Leven en werken met het coronavirus

Noodopvang tijdens de lockdown

Laatste actualisatie: 22 januari 2021

Tijdens de lockdown tot en met 9 februari 2021 is er noodopvang mogelijk. Basisonderwijs en voortgezet onderwijs geven tot zeker 8 februari onderwijs op afstand. De noodopvang is voor kinderen tot en met 12 jaar met ouders met een cruciaal beroep en voor kinderen in een kwetsbare positie.  

Voor welke kinderen is er noodopvang?

Noodopvang is beschikbaar voor:

  • kinderen van wie één of beide ouders werken in een cruciale beroepsgroep. Bekijk op de website van Rijksoverheid de Lijst met cruciale beroepen. Hoewel pleegouders en gezinshuisouders niet expliciet genoemd worden in deze lijst, kunnen ook zij gebruik maken van de noodopvang.
  • kinderen die in een kwetsbare of mogelijk onveilige (pleeg)gezinssituatie zitten.

Aandachtspunt: Kinderen met een ouder in een cruciaal beroep:

  • De noodopvang georganiseerd door een kinderopvangorganisatie is alleen beschikbaar voor kinderen van ouders die al een contract hebben met deze kinderopvangorganisatie. En alleen voor het aantal uren in het contract. Dit is dus anders dan de regels in het voorjaar. Er is geen 24-uurs opvang mogelijk.

Aandachtspunt: Kinderen in kwetsbare omstandigheden:

  • Maak je je zorgen over een kind en hebben de ouders geen contract met de kinderopvang of is dat contract te klein bijvoorbeeld om dat de spanningen in het gezin toenemen? Informeer dan bij de gemeente hoe je noodopvang kunt regelen. Een aantal gemeenten heeft hier al afwegingskaders voor gemaakt.
  • Ontvangt het gezin ondersteuning? Of is er extra ondersteuning nodig? Uitgangspunt is dat de zorg voor kinderen en jongeren tijdens de lockdown gewoon doorgaat. Ook dagopvang, dagbesteding en dagbehandeling blijven in principe open. Zie de handreiking dagopvang.
  • Hoe houd je als kinderopvangorganisatie contact met gezinnen in kwetsbare situaties? De Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang (BMK) en de Brancheorganisatie Kinderopvang (BK) bieden praktische handvatten voor pedagogisch medewerkers in de kinderopvang.

Meer informatie

Kinderen in kwetsbare posities

Als professional maak je de afweging met het kind, de ouders en eventueel andere betrokken professionals of noodopvang nodig is. Bij een kwetsbare positie kun je denken aan een kind:

  • met een chronische ziekte en/of handicap.
  • met psychiatrische problematiek.
  • met een ontwikkelingsachterstand.
  • dat afhankelijk is van de opvang in instellingen.
  • dat in een kwetsbare of mogelijk onveilige (pleeg)gezinssituatie zit. Denk hierbij aan bijvoorbeeld een kind dat recent bij Veilig Thuis is gemeld, KOPP/KOV kinderen voor zover dat bekend is, of thuiswonende kinderen met een kinderbeschermingsmaatregel.
  • dat vanwege de sociale/culturele/economische kwetsbaarheid van hun gezin extra aandacht nodig heeft, bijvoorbeeld een kind dat in armoede leeft of ouders heeft met financiële problemen. Denk ook aan: jonge mantelzorgers of kinderen uit erg kleinbehuisde/grote gezinnen.
  • met grote achterstanden of een groot risico op achterstanden. Dit zijn bijvoorbeeld:
    • kleuters met een VE-indicatie.
    • kinderen die thuis onvoldoende ondersteuning krijgen met een VE-indicatie.
    • kinderen die thuis onvoldoende ondersteuning krijgen of geen digitale voorzieningen hebben.
    • kinderen die bij eerdere schoolsluiting buiten beeld zijn geraakt of een grote achterstand hebben opgelopen.

Welke noodopvang is er?

Noodopvang is opvang binnen bestaande (liefst eigen) kinderopvang en, school, in vertrouwde en passend ingerichte ruimtes (binnen en buiten). 

  • Scholen bieden noodopvang tijdens de schooluren. Zij houden rekening met spreiding van wegbrengen en ophalen door ouders, om drukte te voorkomen en voldoende afstand te houden. De school is verantwoordelijk voor een goede aansluiting op de bso en maakt hierover afspraken met de bso-locaties.
  • Kinderopvangorganisaties bieden gedurende de reguliere openstellingstijden van de kinderopvang en de buitenschoolse opvang noodopvang voor kwetsbare kinderen en kinderen van ouders met cruciale beroepen die al klant zijn bij de kinderopvangorganisatie. De bso is open tijdens de reguliere openingstijden.
  • Gastouders kunnen ook in de avond, nacht en de weekenden noodopvang bieden. Houd wel rekening met de avondklok. Lees voor informatie over de avondklok de pagina Betekenis avondklok voor professionals

Communicatie

Iedere organisatie regelt zelf welke locatie open is en overlegt dit met ouders . Indien relevant communiceert de organisatie dit ook met de betrokken scholen. Vraag bij de gemeenten na waar de locaties zich in jouw gemeente bevinden. Als het nodig is kunnen kinderen ook naar een andere school of opvanglocatie. Dit geldt zowel voor kinderen van ouders in cruciale beroepen als voor kinderen in kwetsbare situaties.

Route aanvraag noodopvang

Maak je je zorgen, en hebben de ouders geen contract met de kinderopvang? Overleg dan met de gemeenten hoe de noodopvang voor deze kinderen alsnog gerealiseerd kan worden. Onderstaande routes zijn gebruikelijk:

  • De ouders melden bij de school of opvang dat ze noodopvang nodig hebben.
  • Zie je als leerkracht, pedagogisch medewerker of wijkteammedewerker dat een gezin de huidige situatie niet meer goed aankan? Bespreek dit dan met ouders. Wat is de situatie, wat zijn de mogelijkheden in het eigen netwerk, welke opvang is nodig en met welke zorgaanbieder is eventueel al contact? Als jij inschat dat noodopvang nodig is, neem je contact op met het lokale wijkteam of een andere 'spin in het web' van de noodopvang in jouw gemeente.
  • Vaak is het lokale wijkteam de 'spin in het web'. Dit team heeft dan een coördinerende rol bij de toewijzing voor noodopvang. Informeer binnen je eigen gemeente of er zo'n team is en hoe de aanmelding voor noodopvang is geregeld.
  • In overleg met het coördinatieteam bepaal je of aanvullende noodopvang de oplossing is. En zo ja, welke opvang passend is, waar, hoeveel uur en of er meer ondersteuning nodig is.
  • De noodopvang wordt toegewezen. 

Wat als de noodopvang erg druk is?

Meer ouders maken gebruik van de noodopvang dan tijdens de eerste lockdown. Dit leidt op sommige plaatsen tot grote drukte en oproepen van scholen om kinderen zoveel mogelijk zelf op te vangen. Het kan de moeite waard zijn om extra goed de mogelijkheden van het netwerk in kaart te brengen. Kunnen de kinderen misschien bij klasgenootjes aansluiten voor thuisonderwijs? Zijn er grootouders of buren die kunnen bijspringen? Is het mogelijk om met een groep gezinnen thuisonderwijs te rouleren?

Of worden er in de gemeente (buiten)activiteiten georganiseerd waar kinderen na schooltijd aan kunnen deelnemen om zo de ouders wat te ontlasten? In Barendrecht organiseert de school elke dag een sport-uurtje, zodat kinderen 'er even uit zijn' en ouders ook 'lucht krijgen'. Ga in gesprek met ouders over wat voor hen en hun kinderen helpend is en zoek partners in de wijk op voor alternatieve activiteiten. 

Meer informatie

Kinderen met klachten en noodopvang

Lees meer over het wel of niet naar school mogen van kinderen tot en met de basisschoolleeftijd met verkoudheidsklachten op de pagina Vragen over het testbeleid.

Als een kind thuis moet blijven door klachten, is het tijdens de lockdown extra belangrijk contact te houden met de ouders en het kind zelf. Intensiveer je contactmomenten waar nodig en zoek samen naar oplossingen als de situatie in het gezin verslechtert. Onderzoek met ouders op welke momenten hun netwerk kan bijspringen. Bekijk het afwegingskader op de pagina Fysiek contact bij ambulante hulpverlening. Overleg ook met de GGD of tijdens fysieke contacten met het gezin persoonlijke beschermingsmiddelen nodig zijn.  

Is de situatie in het gezin onveilig? Zoek dan samen met ouders, hun netwerk en andere betrokken professionals hoe het kind zo snel mogelijk weer naar de noodopvang kan of tijdelijk extra door het netwerk ondersteund kan worden. Houd contact met de gemeentelijke coördinator voor de noodopvang, zodat je samen de beslissing neemt.

Meer informatie

Tips voor het organiseren van de noodopvang

De opgedane kennis uit de eerste golf helpt om de noodopvang in deze tweede golf verantwoord en veilig te organiseren.

Tip 1 - Benut het beschikbare personeel

Kinderen worden opgevangen door zoveel mogelijk 'vertrouwde gezichten' die gekwalificeerd zijn. Het streven is dat dit voor 0-4 jarigen de 'eigen' pedagogisch medewerkers zijn. Voor 4-12 jarigen kunnen dit pedagogisch medewerkers, onderwijsassistenten of leerkrachten zijn. Medewerkers van het wijkteam of andere professionals bieden waar nodig ambulante begeleiding aan het kind en de ouders. Zijn er veel zieke collega's? Dan mogen andere (oud) collega's invallen. Ook als zij niet (meer) geregistreerd zijn.

Tip 2 - Groepsgrootte

Voor de groepsgrootte in de noodopvang gelden de eisen uit de Wet Kinderopvang. De eisen voor het aantal vierkante meters binnen- en buitenspeelruimte blijven ongewijzigd. Volgens het RIVM zijn de gezondheidsrisico's voor kinderen heel beperkt. Het is daarom voor kinderen onderling niet nodig anderhalve meter afstand te houden. Professionals onderling en ouders houden wel anderhalve meter afstand. 

Het is mogelijk om kinderen van verschillende leeftijden en kinderen uit verschillende groepen gezamenlijk op te vangen. Bekijk samen met collega's wat in de beschikbare groepsruimte mogelijk is. Betrek ook ouders bij de oplossingen. Zij hebben vaak creatieve ideeën en je krijgt daardoor ook een gevoel van 'gezamenlijk de klus klaren'. Houd je daarnaast aan de RIVM-richtlijnen, zoals handenwassen, hoesten en niezen in de elleboog en schud geen handen.

Rol van de gemeente

Jij bent als professional de oren en ogen van de gemeente. Jij kunt het aangeven als je je zorgen maakt om kinderen en gezinnen. Uiteindelijk hebben de gemeenten de verantwoordelijkheid om de noodopvang voor deze kinderen te organiseren. Worden kinderen toch niet bereikt door jou als professional? Dan spreken het wijkteam, de school, de opvang en de leerplichtambtenaar gezamenlijk af wie een bezoek 'aan de deur' brengt. Daarbij gelden de RIVM-richtlijnen.

Gemeentelijke initiatieven

Lees de onderstaande initiatieven. Sommigen zijn uit de eerste golf. Toen waren de maatregelen iets anders. Houd wel rekening met de avondklok. Lees voor informatie over de avondklok de pagina Betekenis avondklok voor professionals

  • Er zijn diverse initiatieven van gemeenten die kinderen in een kwetsbare positie ondersteuning bieden. Misschien zijn hierover in de gemeente waar jij werkt ook al afspraken gemaakt. De beleidsmedewerker jeugd kan je hier meestal meer over vertellen.
  • Bekijk de voorbeelden van noodopvang in Leiden, Utrecht en Beverwaard.
  • Voor jongeren is in Zutphen passende opvang geboden.
  • In Zeist is er vanuit het CJG een coördinator om te voorkomen dat professionals zelf contact zoeken met scholen over extra opvangmogelijkheden.
  • In Schijndel gaan de kinderen alweer naar school, maar nog niet voor hele dag en niet allemaal tegelijk. Hier lees je hoe ze dat georganiseerd hebben.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies