiding, regio en stemgedrag bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2017. Het onderzoek vond plaats vlak vóór de persconferentie van 17 november 2020.
  • Resultaten: Veel jongeren voelen zich nu slechter dan voor de coronacrisis

I&O Research deed dit onderzoek in november in opdracht van de NOS en voerde eerder in april 2020 een soortgelijk onderzoek uit. De resultaten uit beide peilingen zijn met elkaar vergeleken. Van de jongeren tussen de 18 en 24 jaar zegt 69 procent zich eenzamer te voelen dan voor de coronacrisis (tegenover het gemiddelde van 37 procent). In april was dit nog 49 procent. Bijna de helft van de jongeren voelt zich nu dus slechter dan voor de coronacrisis.

Sportdeelname Index – NOC*NSF

Publicatiedatum: 9 november 2020

  • Methode: Vragenlijst
  • Respons: 3.002 respondenten
  • Opmerking representativiteit: Resultaten gewogen conform sportersmonitor 2012
  • Resultaten: Sportdeelname Index: Effecten coronavirus

Het NOC*NSF brengt maandelijks de sportdeelname van de Nederlandse bevolking in kaart. In november werd hierbij speciaal aandacht besteed aan de effecten van het coronavirus volgens Nederlandse sporters. Uit het onderzoek komt naar voren dat veel kinderen en jongeren aangeven tussen maart en oktober minder vaak te sporten dan voor de coronacrisis. Onder 5-12 jarigen gaf 37 procent van de ondervraagden dit aan, onder 13-18 jarigen was dit 44 procent en onder 19-30 jarigen 46 procent. Dit is voornamelijk het gevolg van het sluiten van verenigingen en het stopzetten van competities.

Geestelijke gezondheid van studenten – Vrije Universiteit, Universiteit Leiden, Universiteit Maastricht en Universiteit Utrecht.

Publicatiedatum: 6 november 2020

Door de coronapandemie hebben studenten meer psychische klachten, maken ze zich meer zorgen over hun studie en kunnen ze zich slechter concentreren. Dat blijkt uit de eerste resultaten van een online onderzoek van Caring Universities. Meer dan de helft van de studenten kan zich slechter concentreren en is eenzamer. Iets minder dan de helft is somberder. Ook verwacht meer dan een kwart studievertraging op te lopen en vindt 43,3 procent dat online onderwijs een negatief effect heeft op hun studie. Vergeleken met eerder onderzoek ligt het percentage studenten met matige tot ernstige depressieve klachten ruim 10 procent hoger en zijn er ruim 5 procent meer studenten met matige tot ernstige angstklachten.

Uitvraag onder leden – de Nederlandse ggz

Publicatiedatum: 18 oktober 2020

Uit een uitvraag van de Nederlandse ggz onder haar leden blijkt dat er grote zorgen zijn over de gevolgen van de coronacrisis voor kinderen en jongeren in de ggz. Uit het onderzoek komt naar voren dat er signalen zijn dat kinderen en jongeren meer gevoelens van angst, stress en depressie hebben. Daarnaast zijn de leden bezorgd over het verminderde contact met volwassenen en steunpilaren in de omgeving van deze kinderen en jongeren. Het zicht op wat er achter de voordeur plaatsvindt, is verminderd sinds de coronacrisis.

Mentaal welbevinden kinderen en jongeren - Emma Kinderziekenhuis Amsterdam UMC

Publicatiedatum: 18 oktober 2020 (voorlopige resultaten)

Uit onderzoek van het Emma Kinderziekenhuis Amsterdam UMC blijkt dat de mentale gezondheid van kinderen en jongeren achteruit is gegaan in tijden van de coronacrisis. De kinderen en jongeren zijn tijdens de eerste lockdown in april ondervraagd en de uitkomsten zijn vergeleken met de uitkomsten in 2018. Hieruit blijkt dat de kinderen en jongeren meer slaapproblemen, boosheid, somberheid en angstgevoelens ervaren dan destijds. Daarnaast voelen zij zich minder gezond. 90 procent van de ondervraagden geeft aan dat zij negatiever in het leven staan vanwege de coronamaatregelen. De onderzoeker benadrukken dan ook het belang om de mentale gezondheid van onze jeugd goed te bewaken in deze tijd. Daarnaast is het essentieel voor hulpverleners aan jeugdigen om tijdig getest te kunnen worden.

Mentale gezondheid in de tweede coronagolf – OpenUp.care

Publicatiedatum: 16 oktober 2020

  • Methode: vragenlijsten
  • Respons: 1048 respondenten van 18 t/m 55+
  • Representativiteit: er is een representatieve steekproef getrokken van de Nederlandse bevolking via het panel van Direct Research.
  • Resultaten: Mentale gezondheid in de tweede coronagolf

Dit onderzoek richt zich op de mentale klachten van verschillende leeftijdsgroepen tijdens de tweede coronagolf. Uit de peiling blijkt onder andere dat jonge generaties (18-30) het hardst worden geraakt: 53 procent rapporteert stress en angstklachten. 48 procent maakt zich zorgen over komende maanden, 10 procent van jonge mensen is werkloos, 23 procent is bang om zijn baan te verliezen en 36 procent maakt zich zorgen over mentale gezondheid. Dat is op alle vlakken een hoger percentage dan onder de oudere generaties.

Welzijn van ouders en kinderen tijdens de coronacrisis – Universiteit Leiden

Publicatiedatum: 16 oktober 2020

Binnen de Universiteit Leiden is onderzoek gedaan naar het welzijn binnen gezinnen tijdens de eerste periode van de coronacrisis in Nederland. Hiervoor werden twee weken lang ouders en jongeren dagelijks op meerdere momenten ondervraagd middels korte vragenlijsten via de telefoon. Uit de resultaten valt op dat in de eerste weken van de lockdown vooral het welzijn van ouders negatief beïnvloed werd, meer dan bij de jongeren. De jongeren zeiden weer zich meer te vervelen. Uit het onderzoek komt vooral naar voren dat de impact van de crisis erg verschilt per gezin, waar sommige gezinnen veel meer negatieve impact ervaren dan andere. Ten slotte is er ook gekeken naar de relatie tussen ouders en kinderen, waarbij geen verandering is gevonden in de warmte en de kritiek die ouders geven aan hun kinderen.

Stemming, empathische gevoelens en het prosociale gedrag in coronatijd – Erasmus Universiteit en Universiteit Leiden

Publicatiedatum: 7 oktober 2020

De coronacrisis en de bijbehorende lockdown hebben geleid tot grote veranderingen in de levens van jonge mensen. Dit is een verkennende studie naar het effect van de eerste weken van de pandemie op jongeren tussen de 10 en 20 jaar. De resultaten van dit onderzoek suggereren nadelige effecten op de empathische gevoelens en mogelijkheden tot prosociaal handelen van adolescenten in de eerste weken van de lockdown. Dit zijn beide belangrijke voorspellers voor een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling. De studie laat daarentegen ook een grote veerkracht bij jongeren zien. Ook blijkt dat jongeren als gevolg van de lockdown een grote bereidheid tonen om anderen te helpen.

Gezondheid en leefstijl kinderen - MUMC

Publicatiedatum: 14 september 2020

Het Maastrichtse medisch centrum MUMC voerde onderzoek uit onder kinderen en jongeren naar de invloed van de coronacrisis op de gezondheid en leefstijl van kinderen. Ze gebruiken verschillende vragenlijsten die periodiek worden afgenomen. Kinderen kunnen deze vragenlijsten samen met hun ouder(s) of verzorger(s) invullen. Daarnaast kreeg een deel van de kinderen een slimme beweegmeter. Uit de eerste resultaten komt naar voren dat 75 procent van de ondervraagde kinderen minder is gaan bewegen ten opzichte van vorig jaar. Daarnaast is één op de vijf kinderen en jongeren aangekomen. Het MUMC blijft de gevolgen van de coronacrisis de komende tijd verder onderzoeken.

Onderzoek mentale gesteldheid – EenVandaag

Publicatiedatum: 8 september 2020

  • Methode: Vragenlijst
  • Respons: 25582 respondenten van 18 jaar en ouder
  • Over de representativiteit: Gewogen op leeftijd, geslacht, opleiding, burgelijke stand, spreiding over het land en politieke voorkeur
  • Resultaat: Hoe gaat het met ons in de coronacrisis 

In Nederland lijden vooral jongeren onder de coronaperiode. Zo'n 74 procent heeft last van psychische klachten. Dat blijkt uit onderzoek dat EenVandaag begin september hield onder leden van het Opiniepanel. Jongeren hebben het meest last van stress (40 procent), eenzaamheid (38 procent) en aanhoudende vermoeidheid (36 procent). In april lag dit percentage lager; toen had 31 procent last van stress, had 19 procent vermoeidheidsklachten en voelde 26 procent zich eenzaam.

De Corona Barometer - Lifelines, UMCG, RUG, Aletta Jacobs School of Public Health en CLEVER°FRANKE

  • Publicatiedatum: 30 maart 2020, wekelijkse updates
  • Methode: Periodieke vragenlijst
  • Respons: 54.102 respondenten van 18 jaar en ouder
  • Over de representativiteit: Voornamelijk respondenten uit de Noordelijke regio’s
  • Resultaat: De Corona Barometer

Verschillende organisaties in Noord-Nederland startten in april de Corona Barometer om het verloop van het coronavirus in de regio te monitoren en in beeld te brengen hoe de crisis in de regio wordt ervaren. De elfde meting vond plaats tussen 24 augustus en 7 september 2020. Hieruit kwam onder andere naar voren dat in deze periode vooral alleenwonende jongeren tussen 18 en 30 jaar zich eenzaam voelden, namelijk zo’n 14 procent van de ondervraagden. In juli was dit nog 14 procent. Onder samenwonende respondenten in dezelfde leeftijdscategorie gaf slechts 3,3 procent aan zich eenzaam te voelen. 

Gevolgen mentale gezondheid – SCP

Publicatiedatum: 7 juli 2020

Het SCP bracht begin juli 2020 een rapport uit over de psychische gevolgen van de coronacrisis voor de Nederlands bevolking. Het is nog te vroeg om conclusies te trekken, maar het SCP spreekt wel zorgen uit over de gevolgen van de crisis op het welbevinden van mensen. Onder jongeren lijken er vooral problemen te ontstaan op gebied van eenzaamheid en stress. Het SCP geeft daarbij aan dat ons zorgstelsel nu al lange wachtlijsten kent en dat toename van psychische problemen onder jongeren zeer kritische gevolgen kan hebben.

Leefstijl kwetsbare kinderen – JOGG en iResearch

Publicatiedatum: 29 juni 2020

JOGG en iResearch onderzochten samen de impact die de eerste lockdown had op de leefstijl en gezondheid van kinderen en jongeren. Hiervoor verzamelde het conclusies uit verschillende (buitenlandse) onderzoeken. De onderzoekers concluderen dat de coronacrisis veel impact heeft op de leefstijl van kinderen en jongeren. Ze schetsen de verwachting dat door minder beweging en meer schermtijd het gewicht van kinderen en jongeren zal toenemen. Daarnaast verwacht ze dat de ongelijkheid tussen kinderen en jongeren op verschillende domeinen zal toenemen, omdat vooral kwetsbare groepen de negatieve gevolgen van de crisis zullen ervaren.

Mentaal welbevinden jongeren – Unicef, Trimbos Instituut, Universiteit Utrecht en Stichting Alexander

Publicatiedatum: 21 juni 2020

  • Methode: Interviews, panelgesprekken, participatief actie-onderzoek en data-analyses
  • Resultaten: Geluk onder druk?

Unicef bracht in juni 2020 een rapport uit over het mentaal welbevinden van Nederlandse jongeren en welke factoren hierop van invloed zijn. In dit onderzoek is gebruik gemaakt van data die voor de corona-uitbraak is verzameld. Wel wordt in het onderzoek de link gelegd met de coronacrisis en wat de resultaten betekenen voor de huidige situatie. Dit is ook besproken met een stuurgroep van jongeren. Ondanks dat de onderzoekers voorzichtig zijn met conclusies, uiten ze wel de verwachting dat de crisissituatie een negatieve impact heeft op het welbevinden en dat het meer gevoelens van stress en depressie kan oproepen bij jongeren.

Deelname aan sport door kinderen – NOC*NSF

Publicatiedatum: 4 juni 2020

Het NOC*NSF bekeek de gegevens over sportdeelname, afkomstig van verschillende sportbonden, van de afgelopen jaren en zag daarin het gevolg van de coronacrisis duidelijk terugkomen. Waar in april 2019 nog 85 procent van de kinderen van 5 tot 12 jaar wekelijks sportte, is dit in april 2020 nog maar 35 procent. Dit heeft vanzelfsprekend te maken met het sluiten van de sportverenigingen.

Beweeggedrag kinderen tijdens corona - Mulier Instituut

Publicatiedatum: 11 mei 2020

Het Mulier Instituut voerde eind april 2020 onderzoek uit naar het beweeggedrag van kinderen tijdens de coronamaatregelen. Een belangrijke vraag is hoeveel kinderen bewegen in vergelijking met in het voorjaar, voor de coronacrisis. Op het moment van het onderzoek waren de scholen nog dicht en waren er geen georganiseerde activiteiten. Ruim 40 procent van de ouders zegt dat hun kind minder beweegt dan voorheen, terwijl een kwart zegt dat hun kind juist meer beweegt. Volgens het merendeel van de ouders zit hun kind nu vaker achter het scherm. De uitkomsten zijn representatief, doordat er wordt gewogen op leeftijd en geslacht van het kind en opleidingsniveau van de ouder.

CoKids-studie – Universitair Medisch Centrum Utrecht

Publicatiedatum: nog niet bekend

  • Methode: Medisch testen en monitoren en contactonderzoek
  • Respons: 300 gezinnen met kinderen op de kinderopvang, basis- en middelbare school
  • Meer informatie: CoKids studie

De CoKids-studie, gesubsidieerd door ZonMw, onderzoekt welke rol kinderen spelen in de verspreiding van het coronavirus. Hierbij kijken de onderzoekers naar drie verschillende leeftijdsgroepen van kinderen, namelijk kinderen op de kinderopvang, in het basisonderwijs en op de middelbare school. Daarnaast brengen zij de factoren in kaart die een rol kunnen spelen in de verspreiding van het virus. Het onderzoek richt zich op de kinderen en de gezinsleden. Deze worden regelmatig getest op corona en bij een positieve test voor 3 tot 6 weken intensief gemonitord.

Gezin en opvoeding 

Relatie- en gezinsproblematiek, zorgmijding en preventie tijdens en na COVID-19 – Universiteit Utrecht

Publicatiedatum: lopend onderzoek

De GGZ doet melding van meer relatieproblematiek en huiselijk geweld, terwijl er tegelijkertijd minder professionele hulp wordt gezocht. Dit onderzoek probeert inzicht te krijgen in relatie- en gezinsproblematiek gerelateerd aan de coronacrisis en factoren die bepalen of zorg wel of niet gemeden wordt. Uit het onderzoek blijkt vooral dat de meerderheid geen of wel (positieve) veranderingen ervaart. De behoefte aan hulpverlening is laag bij deze meerderheid. Voor een kleine groep respondenten (ongeveer 10 procent) had COVID-19 crisis een negatief effect op relatie en gezin. Implicaties voor de praktijk worden besproken.

Onderzoek invloed corona op gezinsleven - Hogeschool Utrecht

Publicatiedatum: nog niet bekend

De Hogeschool Utrecht is een onderzoek begonnen naar de impact van de coronacrisis op het gezinsleven en hoe ouders en grootouders dit ervaren. Voor het onderzoek wordt een een vragenlijst uitgezet onder ouders en grootouders in Nederland en België. Dit onderzoek moet inzicht geven in de uitdagingen die ontstaan op thema’s binnen een gezin, zoals gezinsfunctioneren, combinatie werk-gezin en de relatie tussen grootouders en kleinkinderen. Aan de hand van dit onderzoek wordt naast een wetenschappelijk artikel een adviesrapport geschreven met aanbevelingen voor gemeenten en jeugdprofessionals.

Impact van de coronacrisis op ouders en hun kinderen – GGD IJsselland

Publicatiedatum: maart 2021

Hoe gaat het met ouders en hun kinderen tijdens de coronapandemie? Dat was de vraag die centraal stond in dit vragenlijstonderzoek van de GGD IJsselland. De data werd verzameld van 18 januari tot en met 1 februari 2021. Zo blijkt dat 40 procent van de ouders de opvoeding van de kinderen zwaarder vindt dan voor de coronaperiode. Bijna driekwart van de kinderen ervaart, volgens hun ouders, positieve gevolgen van de coronacrisis. Dit komt bijvoorbeeld doordat ze meer tijd hebben met het gezin en meer tijd om naar buiten te gaan. Ongeveer een derde van de kinderen reageert boos, verdrietig of gefrustreerd op de coronamaatregelen. Binnenkort verschijnen ook de resultaten van een landelijke onderzoek waarop deze vragenlijst is gebaseerd.

Werkende ouders in tijden van corona – Universiteit Utrecht, Universiteit van Amsterdam en Radboud Universiteit 

Publicatiedatum: mei 2020 (meetmoment 1) + maart 2021 (meetmoment 3)

Onderzoekers van drie Nederlandse universiteiten publiceren hier hun bevindingen van een grootschalig vragenlijstonderzoek onder een grote groep vaders en moeders ten tijde van de coronacrisis in april 2020. Hieruit blijkt dat de impact op werkende ouders in het algemeen groot is. Ook blijkt onder andere dat er voor moeders gemiddeld meer veranderde dan voor vaders. Tijdens het derde meetmoment in november 2020 blijkt onder andere dat de werkuren van ouders terugkeerden naar het pre-coronaniveau. Ouders in cruciale beroepen bleven meer uren werken dan voor de crisis. Het aandeel vaders dat meer is gaan doen in de zorg voor kinderen dan voor de coronacrisis neemt af sinds meetmoment 1.

Behoefte van ouders tijdens de eerste lockdown – Universiteit van Amsterdam

Publicatiedatum: februari 2021

In dit onderzoek werden ouders van schoolgaande kinderen gevraagd waar zij tegenaan liepen tijdens de eerste lockdown. Veel ouders zeiden behoefte te hebben aan meer ondersteuning bij het thuisonderwijs. Daarnaast werd de opvang erg gemist. Ook geeft een deel van de ouders aan te worstelen met de balans tussen werk en privé.

Moeders in coronatijd in Nederland, Italië en China - Tilburg University, Vrije Universiteit, Radboud Universiteit, Universiteit van Peking en de Universiteit van Padua 

Publicatiedatum: 18 januari 2021

  • Methode: Vragenlijst onder ouders met minimaal één thuiswonend kind
  • Respons: 2463 moeders (waarvan 900 Nederlands)
  • Over de representativiteit: werving ouders met name via Noord-Brabantse scholen en kinderopvang

Meer informatie: Maternal mental health during the COVID-19 lockdown

Moeders hebben dankzij de coronacrisis een verhoogd risico op mentale klachten. De combinatie thuiswerken en opvoeden van het kind blijkt voor veel moeders lastig. Met name moeders van wie de werkomstandigheden door de coronacrisis zijn veranderd, bijvoorbeeld door baanverlies of thuiswerken, hebben het lastig. Datzelfde geldt voor moeders die moeite hebben met social distancing. De onderzoekers benadrukken dat het belangrijk is om zicht te krijgen op ouders die door de coronacrisis het meest kwetsbaar zijn.

Hoe gaan Nederlandse gezinnen om met COVID-19? – Universiteit van Amsterdam

Publicatiedatum: 18 januari 2021

  • Methode: Vragenlijst
  • Respons: 3672 ouders (of voogden) van kinderen van 6-17 jaar
  • Representativiteit: niet per definitie een representatieve steekproef die de populatie vertegenwoordigd.
  • Resultaten: Hoe gaan Nederlandse gezinnen om met COVID-19?

Ouders (of voogden) van kinderen konden tussen april en september 2020 middels vragenlijsten aangeven hoe zij en hun kinderen mentaal met de pandemie omgingen. Deze enquête maakt deel uit van een longitudinaal onderzoek naar gezinnen en COVID-19 van de UvA. Van april tot september 2020 verbeterde de mentale gezondheid van de ouders geleidelijk (ten opzichte van het begin van de pandemie), nam het vertrouwen in hun opvoedcapaciteiten toe en straften zij hun kinderen minder vaak fysiek. Kinderen hebben zich tijdens de COVID-19-pandemie veerkrachtig getoond – van april tot september 2020 rapporteerden ouders een afname van emotionele en gedragsproblemen bij kinderen en geen verschillen in emotionele of gedragsproblemen tijdens scholensluitingen. Meer resultaten worden in het rapport besproken.

Kwetsbare gezinnen met jonge kinderen – Verwey-Jonker Instituut

Publicatiedatum: 16 december

Het Verwey-Jonker Instituut deed onderzoek naar kwetsbare gezinnen met jonge kinderen, een kind op komst of met een kinderwens in coronatijd. In het onderzoek komen de ervaringen van professionals die met deze gezinnen werken aan bod. Hieruit komt naar voren dat ondanks dat er zorgen zijn om gezinnen die door de crisis nog kwetsbaarder zijn geworden, er ook positieve ontwikkelingen hebben plaatsgevonden binnen het veld. Gezinnen werden door het gebruik van online contact juist meer en sneller bereikt. Ook wordt de betrokkenheid, inventiviteit en doorzettingsvermogen bij hulpverleners in de afgelopen periode geprezen.

Ouder-kind relatie tijdens de coronacrisis – Universiteit Utrecht

Publicatiedatum: 11 november 2020

Tijdens de lockdown in het voorjaar van 2020 verslechterde de relatie tussen ouders en hun kinderen. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Utrecht. De onderzoekers hielden in de herfst van 2019 en in het voorjaar van 2020 een meting onder kinderen en ouders. Volgens de kinderen kregen zij vóór de lockdown meer ondersteuning en warmte van hun ouders dan tijdens de lockdown. Ook de ouders rapporteerden een afname van 'positief ouderschap', zoals praten met je kind of complimenten geven. Tegelijkertijd namen de conflicten tussen kinderen en hun ouders af. Volgens de onderzoekers kan dit komen doordat conflictonderwerpen als uitgaan en tijd doorbrengen met vrienden wegvielen door de lockdown en doordat gezinsleden andere onderwerpen wellicht meden om de sfeer goed te houden.

Draagkracht ouders in coronatijd - Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Publicatiedatum: 30 oktober 2020

Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid hield in oktober een tweede peiling onder ouders met de Balansmeter. Hieruit blijkt dat veel ouders door de coronacrisis nog steeds meer moeite hebben met opvoeden dan normaal, ondanks de versoepeling deze zomer. De tweede peiling is dit najaar gehouden, toen de coronamaatregelen weer werden aangescherpt. Vergeleken met de eerste peiling van afgelopen voorjaar is er een licht herstel, maar nog steeds lijkt het evenwicht tussen de draaglast en draagkracht van ouders verstoord. Vergeleken met onderzoek van voor de coronacrisis beoordelen de meeste ouders hun veerkracht nu aanzienlijk negatiever. In 2018 en 2019 voelde 90 procent zich in balans.

Opvoeden in coronatijd – Universiteit Tilburg, Erasmus Universiteit, Universiteit Utrecht

Publicatiedatum: 30 september 2020 (eerste versie, nog niet gereviewed)

Een studie naar de ouder-kind relatie voor en tijdens de lockdown. Resultaten laten zien dat ouders en kinderen meer tijd met elkaar spendeerden tijdens de lockdown, maar minder tijd met vrienden. Ook rapporteerden de respondenten gemiddeld 13 corona-gerelateerde regels. De bevindingen uit het onderzoek suggereren dat veel gezinnen veerkrachtig waren tijdens de lockdown, maar dat er ook grote onderlinge verschillen zijn. Sommige gezinnen ondervonden veel negatieve effecten (bijvoorbeeld meer conflicten), en sommige gezinnen ondervonden positieve effecten (bijvoorbeeld minder conflicten).

Gevolgen bij jonge families - Universiteit van Amsterdam

Publicatiedatum: 22 juli 2020

  • Methode: Interviews en focusgroep
  • Respons: 17 ouders uit kwetsbare gezinnen
  • Over de representativiteit: hoog opgeleide ouders zijn oververtegenwoordigd
  • Resultaten: Gezinnen met kleine kinderen

De Universiteit van Amsterdam voerde een longitudinaal onderzoek uit naar de gevolgen van de coronacrisis voor kwetsbare gezinnen. De studie maakt gebruik van de Sarphati Cohort, die kinderen omvat die in beeld zijn bij de jeugdgezondheidszorg van GGD Amsterdam en de Stichting Amsterdamse Gezondheidscentra. De deelnemende ouders werden vanaf de geboorte van hun eerste kind al telefonisch ondervraagd. Zo kon er nu specifiek worden gekeken naar de veranderende omstandigheden tijdens de coronacrisis. Daarnaast vindt er een online focusgroep plaats, waarin de ouders ervaringen kunnen delen en beleidsacties kunnen voorstellen. Het onderzoek laat verschillende fases zien waar ouders tijdens de crisis in terecht komen. Waar de beginperiode vooral getypeerd wordt door een gevoel van angst en beklemming, verschuift dit vervolgens meer naar een gevoel van berusting. Het verschil in opvattingen en gedrag van de ouders ten aanzien van de maatregelen wordt groter.

Opvoeden en onderwijs in coronatijd - Landelijk Ouderpanel

Publicatiedatum: 4 mei 2020

Eind maart 2020 brachten Opvoedinformatie Nederland en Ouders & Onderwijs door middel van het Landelijk Ouderpanel de ervaringen, vragen en behoeften van ouders in kaart met betrekking tot opvoeden en onderwijs in coronatijd. De ouders zeggen dat het coronavirus een grote impact op hun leven heeft. Zij en hun kinderen hebben minder sociale contacten. Kinderen zijn prikkelbaarder, verveelder en drukker en ouders worstelen met de combinatie van thuiswerken, opvoeden en schoolwerk. Wel zijn de meeste ouders tevreden over hoe school omgaat met thuisonderwijs. De belangrijkste tips die ouders elkaar geven, gaan over ritme, rust en plezier.

Baby 2020 - NSDSK, Universiteit Tilburg en Tranzo

Publicatiedatum: nog niet bekend

Het NSDSK is een onderzoek gestart naar de invloed van de coronacrisis op het opvoeden van baby’s die tussen half maart en begin mei 2020 geboren zijn. De ouders van de pasgeboren kinderen worden bevraagd. De onderzoekers proberen hiermee te achterhalen wat de gevolgen zijn van de coronamaatregelen op het ouderschap. Denk bijvoorbeeld aan minder kraambezoek en uitgestelde gehoorscreening.

Vaderschap tijdens corona - Verwey-Jonker Instituut

Publicatiedatum: nog niet bekend

Het Verwey-Jonker Instituut is een onderzoek gestart naar de invloed van de coronamaatregelen op vaders en stiefvaders met één of meer minderjarige kinderen. Doel is te achterhalen of de coronasituatie effect heeft op de rol die vaders hebben in de opvoeding en zorg van het kind. Daarnaast kijken de onderzoekers hoe vaders het thuiswerken ervaren en wat dit doet met de arbeidsproductiviteit. 

Onderwijs en kinderopvang

Ouderschap voor en tijdens de corona-crisis - Hogeschool Leiden, Lectoraat Ouderschap & Ouderbegeleiding

Publicatiedatum: nog niet bekend

Het lectoraat Ouderschap en Ouderbegeleiding van de Hogeschool Leiden is al sinds 2015 bezig met een longitudinaal onderzoek naar het welzijn van ouders: Leuker voor Later. Hiervoor zijn jaarlijks vragenlijsten afgenomen onder honderden ouders. Deze data maakt het mogelijk om ouderwelzijn, levensvaardigheden van ouders, gezinsfunctioneren, en de ontwikkeling van kinderen in de vijf jaren vóór de pandemie te vergelijken met die tijdens de pandemie. Op deze manier kan de impact van Covid-19 op jonge gezinnen op een unieke manier worden onderzocht.

Thema’s die aan bod komen in de vragenlijsten zijn onder andere opvoeding, taakverdeling, gezinsfunctioneren, partnerrelatie, sociaal netwerk, eenzaamheid, mentale gezondheid, levensvaardigheden, werk-privé balans en de ontwikkeling van het kind. Op basis van de bevindingen van dit onderzoek kunnen aanbevelingen worden gedaan voor professionals waardoor zij beter in staat zijn gezinnen te ondersteunen.

Effecten coronavirus voor het po en vo – Oberon i.o.v. Ministerie van OCW

Publicatiedatum: n.n.b.

  • Methode: Vragenlijst (maandelijkse metingen)

Onderzoeksbureau Oberon is met een onderzoek gestart om maandelijks de invloed van de coronacrisis te meten op het primair- en voortgezet onderwijs. De metingen vinden plaats tussen november 2020 t/m april 2021 en eventueel langer. Met het onderzoek wil men beter zicht krijgen op de continuïteit van onderwijs, toetsing en examens en op eventuele leerachterstanden tijdens de coronacrisis.

Studeren in coronatijd – Radboud Universiteit

Publicatiedatum: 4 maart 2021

  • Methode: vragenlijst
  • Respons: een derde van de studenten aan de Radboud Universiteit
  • Representativiteit: representatief voor de studentenpopulatie
  • Resultaten:  Welzijn studenten onder druk door corona

Uit het onderzoek van de Radboud Universiteit blijkt dat 66 procent van diens studenten een negatievere gemoedstoestand heeft dan voor de coronacrisis. Veel studenten hebben motivatie- en concentratieproblemen tijdens het studeren op afstand. Een deel mist de routine en structuur. Daarnaast vindt een kwart van de studenten het onderwijs van te lage kwaliteit. Toch weet een groot deel van de studenten goed met de situatie om te gaan en is er ook tevredenheid.

Schooladviezen basisonderwijs – CBS

Publicatiedatum: 13 april 2021

Basisschoolleerlingen in groep 8 kregen in het schooljaar 2019/2020 een lager schooladvies voor het vervolgonderwijs dan in voorgaande jaren. Dat blijkt uit onderzoek van het CBS. Normaliter kunnen scholen het schooladvies nog naar boven bijstellen als leerlingen op basis van de eindtoets een hoger advies halen. Maar dat kon vorig schooljaar niet omdat de eindtoets niet doorging vanwege de coronacrisis. Daardoor was het eerste schooladvies ook meteen het definitieve advies. Zo'n 44,8 procent van de leerlingen kreeg in 2019/2020 een schooladvies op vmbo-gt-niveau of lager. Dat was een jaar daarvoor nog 41,5 procent. Het aandeel leerlingen met een definitief advies voor vmbo-gt/havo of hoger was vorig jaar 55,2 procent. Een jaar eerder was dat nog 58,5 procent.

Factsheets gevolgen schoolsluiting – Nationaal cohortonderzoek onderwijs

Publicatiedatum: maart 2021

Het Nationaal cohortonderzoek voerde op initiatief van NRO verschillende onderzoeken uit naar de gevolgen van de schoolsluiting aan het einde van schooljaar 2019-2020. Hiervoor werd gebruik gemaakt van verschillende grote databestanden met onderwijsresultaten en CITO-scores in het basis- en voortgezet onderwijs.

De resultaten zijn gepubliceerd door middel van verschillende factsheets en van elk onderzoek is een uitgebreide onderzoeksverantwoording te vinden. Uit de onderzoeken komt naar voren dat de schoolsluiting vooral negatieve gevolgen heeft gehad op de leerontwikkeling van leerlingen, maar dat dit per school en leerling erg verschillend is. Wel lijken leerlingen met een lage SES en laagpresteerders het meest getroffen.

Onderzoek naar effecten corona op het voortgezet onderwijs – TIG

Publicatiedatum: 11 februari 2021

Leerlingen in het voortgezet onderwijs halen tijdens de coronacrisis lagere cijfers dan in voorgaande jaren. Dat concludeert TIG na een analyse van 23 miljoen cijfergemiddelden sinds de start van het scholjaar tot en met december 2020. Het gemiddelde cijfer van leerlingen in het voortgezet onderwijs ging van een 6.66 in 2019 naar een 6,58 in 2020. De daling is het sterkst onder leerlingen met al lage cijfers. Kijkend naar de specifieke vakken wordt er vooral slechter gepresteerd bij de klassieke talen (Grieks en Latijn), de beta-vakken (wiskunde, natuurkunde, scheikunde), biologie en economie.

Ervaringen studenten afstandsonderwijs – ResearchNed i.o.v. ISO

Publicatiedatum: 11 februari 2021

  • Methode: Vragenlijst

Respons: 11.521 studenten in het hoger onderwijs

Het gebrek aan fysiek onderwijs zorgt ervoor dat veel studenten last hebben van eenzaamheid en motivatieproblemen. Dat blijkt uit een onderzoek van ResearchNed in opdracht van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO). Online onderwijs lijkt weinig invloed te hebben op hun cijfers, maar wel op hun gemoedstoestand. Veel studenten kampen met sociaal-emotionele problemen. Ook hebben ze last van eenzaamheid en merken ze dat de kwaliteit van het onderwijs achteruit gaat. Bijna een derde van de studenten is ontevreden over het online onderwijs. Het gebrek aan sociale interactie met medestudenten is het grootste struikelblok.

Overgang po naar vo tijdens corona – Amsterdam Centre for Inequalitity Studies & UvA

Publicatiedatum: 27 januari 2021

In dit onderzoek wordt gekeken naar de ervaringen van leerlingen die de overstap naar het vo maakten, met betrekking tot het onderwijs in coronatijd. Hierbij worden resultaten uit het najaar van 2020 vergeleken met die van voor de coronacrisis. Het grootste deel van de leerlingen stelde dat de overstap gemakkelijk was. De schoolmotivatie en volharing onder leerlingen blijkt onder niet te zijn afgenomen sinds de start van de coronacrisis. Wel zijn er naar aanleiding van de resultaten toenemende zorgen over ongelijkheid in het onderwijs. Ook wordt in het onderzoek onderscheid gemaakt tussen leerlingen uit verschillende sociaaleconomische milieus.

De ontwikkeling van rekenen op de basisschool – Vrije Universiteit Amsterdam

Publicatiedatum: 18 januari 2021

Deze studie van de Vrije Universiteit laat opvallende resultaten zien: leerlingen die bij rekenen gebruik maakten van het online lesprogramma Snappet lieten tijdens de eerste lockdown juist betere resultaten zien dan daarvoor. Een belangrijke reden hiervoor was dat de leerlingen het programma meer zijn gaan gebruiken. Daardoor haalden zij ook betere scores. Met name de 'zwakke' leerlingen op gebied van rekenen scoorden beter dan voorheen. Echter, op scholen met veel leerlingen uit sociaaleconomisch kwetsbare posities werd minder progressie geboekt in vergelijking met de andere scholen.

Leerachterstand in het basisonderwijs - Werkplaats Onderwijsonderzoek Utrecht

Publicatiedatum: 4 januari 2021

  • Methode: Analyse onderwijsgegevens en interviews
  • Respons: 886 leerlingen (data) en 10 schoolleiders en 20 leerkrachten (interviews)
  • Over de representativiteit: Uitgezet onder scholen met relatief veel leeringen met een risico op onderwijsachterstanden
  • Resultaten: Lessen uit de lockdown

De eerste resultaten van het onderzoek bevestigen dat leerlingen in de bovenbouw van het basisonderwijs leerachterstand hebben opgelopen tijdens de schoolsluiting in de eerste lockdown. Het gaat om gemiddeld zo’n twee tot drie maanden leerachterstand. De leerachterstand is met name hoog onder kinderen die al een verhoogd risico op onderwijsachterstand hadden. De ongelijkheid in het onderwijs lijkt daarmee te zijn toegenomen. Ook liepen kinderen in groep 5 gemiddeld meer leerachterstand op dan kinderen uit groep 6.

Vragenlijstonderzoek onder leerlingen in het vo – Radboud Universiteit, VO Raad & KBA Nijmegen

Publicatiedatum: 17 december 2020

In dit onderzoek krijgen leerlingen in het vo de kans om aan te geven wat zij nodig hebben om gemotiveerd onderwijs op afstand te kunnen volgen. Belangrijke factoren zijn onder andere een goede (thuis)werkplek en (individuele) aandacht voor hulpvragen van de vakdocent. Belangrijke (school)overstijgende implicaties zijn onder meer dat het van belang is om de groep 'kwetsbare leerlingen' goed te differentiëren en dat het duidelijk moet zijn voor leerlingen op welk moment zij hun docenten kunnen bereiken. Verdere resultaten en implicaties worden besproken in de rapportage.

Kinderopvang in tijden van corona – Universiteit Leiden

Publicatiedatum: 17 december 2020

Onderzoekers van de Universiteit Leiden brengen met dit onderzoek in kaart hoe ouders van kinderen in de kinderopvang de sluiting en heropening van de kinderopvang ervaarden in het voorjaar. Ook onderzochten zij hoe kinderen deze periode ervaarden volgens de ouders. Het blijkt onder andere dat een groot deel van de ouders (enigszins) stress ervaarde door de sluiting van de kinderopvang. Tevens geeft zo'n 6 op de 10 ouders aan dat het gedrag van hun kind bij het brengen naar en halen van de kinderopvang, na de lockdown anders was dan voor de lockdown. Hiervan zegt 93 procent van de ouders dat het gedrag negatiever is geworden.

Effecten van het wegvallen van de eindtoets in het basisonderwijs – DUO

Publicatiedatum: 10 december 2020

De eindtoets is een belangrijk moment voor leerlingen in het basisonderwijs. Op basis van het resultaat op deze toets heeft een leerling recht op een eventuele herziening van het eerder afgegeven, voorlopige schooladvies. Leerlingen in groep 8 hebben vorig jaar gemiddeld een lager schooladvies gekregen dan voorgaande jaren. Dat komt onder ander doordat de eindtoets vorig jaar niet door kon gaan vanwege de coronacrisis. Daardoor konden schooladviezen niet naar boven bijgesteld worden.

Periodieke peiling COVID-19 in het funderend onderwijs – Oberon

Publicatiedatum: 3 december 2020

Oberon voert maandelijks een peiling uit onder onderwijsinstellingen in het funderend onderwijs. Dit is het rapport van de eerste peiling. Het onderzoeksbureau zet vragenlijsten uit bij de directies van een representatieve groep vestigingen in het funderend onderwijs. In de vragenlijsten wordt informatie gevraagd over (1) de omvang van de afwezigheid van leerlingen, (2) lesuitval door de afwezigheid van leraren vanwege corona-gerelateerde redenen zonder dat de vestiging wordt gesloten, (3) de voortgang van toetsen en schoolexamens en (4) leerlingen die langdurig corona-gerelateerd thuiszitten.

Analyses afstandsonderwijs - Inspectie van het Onderwijs

Publicatiedatum: 24 november 2020

  • Methode: Interviews
  • Respons: Gesprekken met 847 verschillende scholen, instellingen en samenwerkingsverbanden
  • Over de representativiteit: Gekozen voor een representatieve steekproef van scholen en andere onderwijsinstellingen
  • Resultaten: Onderwijs tijdens COVID-19

De Inspectie van het Onderwijs voerde in oktober een derde meting uit van het onderzoek naar de inrichting van het afstandsonderwijs, opvang en onderwijs op school en naar leerlingen in kwetsbare posities in verschillende onderwijssectoren. De onderzoeken zijn uitgewerkt in een analyse per onderwijssector: primair onderwijs, voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs, orthopedagogisch didactische centra, justitiële jeugdinrichtingen en gesloten jeugdzorginstellingen, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs, hoger onderwijs en bovensectoraal. Een belangrijke uitkomst is dat ongeveer een derde van de ondervraagden zorgen heeft over blijvende onderwijsachterstand bij leerlingen. Daarnaast spreekt men van een mogelijke toename van de kansenongelijkheid in het onderwijs.

Basisonderwijs in coronatijd – Kenniswerkplaats Rotterdams Talent

Publicatiedatum: november 2020

Uit interviews met schoolleiders in het po blijkt dat er met thuisonderwijs veel uitdagingen ontstaan met betrekking tot de ontwikkeling van leerlingen. Met name in de bovenbouw moest het onderwijs worden aangepast om leerlingen klaar te stomen voor het voorgezet onderwijs. Daarnaast spreken de schoolleiders van grote verschillen tussen leerlingen in hoe zij thuis met school bezig zijn en de ondersteuning die zij daarbij ontvangen van ouders.

Effect van afstandsonderwijs op leerresultaten– CITO

Publicatiedatum: 5 november 2020

Uit het onderzoek komt naar voren dat de vaardigheidsscores van leerlingen in groep 4 t/m 7 zijn in 2020 gedaald, ten opzichte wat verwacht zou worden op basis van voorgaande jaren. Na het afstandsonderwijs zijn er meer leerlingen met een laag vaardigheidsniveau en minder leerlingen met een hoog vaardigheidsniveau. De prestatieverschillen tussen leerlingen lijken niet toegenomen. De onderzoekers concluderen dat ondanks het afstandsonderwijs er alsnog veel geleerd is, maar dat de vooruitgang iets lager ligt dan normaal.

Coronakompas onderwijs – SCP

Publicatiedatum: 30 oktober 2020

Het SCP heeft op basis van bestaande onderzoeken in kaart gebracht wat de belangrijkste gevolgen zijn van de coronacrisis op het onderwijs in Nederland. Deze publicatie gaat in op de belangrijkste uitdagingen die naar voren komen binnen het onderwijs. Zo blijkt online onderwijs, zeker in het beroepsonderwijs, beperkingen te hebben. Daarnaast kan schoolsluiting voor een toename in de kansenongelijkheid zorgen binnen het onderwijs. Het SCP benoemt verschillende aanbevelingen richting beleidsmakers om ondanks de risico’s toch goed onderwijs te bieden.

Coronalessen in het mbo - Turner

Publicatiedatum: 29 oktober

In het onderzoek van Turner wordt aandacht besteed aan de ervaringen van studenten en docenten met betrekking tot het afstandsonderwijs tijdens de eerste lockdown in het voorjaar. De studenten en docenten ervaren zowel negatieve als positieve aspecten van het onderwijs op afstand. Aan de ene kant zijn er zorgen over de betrokkenheid en aanwezigheid van studenten en ervaren veel studenten moeite met de motivatie en zelfregulering. Ook wordt onderling contact met medestudenten gemist. Anderzijds biedt online onderwijs de mogelijkheid tot flexibilisering en maatwerk binnen het onderwijs. Studenten geven gemiddeld aan in de toekomst 30 tot 50 procent van het onderwijs online te willen volgen, naast regulier onderwijs.

Leervermogen in het basisonderwijs tijdens de corona-pandemie – Oxford University

Publicatiedatum: 29 oktober 2020

Nederlandse basisschoolleerlingen uit de groepen 4 tot en met 7 boekten weinig tot geen vooruitgang tijdens de periode dat de scholen gesloten waren vanwege coronamaatregelen. Dit concluderen onderzoekers van Oxford University na een analyse van toetsresultaten van circa 15 procent van de basisscholen. De onderzoekers analyseerden de resultaten van de Cito-toetsen die dit jaar zijn afgenomen. De leerlingen boekten het afgelopen schooljaar gemiddeld circa 20 procent minder vooruitgang dan in voorgaande jaren. Uit de analyse blijkt dat leerlingen met laagopgeleide ouders de grootste leerachterstanden opliepen. Volgens de onderzoekers is dit zorgwekkend. Deze leerlingen boeken volgens hen normaliter veel vooruitgang, omdat Nederlandse scholen goed zijn in het wegwerken van achterstanden.

Studievoortgang mbo – Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs

Publicatiedatum: 22 april en 21 oktober 2020

JOB deed meerdere malen onderzoek naar de gevolgen van de coronacrisis op mbo-studenten. Zo zegt een deel van de studenten studievertraging op te lopen door de coronacrisis, bijvoorbeeld door het wegvallen van stageplekken. Bij mbo niveau 1 gaat het om 25 procent van de studenten. Daarnaast zegt 23 procent van de studenten thuis vaak niet goed te kunnen studeren, met name vanwege het ontbreken van motivatie en de mindere kwaliteit van de lessen. 68 procent van de studenten vindt de lessen minder sinds de coronacrisis. Wel zijn er positieve geluiden over dat sommige studenten beter een eigen tempo kunnen hanteren tijdens het thuiswerken.

Motivatie en studieresultaten van studenten na de lockdown – Vrije Universiteit Amsterdam

Publicatiedatum: 11 oktober 2020

Onderzoekers van de Vrije Universiteit brachten de leerontwikkeling en motivatie in kaart van studenten van de opleiding Psychologie. Uit de resultaten komt naar voren dat studenten in het online onderwijs lager scoren dan in het fysiek onderwijs en dat de leermotivatie achteruit is gegaan. Daarnaast zijn de studenten minder vaak aanwezig bij colleges en steken ze minder tijd in zelfstudie. Toch blijken de studieresultaten niet lager dan in voorgaande jaren. Veel studenten geven aan efficiënter te zijn gaan werken sinds het onderwijs vooral online is.

Tekorten stages en leerbanen - Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven

Publicatiedatum: 9 oktober 2020

De Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) brengt de tekorten aan stages en leerbanen in kaart. De SBB ontwikkelde een monitor waarmee de tekorten op regionaal niveau en per sector te zien zijn. De cijfers zijn ontwikkeld aan de hand van opgevraagde informatie van scholen, branches en landelijke en regionale partners. Volgens het SBB is er begin okotber een tekort van bijna 20.587 stages en leerbanen, een toename van 9 procent ten opzichte van half september.

Hybride onderwijs - PO-raad en Kennisnet

Publicatiedatum: 15 september 2020 (primair onderwijs) en 1 oktober 2020 (voortgezet onderwijs)

Op initiatief van de PO-Raad en Kennisnet heeft Onderzoeksbureau KBA Nijmegen de Monitor Hybride Onderwijs ontwikkeld, waar scholen in het primair en voortgezet onderwijs gebruik van kunnen maken. De monitor brengt door middel van vragenlijsten de ervaringen van betrokkenen met afstandonderwijs in kaart. Schoolleiders, leraren, ICT-coördinatoren, ouders en leerlingen worden bevraagd. Scholen kunnen zich tot december 2020 aanmelden voor deelname aan het onderzoek. Iedere deelnemende school ontvangt een deelrapportage die betrekking heeft op de school en een totaalrapportage met de uitkomsten over alle deelnemende scholen.

Ervaringen kinderen afstandonderwijs – Fontys Hogeschool, Universiteit Utrecht, Tilburg University, Radboud Universiteit, het lectoraat Goed leraarschap, goed leiderschap en het Nederlands jeugdinstituut

Publicatiedatum: 8 september 2020

  • Methode: Vragenlijst
  • Respons: 428 ouders met een kind in het basisonderwijs en 367 ouders met een kind in het voortgezet onderwijs
  • Over de representativiteit: Bij basisonderwijs met name hoog opgeleide ouders met relatief veel kinderen die specifieke onderwijsbehoeften hebben, bij voortgezet onderwijs werving van ouders via twee middelbare scholen in Noord-Brabant.
  • Resultaten: Rapportage basisonderwijs, Rapportage voortgezet onderwijs, Samenvatting onderzoek

Een consortium van wetenschappelijke instellingen heeft onderzoek gedaan naar het leren van kinderen in tijden van corona. Het gaat om twee parallelle onderzoeken: de een gericht op het basisonderwijs en de ander op het voortgezet onderwijs. De resultaten geven inzicht geven in de rol die afstandsonderwijs kan spelen in de toekomst en op welke manier verschillende leerlingen en ouders hierbij ondersteund moeten worden. Uit de onderzoeken komt naar voren dat de ervaringen van ouders en leerlingen bij het afstandsonderwijs erg verschillen per persoon. Wel geeft bijna de helft van de ouders met kinderen in het basisonderwijs aan meer stress te ervaren door het afstandsonderwijs van het kind. Opvallend genoeg komen uit beide onderzoeken ook signalen dat het afstandsonderwijs nivellerend werkt op de onderwijsbehoeften van leerlingen: de verschillen tussen leerlingen op gebied van motivatie en welbevinden lijken minder groot dan vóór het afstandsonderwijs. Dat zou betekenen dat kinderen met specifieke onderwijsbehoeften het niet per se moeilijker hebben in tijden van afstandsonderwijs.

Bevindingen schoolleiders - Algemene Vereniging voor Schoolleiders

Publicatiedatum: 31 augustus 2020

Uit een peiling van de Algemene Vereniging voor Schoolleiders blijkt dat veel scholen kampen met een lerarentekort vanwege corona. 83 procent van de schoolleiders maakt zich zorgen over voldoende personeel. Het extra tekort ontstaat doordat een deel van de leraren in quarantaine zit of in afwachting zijn van testresultaten. Naast het lerarentekort zijn er zorgen over een mogelijke verspreiding van het virus binnen de scholen, bijvoorbeeld doordat de ventilatie niet voldoende is.

Limburgse middelbare scholieren in tijden van corona – Universiteit Maastricht

Onderzoekers van de Universiteit Maastricht onderzochten de gesteldheid en ervaringen tijdens de coronacrisis van Limburgse middelbare schoolleerlingen. Hiervoor maakten zij gebruik van de vragenlijsten in de OnderwijsMonitor Limburg die tweejaarlijks worden uitgezet. De resultaten van dit jaar zijn vergeleken met die van eerdere metingen om de invloed van de coronacrisis te kunnen bepalen. De afname van de vragenlijsten vond plaats tussen maart en juli 2020, maar het gros van de respondenten vulde de vragenlijst na heropening van de scholen in juni. Het onderzoeksrapport geeft resultaten voor verschillende thema’s: sociale contacten, faciliteiten thuisonderwijs, ondersteuning en motivatie thuisonderwijs, zorgen over school en verwachtingen diploma.

Ervaringen van mbo-docenten met het afstandsonderwijs – iXperium

Publicatiedatum: 1 juli 2020

iXperium voert periodiek een monitor uit onder mbo-docenten over ict-gebruik en competenties voor leren en lesgeven met ict. In de monitor werden – door de coronacrisis – vragen toegevoegd om een beeld te krijgen van de ervaringen met het afstandsonderwijs. De resultaten laten zien dat docenten er redelijk tot goed in zijn geslaagd om vorm te geven aan afstandsonderwijs. Kanttekening is dat het geven van praktijkonderwijs een uitdaging was. Docenten hebben ook in hoog tempo nieuwe ict-vaardigheden verworven. Dit heeft positieve gevolgen gehad voor hun professionalisering op dit gebied.

Toekomstperspectieven beroepsonderwijs - CINOP

Publicatiedatum: 19 juni 2020

  • Methode: Vragenlijst
  • Respons: 144 docenten, bestuurders en onderwijsondersteuners in het beroepsonderwijs
  • Resultaten: Waar liggen we van wakker?

Stichting CINOP deed onderzoek naar de verwachtingen die docenten, bestuurders en onderwijsondersteuners hebben over het beroepsonderwijs na de coronacrisis. In het onderzoek worden verschillende toekomstperspectieven gepresenteerd. Er is onder andere gekeken naar de rol van online lesgeven en examineren en naar de stap van onderwijs naar arbeidsmarkt. Zo blijkt dat een groot deel van de respondenten zich zorgen maakt over de relatie tussen het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt. Zij zijn bang dat de afstand met de arbeidsmarkt groter wordt en dat het aantal plekken voor stage en beroepspraktijkvorming (BPV) afneemt.

Studievertraging studenten - Interstedelijk Studenten Overleg en ResearchNed

Publicatiedatum: 16 juni 2020

  • Methode: Vragenlijst, naast jaarlijkse Studentenmonitor gelegd
  • Respons: 10.832 studenten in het hoger onderwijs
  • Over de representativiteit: Gewogen sector, soort hoger onderwijs (hbo/wo) en type hoger onderwijs aan de hand van inschrijfdata DUO
  • Resultaten: 54.000 studenten studieachterstand door corona

Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) deed samen met ResearchNed onderzoek onder studenten in het hoger onderwijs naar de invloed van de coronacrisis op de studievoortgang. Uit het onderzoek blijkt dat circa 54.000 meer studenten studievertraging hebben opgelopen, in vergelijking met voorgaande jaren. Dat blijkt uit een vergelijking met resultaten uit de jaarlijkse Studentenmonitor waarin dezelfde vragen werden gesteld. Oorzaken van de vertraging zijn onder andere het wegvallen van lessen, faciliteiten, laboratoria en practicumruimtes en stages. De studenten werden gevraagd naar hun ervaringen met de aangeboden alternatieven. 60 procent geeft aan tevreden te zijn op de manier waarop het onderwijs alsnog is aangeboden.

Mbo-jongeren tijdens coronacrisis - Save the Children

Publicatiedatum: 3 juni 2020

Stichting Save the Children voerde in juni 2020 onderzoek naar de gevolgen van de coronacrisis voor jongeren in het middelbar beroepsonderwijs (mbo). De knelpunten waar jongeren tegenaan lopen tijdens de coronacrisis zijn vergeleken met de behoefte die zij hebben ten aanzien van de (her)start van hun opleiding in september. In het onderzoek is een belangrijke rol weggelegd voor de jongeren zelf. Een aantal jongeren uit het mbo heeft meegedacht met het opstellen van de vragenlijst van het onderzoek. Naar aanleiding van de resultaten hebben jongerenambassadeurs van het project Speaking Minds praktische adviezen opgesteld voor gemeenten, scholen en andere organisaties. Uit het onderzoek komt naar voren dat veel jongeren uit het mbo vinden dat zij niet goed genoeg betrokken worden in de beleidsvorming rondom de maatregelen. Daarnaast blijkt een groot deel van de jongeren (85 procent) moeite te heeft met de maatregelen. 

Wat is de impact van social distancing op de mbo-student? – Open Universiteit en ECBO

Publicatiedatum: 2 juni 2020

Het onderzoek probeert zicht te krijgen op of mbo-studenten een leerachterstand ervaren na het thuisonderwijs, of ze tijdens de crisis minder gemotiveerd leren, minder in en over de praktijk leren en of ze zich zorgen maken over hun arbeidsmarktperspectief gezien de verwevenheid van het mbo met de arbeidsmarkt. De dataverzameling vond plaats tussen 8 en 25 mei 2020. De vragen waren vergelijkbaar voor studenten en docenten: het ging om de vergelijking tussen 'wat en hoe' studenten leerden sinds de sluiting en 'wat en hoe' ze leerden toen de scholen nog open waren. Daarnaast werd er zowel bij studenten als docenten gevraagd naar hun ervaringen met afstandsleren en of en hoe ze anticipeerden op de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt. Er blijkt onder andere dat bijna 60 procent van de studenten denkt minder te hebben geleerd dan normaal. Vervolgstappen worden besproken.

Positieve elementen thuisonderwijs - CED Groep

Publicatiedatum: 12 mei 2020

Een groot deel van de kinderen die de begrijpend lezen-lessen volgen van Nieuwsbegrip is positief over het volgen van online lessen. Dit blijkt uit de antwoorden op een vragenlijst van de CED-groep onder kinderen en jongeren die deze lessen hebben gevolgd. Ruim 85 procent van de scholen maakt gebruik van dit online lesprogramma. 5 op de 6 leerlingen geeft aan graag verder te willen met de online lessen. Belangrijke elementen die de leerlingen hierbij als positief ervaren zijn dat ze nu meer zelfstandig kunnen werken (78 procent), flexibeler zijn in de planning (97 procent) en dat zij zelf in een eigen tempo kunnen werken (93 procent).

Ervaringen thuisonderwijs ouders - Motivaction

Publicatiedatum: 1 mei 2020

Onderzoeksbureau Motivaction onderzocht in april de ervaringen van ouders met afstandonderwijs tijdens de coronamaatregelen. Ruim de helft van de ouders is positief verrast door de aanpak van de school. Toch maakt een derde van de ouders zich zorgen over de ontwikkeling van het kind.

Kansenongelijkheid onderwijs door corona - Universitei van Amsterdam

Publicatiedatum: 30 april 2020

De Universiteit van Amsterdam (UvA) onderzocht in de eerste maand van de coronalockdown de ervaringen ouders met het onderwijs van hun kind. Het onderzoek brengt in kaart welke hulp de kinderen hebben ontvangen van hun ouders en van de school tijdens het thuisonderwijs. Een belangrijke conclusie is dat er grote verschillen zijn in de hulp die kinderen thuis ontvangen en dat dit leidt tot een grotere kansenongelijkheid in het onderwijs. Zo geven ouders met een hoog opleidingsniveau vaker aan dat zij hun kind kunnen helpen met hun schoolwerk en voelen zij zich hier beter toe in staat, dan ouders met een laag opleidingsniveau. Daarnaast blijkt uit de reacties van de ouders dat de betrokkenheid van de school groter is onder vwo-leerlingen dan onder vmbo-leerlingen. Bijvoorbeeld bij het aanbieden van digitale lessen, het volgen van een gestructureerd programma en het nakijken van huiswerk. Leerlingen op het vmbo met laagopgeleide ouders lijken beduidend minder hulp vanuit de school en de ouders te krijgen dan leerlingen op het vwo met hoogopgeleide ouders.

Jeugdzorg

Hulp aan jongeren met ernstige psychische problemen – Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Publicatiedatum: 15 maart 2021

  • Methode: Interviews
  • Respons: Bestuurders, hulpverleners kwaliteitsfunctionarissen binnen twintig instellingen in de jeugd-ggz en andere instellingen die werken met jeugdigen en ouders
  • Representativiteit: alleen gesproken binnen de regio’s Noord-Holland, Rotterdam-Rijnmond, Twente, Brabant, Drenthe en Noord Oost Gelderland
  • Resultaten:  Onvoldoende hulp voor jongeren met ernstige psychische problemen

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd spreekt zorgen uit over de impact van de coronacrisis op jongeren met psychische problemen. De Inspectie concludeert dat, doordat problemen later gesignaleerd worden, psychische problemen zijn verergerd en de acute hulpvraag is toegenomen. Men spreekt van een toename van complexe en chronische problematiek onder jongeren, zoals suïcidaliteit, verslaving, gedragsproblematiek, eetstoornissen, en zelfbeschadiging. Door de toenemende hulpvraag zijn ook de wachttijden binnen de specialistische ggz toegenomen.

Uitstel of afstel van zorgvraag – Verwey-Jonker Instituut

Publicatiedatum: 18 februari 2021

Het Verwey-Jonker Instituut onderzocht welke impact de eerste periode van de coronacrisis heeft gehad op de jeugdhulp. De ondervraagde professionals verwachten dat de hulpvraag zal toenemen door de coronacrisis. Tegelijkertijd zijn er cliënten in de jeugdhulp met wie het juist beter lijkt te gaan, doordat zij bijvoorbeeld minder externe stressfactoren ervaren. De hulpverlening zag er tijdens de lockdown veelal anders uit dan voor de coronacrisis, meestal digitaal in plaats van face-to-face. Na de versoepelingen bleef een deel van de jeugdhulpcliënten digitale ondersteuning ontvangen.

Corona-situatie binnen GGZ-instellingen – Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Publicatiedatum: 20 januari 2021

Binnen de jeugd-GGZ zijn er ernstige zorgen over een toenemende zorgvraag onder jongeren. Met name rondom thema’s als eetstoornissen en suïcidaliteit zijn er signalen dat het aantal jongeren met deze problemen toeneemt, blijkt uit een rondvraag van IGJ onder GGZ-instellingen. Verder komt naar voren dat een aantal instellingen de zorg en dagbesteding hebben moeten afschalen vanwege de coronacrisis.         

Impact coronavirus op arbeidsmarkt Zorg & Welzijn – AZW en Newcom

Publicatiedatum: 14 september 2020

  • Methode: analyse (sociale) mediaberichten, documentenanalyse, data-analyse én interviews
  • Respons: 60 professionals, namelijk HR-managers, bestuurders en vertegenwoordigers van ondernemingsraden
  • Resultaten: Werken tijdens de coronatijd 

Onderzoeksbureau Newcom onderzocht in opdracht van AZW naar de impact van corona op de werksituatie binnen de sector Zorg en Welzijn. In het onderzoek is een onderverdeling gemaakt tussen acht verschillende subsectoren, waaronder jeugdzorg en kinderopvang. Daarnaast is specifiek gekeken naar tien verschillende thema’s: instroom, uitstroom, imago, innovatie & technologie, organiseren van zorg, werkomgeving, psychische druk, opleiden en ontwikkelen, regelgeving en regeldruk, en financiering van zorg. In de jeugdzorg zijn er zowel negatieve als positieve signalen. Zo is vooral de ambulante zorg getroffen en gingen veel activiteiten niet door tijdens de lockdown. Sommige jongeren raakten uit beeld. Tegelijkertijd lieten de jeugdzorgmedewerkers zien inventief te kunnen zijn en wordt hun aanpassingsvermogen geprezen. Ook ervaarden sommige jongeren minder druk. In de kinderopvang zorgde de coronacrisis voor onzekere en wisselvallige situaties. In eerste instantie liep het aantal kinderen op de opvang ver terug tijdens de lockdown. Na de eerste versoepelingen ontstond er juist onderbezetting van het personeel. Afstand houden blijkt lastig en dit zorgt, zeker richting ouders, soms voor ongemakkelijke situaties voor de professional.

Jeugdhulp tijdens de coronacrisis - Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Publicatiedatum: 1 september 2020

In de tussenrapportage besteedt Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd aandacht aan de ontwikkeling van de jeugdhulp tijdens de coronacrisis. Het rapport geeft een beeld van de gevolgen van de lockdown voor de jeugdhulp en zorg in het algemeen. De professionals spreken van verschillende zorgen met betrekking tot de huidige jeugdhulp. Zo zouden kwetsbare kinderen, jongeren en gezinnen uit beeld zijn geraakt en ontstonden er onveilige thuissituaties. Daarnaast zijn er zorgen over personeelstekorten en financiële problemen binnen jeugdhulpinstanties. Deze problemen zouden tijdens de tweede golf wel eens groter kunnen worden dan ze al zijn. Wel wordt aangegeven dat de sector op verschillende manieren anticipeert op een tweede golf. Aan de hand van het onderzoek is een sectorrapportage geschreven met de belangrijkste lessen en uitdagingen voor de tweede coronagolf.

Analyse financiële impact corona op jeugdzorg - EY

Publicatiedatum: 1 september 2020

Uit de Barometer Nederlandse Gezondheidszorg die is ontwikkeld door EY, blijkt dat de Nederlandse jeugdzorginstellingen een flinke financiële klap hebben gehad door de coronacrisis. Er zijn met name zorgen omtrent de grotere instellingen. Juist de grote instellingen hebben een breed scala aan expertise en bieden ruimte voor crisishulp. Het omvallen van grote jeugdzorgorganisaties zou de sector dan ook erg kwetsbaar maken.

Kwetsbare kinderen tijdens de coronacrisis – Verwey Jonker Instituut en Crisisfonds voor kwetsbare kinderen

Publicatiedatum: 2 juli 2020

  • Methode: vragenlijst
  • Respons: 1781 professionals uit de jeugdzorg, maatschappelijke organisaties of overige zorginstellingen
  • Over de representativiteit: gebaseerd op interpretaties van professionals over kinderen die in hun ogen de hulp het hardst nodig hebben
  • Resultaten: Wat helpt kwetsbare kinderen die tijdens de coronacrisis thuis zijn?

Het Verwey-Jonker Instituut deed namens het Crisisfonds onderzoek naar de thuissituatie van kwetsbare kinderen in tijden van het coronavirus. Via de ondervraagde professionals werd de situatie van 29.026 kinderen in de leeftijd 0-21 jaar in kaart gebracht. De uitvraag vond plaats tussen 30 april en 13 mei. Het onderzoek laat zien dat veel van de bestaande problematiek bij de kinderen tijdens de coronacrisis is verergerd, met name gedrags- en psychische problematiek en stress in het gezin. Ook blijkt dat een deel van de hulpverlening en ondersteuning, vooral binnen dagbesteding en de school- en kinderopvang, is weggevallen.

Ervaringen jongeren in de jeugdhulp - JeugdWelzijnsBeraad

Publicatiedatum: 17 juni 2020

  • Methode: Vragenlijst
  • Respons: 100 jongeren van 11 jaar tot 21 jaar met jeugdhulp
  • Over de representativiteit: Grootste deel ontvangt residentiële jeugdhulp
  • Resultaten: Corona onderzoek

Het JeugdWelzijnsBeraad onderzocht de ervaringen van jongeren in de jeugdhulp tijdens de coronacrisis. Van de deelnemende jongeren heeft de helft te maken met residentiele jeugdhulp. De coronamaatregelen blijken veel invloed te hebben op het welzijn van deze jongeren en de hulp die zij ontvangen. De jongeren zeggen minder sociaal contact te hebben met hun vrienden, familie en hun begeleiders. Daarnaast uiten ze zorgen over het onderwijs en de doorstroommogelijkheden in de jeugdhulp. Ook klinken er positieve geluiden. Zo ervaren jongeren minder druk vanuit de maatschappij en meer vrije tijd.

Financiële status jeugdhulpinstellingen - Jeugdautoriteit

Publicatiedatum: 2 april, 2 juni 2020 en 21 september 2020

De verminderde mogelijkheden in de jeugdhulp hebben gevolgen voor jeugdhulpinstellingen. De Jeugdautoriteit onderzocht begin april 2020 bij, vooral grote, jeugdhulpaanbieders in het hele land, de impact van corona op deze organisaties. In mei en september 2020 werd dit onderzoek herhaald. Bij de laatste meting gaven meer jeugdhulpaanbieders aan dat het goed gaat binnen de organisatie en dat zij goed aan de hulpvraag kunnen voldoen. Wel wordt er minder ambulante en residentiële hulp geleverd dan voor de coronacrisis, vanwege de beperkingen die de maatregelen met zich meebrengen. Binnen de sector zijn er zorgen over de tweede coronagolf. Men vreest vooral voor financiële problemen en personeelstekorten.

Ervaringen jeugdhulp - Garage 2020 en Nederlands Jeugdinstituut

Publicatiedatum: 20 mei 2020

Garage 2020 en het Nederlands Jeugdinstituut voerden in maart en april 2020 een onderzoek uit onder verschillende partijen, zoals jongeren, ouders, hulpverleners, bestuurders en beleidsmakers. Doel was te achterhalen hoe zij de gevolgen van het coronavirus binnen de jeugdhulp ervaren en welke zorgen zij hebben. De onderzoekers spreken enerzijds over positieve signalen van gezinnen die plotseling veerkracht tonen. Maar ze wijzen ook op een mogelijke toename in kansenongelijkheid binnen de jeugdhulp als een tweede golf van het virus zich voordoet.

Kwetsbare jongeren in coronatijd - MEE NL

Publicatiedatum: 21 april en 4 december 2020

Jaarlijks publiceert MEE NL een signaleringsrapport over de knelpunten die mensen met een beperking ervaren. Deze keer wordt er specifiek aandacht besteed aan de situatie van kwetsbare jongeren in tijden van corona. In december werden de resultaten van de tweede meting gepubliceerd. Ten opzichte van april zijn er veel meer professionals die zorgen hebben over het wegvallen van structuur en ritme voor jongeren, en jongeren die in een sociaal isolement terecht komen. Daarnaast ervaart ongeveer de helft van de professionals belemmeringen bij het in beeld krijgen van de thuissituatie van jongeren.

Gevolgen coronacrisis voor zorgsectoren - Gupta-Strategists

Publicatiedatum: 24 maart 2020

Onderzoeksbureau Gupta-Strategists onderzocht de eerste gevolgen van de coronacrisis in verschillende zorgsectoren, waaronder de jeugdzorg. Het blijkt dat voor een groot deel van de jongeren in de jeugdzorg de zorg stopte of werd aangepast vanwege de coronamaatregelen. Ongeveer 30.000 jeugdigen kregen daardoor tijdelijk geen zorg en voor nog eens 130.000 jeugdigen werd de zorg verminderd of aangepast. Daarnaast wordt een inschatting gemaakt van de gevolgen voor de zorgsectoren als deze crisis langer aanhoudt. Het onderzoek geeft hiervoor verschillende scenario’s.

Werk, inkomen en armoede

Werkloosheidcijfers per maand – CBS Statline

Maandelijkse actualisatie

Het CBS publiceert maandelijks de nieuwste arbeidsmarkt cijfers over verschillende leeftijdsgroepen. Deze cijfers zijn zelf op te vragen via een maatwerktabel. Sinds de uitbraak van het coronacrisis in Nederland is het aantal werklozen per maand flink gestegen. Onder jongeren van de leeftijd 15 tot 25 jaar is er sprake van een recordstijging. Tussen februari en augustus 2020 steeg het werkloosheidspercentage onder jongeren van 6,3 naar 11,3 procent. Vanaf de tweede helft van 2020 daalde het werkloosheidspercentage weer langzaam. Toch waren er in maart 2021 nog altijd 33 duizend meer werkloze jongeren dan een jaar eerder.

Bijstand onder jongeren – Centraal Bureau voor de Statistiek

Publicatiedatum: 1 maart 2021

Uit cijfers van het CBS blijkt dat in 2020 het aantal bijstandsontvangers onder de 27 jaar flink is gestegen. Bijna 12 procent van de jongvolwassenen onder de 27 jaar ontving een bijstandsuitkering, een stijging van ruim 4.000 jongvolwassenen. Deze stijging was sterker dan onder oudere leeftijdsgroepen.

Landelijke monitor studentenhuisvesting – Kences, Ministerie van BZK en ABF Research

Publicatiedatum: 5 november 2020

Ieder jaar doet het kenniscentrum Kences onderzoek naar de studentenhuisvesting in Nederland. Dit jaar lag daarbij de nadruk ook bij de gevolgen van de coronacrisis op de financiën en de studentenpopulatie. Hieruit kwam onder andere naar voren dat de coronacrisis invloed heeft op de financiële status van studenten. Weliswaar heeft een groter deel van de studenten geen inkomen ten opzichte van voorgaande jaren, de uitgaven zijn gemiddeld ook minder geworden. 82 procent van de studenten geeft aan dat de inkomsten en uitgaven in evenwicht is, terwijl dit in voorgaande jaren rond de 79 procent lag. Verder is er onzekerheid over de ontwikkeling van de studentenpopulatie, vooral wat de coronapandemie voor invloed heeft op het aantal internationale studenten. 

Financiële gevolgen coronacrisis - Nibud

Publicatiedatum: april 2020

  • Methode: Vragenlijst
  • Respons: 1050 personen van 18 jaar of ouder
  • Over de representativiteit: Representatief op geslacht, leeftijd en inkomen
  • Resultaten: Factsheet coronacrisis en geldzaken

Het Nibud onderzocht in maart 2020 welke financiële gevolgen mensen ervaren door de coronacrisis.Uit de vragenlijst kwam naar voren dat vooral jongeren financiële onzekerheid ervaren. 33 procent van de 18 tot 25 jarigen ervaart een terugval van de inkomsten. 26 procent van de jongeren is bang helemaal geen inkomen meer te krijgen. Dit percentage ligt significant hoger dan de percentages voor andere leeftijdsgroepen.

Rechten van kinderen en jongeren

Rechten en belangen kinderen - Unicef

Publicatiedatum: 28 mei 2020

UNICEF Nederland bracht de gevolgen van de coronacrisis in beeld voor armoede, geweld tegen kinderen, onderwijs, mentaal welzijn, migratie en jeugdzorg, jeugd-ggz en jeugdstrafrecht: wat was de situatie in Nederland vóór de coronacrisis en welke ontwikkelen zijn er nu zichtbaar zijn of worden verwacht? De analyse is gemaakt op basis van inzichten uit onderzoeken van eerdere crises wereldwijd, lopende onderzoeken en de mening van experts die zich met deze thema’s bezighouden. Unicef concludeert dat er te weinig rekening wordt gehouden met de gevolgen van de coronamaatregelen voor kinderen en jongeren. Daardoor kan de situatie van kinderen verslechteren en kunnen er nog meer kwetsbare kinderen bij komen.

Kinderrechten in Nederland tijdens de coronacrisis – Kinderrechtencollectief

Publicatiedatum: 30 april 2021

  • Methode: Gesprekken en literatuuronderzoek
  • Respons: Meer dan 80 ngo's en (ervarings)deskundigen
  • Resultaten:  Kinderrechten in Nederland

De coronacrisis vergroot bestaande problemen in het jeugdbeleid. Zo moeten steeds meer kinderen wachten op jeugdhulp, op passend onderwijs of op het besluit of ze in Nederland mogen blijven. Dat staat in de rapportage van het Kinderrechtencollectief. De maatregelen om de verspreiding van het coronavirus te beperken, hebben niet alleen een grote impact op het mentaal welbevinden van kinderen, maar vergroten ook de bestaande problemen in het jeugdbeleid. Zo stegen meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Ook nemen wachtlijsten bij de jeugd-ggz toe. Tot slot verwacht het Kinderrechtencollectief dat het aantal kinderen dat opgroeit in armoede de komende jaren stijgt.

Ervaringen van kinderen en jongeren tijdens de coronacrisis – Universiteit Leiden

Publicatiedatum: 19 april 2021

Onderzoekers van de Universiteit Leiden stellen dat het huidige coronabeleid de internationale kinderrechten onder druk zet. Kinderen en jongeren laten weten zich nauwelijks gehoord te voelen. Ook blijkt uit het onderzoek dat veel kinderen en jongeren aandacht vragen voor het niet opnieuw sluiten van de scholen. Zij spreken hierbij over de impact van de mentale en fysieke gezondheid van leerlingen. In het rapport wordt aan de hand van de bevindingen gekeken naar de naleving van de internationale kinderrechten.

Internationaal

COVID 19 en het jonge gezin - Universiteit Utrecht

Publicatiedatum: nog niet bekend

Onlangs is de Universiteit Utrecht gestart met het onderzoek COVID 19. Het doel van deze studie is om meer zicht te krijgen op de gevolgen van de coronacrisis voor gezinnen met jonge kinderen (1 t/m 5 jaar oud). Ouders worden gevraagd op vier verschillende meetmomenten verdeeld over één jaar vragenlijsten in te vullen. De vragen hebben o.a. betrekking op het welbevinden van kinderen en ouders, hoe kinderen en ouders omgaan met de coronacrisis, en hoe ouders opvoeden en hun kinderen ondersteunen in deze tijd. De studie is onderdeel van een groot internationaal onderzoek (de 'COVID-19 Unmasked' studie) en uiteindelijk worden de resultaten uit verschillende landen vergeleken.

Ouderschap in coronatijd in Nederland, Italië en China - Tilburg University

Publicatiedatum: nog niet bekend

Tilburg University onderzoekt het ouderschap in tijden van corona. Waarom zijn sommige ouders in staat hun gezin wel goed te laten functioneren en andere ouders niet? Welke factoren hebben daar invloed op? Het onderzoek vindt plaats in Nederland, Italië en China. Ouders met minimaal één thuiswonend kind kunnen meedoen aan het onderzoek door het invullen van een vragenlijst.

Economische gevolgen Europese landen - Eurostat

Publicatiedatum: 17 december 2020

Op het dashboard van Eurostat is de ontwikkeling van het aantal jongeren zonder werk en/of opleiding (NEET) sinds de coronacrisis in beeld gebracht. Het percentage NEET-jongeren onder 15-24 jarigen nam binnen de Europese Unie sinds de coronacrisis sterk toe. Ook in Nederland steeg het aantal jongeren van 15 tot 25 jaar dat zonder werk en opleiding en opleiding zit. In het eerste kwartaal van 2020 ging het om 4 procent van de jongeren, waar dit in het tweede kwartaal 4,8 procent betrof. In het derde kwartaal daalde het percentage NEET-jongeren licht tot 4,7 procent (Eurostat, 2020).

De gevolgen van corona op kinderen in welvarende landen - Unicef

Publicatiedatum: 11 december 2020

In het rapport van Unicef wordt aandacht besteed aan de gevolgen van de coronacrisis op kinderen in welvarende landen. Met behulp van verschillende soorten internationale data wordt de vergelijking met voorgaande crisissen, om zo een voorspelling te doen van de gevolgen van de huidige crisis. Men verwacht dat het aantal kinderen dat opgroeit in armoede de komende jaren zal toenemen. Hierbij wordt ook gekeken naar het coronabeleid dat de verschillende landen hebben gehanteerd en op welke manier overheden verdere negatieve gevolgen op kinderen zouden kunnen voorkomen. Zo blijkt dat in meer dan de helft van de landen geen beleidsinterventies zijn ingericht voor ondersteuning van gezinnen met kinderen in coronatijd. 

Growing up in lockdown: Europe’s children in the age of COVID-19 - Eurochild

Publicatiedatum: november 2020

Dit rapport beschrijft en reflecteert op de effecten van de coronapandemie op kinderen in heel Europa. De informatie is verzameld in augustus en september 2020. Het rapport doet aanbevelingen om het overheidsbeleid in de EU-landen voor gezinnen te verbeteren. Gericht op zowel de korte als de lange termijn. Algemene conclusies uit het rapport zijn dat de pandemie veel bestaande problemen verergerd heeft: sociale ongelijkheid, kansenongelijkheid in het onderwijs en problemen met de mentale en fysieke gezondheid van inwoners. Vooral het gebrek aan beleid in veel landen om armoede aan te pakken krijgt aandacht. De leden van Eurochild pleiten dan ook voor landelijke herstelprogramma’s die expliciet rekening houden met de behoefte van kinderen met daarbij gerichte steun vanuit de EU.

Kinderen wereldwijd over de coronacrisis - WorldVision

Publicatiedatum: 13 november 2020

In het rapport van WorldVision wordt een stem gegeven aan kinderen uit verschillende niet-westerse landen over de gevolgen van de coronacrisis op hun leven. Zij delen hun ervaringen. Veel van de kinderen spreken over geweld dat thuis, in hun gemeenschap of online plaatsvindt. Daarnaast is er in het rapport aandacht voor het wegvallen van onderwijs en het sociale leven van kinderen en worden er verschillende aandachtspunten beschreven die door kinderen zijn benoemd.

Impact coronacrisis in lidstaten EU - Eurofound

Publicatiedatum: 13 oktober 2020

  • Methode: Vragenlijst (herhaalde metingen)
  • Respons: 86.457 personen van 18 jaar en ouder
  • Over de representativiteit: Gewogen leeftijd, geslacht, regio en opleidingsniveau voor alle lidstaten
  • Resultaten: Quality of life and COVID-19

De Europese organisatie Eurofound voert een grootschalig onderzoek uit naar de economische en sociale impact van de coronacrisis op de verschillende maatschappijen in de EU. In april en juni zijn hiervoor vragenlijsten uitgezet in alle 26 lidstaten. In het onderzoek wordt ook onderscheid gemaakt tussen verschillende leeftijdsgroepen. Over de hele steekproef komt naar voren dat respondenten onder de 35 jaar vaker aangeven zich regelmatig eenzaam te voelen (20 procent) dan respondenten uit andere leeftijdsgroepen (35-49 jaar: 14 procent; 50+ jaar: 15 procent). In juni namen deze gevoelens van eenzaamheid af en was 15,5 procent van de jongeren regelmatig eenzaam, tegenover 13,7 procent (35-49 jaar) en 11,1 procent (50+ jaar) in de andere leeftijdsgroepen. Helaas is het niet mogelijk om de Nederlandse situatie te vergelijken met die van andere lidstaten, omdat er voor Nederland sprake is van ongeschikte data. Momenteel vindt een tweede meting plaats, waarvan de resultaten in september worden gepubliceerd.

Kinderrechtenperspectief in de coronacrisis (België) – Kinderrechtencommissariaat, Kenniscentrum Kinderrechten en de Kinderrechtcoalitie 

Publicatiedatum: 27 mei 2020

Ook in België is uitgebreid onderzoek gedaan naar de ervaringen van kinderen en jongeren. Het Kinderrechtencommissariaat, Kenniscentrum Kinderrechten en de Kinderrechtcoalitie voerden in mei een grootschalig onderzoek uit. Daaruit blijkt dat een groot deel van de ondervraagden tijdens de lockdown door een moeilijke periode ging. Zo blijkt onder andere dat de eenzaamheid en verveling onder de jeugd is toegenomen tijdens de lockdown. Daarnaast misten ze het sociale contact met vrienden erg. 1 op de 2 respondenten zegt thuis meer ruzies te ervaren.

Wereldwijde armoede - Verenigde Naties

Publicatiedatum: 11 mei 2020

De United Nations Sustainable Development Group maakte in april een inschatting van de toenemende armoede onder kinderen die de coronacrisis teweeg zal brengen. Hiervoor gebruikten ze het IFPRI-model om armoede te berekenen. De onderzoekers schatten dat wereldwijd tussen 42 tot 66 miljoen extra kinderen door de coronacrisis in armoede terecht kunnen raken. Met name kinderen uit arme gezinnen lopen een groot risico. Het VN-rapport geeft aanbevelingen voor landelijke beleidsmakers om kinderen te beschermen tegen de crisis.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies