Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Weer naar school en opvang

Laatste actualisatie: 25 juni 2020

Scholen en opvang zijn gestart. Leerlingen in het voortgezet onderwijs gaan een gedeelte van de week weer naar school en krijgen op de andere dagen thuisonderwijs. Naar verwachting zal na de zomervakantie het voortgezet onderwijs weer volledig op school plaatsvinden. Hoe kan het dagelijks leven van kinderen zoveel mogelijk normaliseren? Welke ondersteuning van ouders, professionals in het onderwijs en de jeugdhulp en gemeenten is daarbij nodig? Hoe kunnen zij met elkaar samenwerken?

Opstart van school en opvang

Inmiddels zijn de kinderopvang, het primair onderwijs en de buitenschoolse opvang weer volledig open. Het voortgezet onderwijs is op 2 juni gestart in een 'anderhalvemeterschool', in deeltijd voor alle leerlingen. Sinds 1 juli is het in het voortgezet onderwijs niet meer verplicht de anderhalve meter afstand tussen leerlingen te bewaren. Belangrijk is dat het vervoer van en naar school veilig kan plaatsvinden. Sinds 15 juni zijn mbo- en hbo-scholen en het wo weer beperkt gestart met toetsen, praktijklessen en begeleiding van kwetsbare studenten.

Veel kinderen en jongeren zijn blij om weer naar school te gaan, al had meer dan de helft het ook fijn gevonden om lang thuis te zijn. Dat blijkt onder andere uit een onderzoek van het Jeugdjournaal.

Professionals in het onderwijs en professionals in de kinderopvang kunnen meer lezen over hoe zij de draad weer kunnen oppakken. Als je in het onderwijs werkt is het belangrijk om te weten welke afspraken er precies zijn over contact en afstand, en over hoe om te gaan met gezondheidsklachten, van leerlingen, van jezelf of van gezinsleden. Meer informatie daarover vind je op deze pagina

Vragen van ouders

Bij ouders leven veel vragen over veiligheid voor kinderen en familieleden nu kinderen weer naar school en de opvang gaan. Ook zijn er vragen die te maken hebben met de afgelopen periode en eventueel opgelopen leerachterstanden. Soms is er veel gebeurd in de persoonlijke situatie van ouders wat extra stress oplevert. Het is belangrijk om als professional te weten wat de belangrijkste vragen zijn en hierover in gesprek te gaan. Of je nu in het onderwijs werkt of in een ander deel van het jeugdveld, het is belangrijk om ouders te steunen bij het weer toevertrouwen van hun kind aan de school.

Lees ook de veelgestelde vragen en antwoorden voor ouders en de pagina voor ouders over school en opvang

Onderwijs

Leerlingen hebben in de coronaperiode veel verschillende ervaringen opgedaan. Zij hebben meer of juist minder geleerd en hebben zich in meer of minder stabiele gezinssituaties bevonden. Leerkrachten, docenten en mentoren hebben door hun digitale inkijk in het gezin hele andere zaken waargenomen dan waar gewoonlijk hun focus ligt. Tegelijkertijd vraagt de nieuwe onderwijswerkelijkheid ook ieders aandacht. Hoe zorg je in de nieuwe situatie, waarin mogelijk een deel van het team nog niet op school aan het werk is voor tijd om samen te reflecteren op wat de coronaperiode betekende voor kinderen en voor de school. Met welke leerlingen ging het goed en waarom, over welke leerlingen heb je zorgen? Dit kan gaan over het ontbreken van een dagritme, verslavingen of andere problemen die de ontwikkeling van het kind in de weg staan. Voor sommige leerlingen is deze periode juist heel bevorderlijk geweest voor hun binding met school. Dit kunnen bijvoorbeeld hoogbegaafde leerlingen of thuiszitters zijn.

Meer informatie voor onderwijsprofessionals vind je op deze pagina.

Samenwerking tussen professionals

Onderwijsprofessionals hebben andere vragen dan professionals in het jeugdveld van JGZ, welzijn, jeugdhulp en leerplicht. Het is handig om van elkaar te weten wat er leeft bij de opstart van scholen. Als je elkaars invalshoek kent, kun je beter samenwerken als de schoolgang stagneert. Een aantal voorbeelden van dilemma’s waar scholen mee worstelen:

  • Nu scholen voor voortgezet onderwijs weer zijn gestart blijkt opnieuw dat er veel is verzuimd. De controle op digitaal verzuim is er nauwelijks. Melden is onverminderd verplicht. Handhaving blijft nog achterwege, dus hoe moeten scholen hiermee omgaan? Hoe motiveer je leerlingen die hun ritme kwijt zijn en wie helpt ouders bij het weer oppakken van het ritme thuis? Ingrado geeft antwoord op veelgestelde vragen over verzuim in de coronaperiode. Deze antwoorden helpen scholen bij de afweging hoe te handelen. Het is daarbij belangrijk dat je als collega's met elkaar dezelfde lijn kiest. Helderheid op school over de koers helpt ook in de gesprekken met kinderen, jongeren en hun ouders.
  • Hoe houd je genoeg aandacht voor de kinderen die thuisblijven omdat er kwetsbare gezinsleden zijn? Hoe blijf je in alle hectiek van de nieuwe maatregelen je werk uitvoeren? Wie kunnen je daarbij helpen? Het is goed om vanuit school en wijkteam samen over deze vragen te spreken en ook afspraken te maken op casusniveau. Hoe houd je met elkaar, soms versterkt door leerplicht, alle kinderen in beeld?
  • Wees nieuwsgierig naar elkaars vraagstukken en dilemma’s, om te kijken hoe je met elkaar kunt zorgen dat alle leerlingen de draad weer kunnen oppakken 

Wanneer het niet vanzelf gaat

De meeste kinderen en gezinnen zijn veerkrachtig genoeg om na even wennen de draad weer op te pakken. Maar wanneer dat niet vanzelf gaat, is de samenwerking van school met andere professionals extra belangrijk. Intern begeleiders, mentoren of zorgcoördinatoren kunnen jeugdhulpverleners benaderen bij complexe vragen die meer ondersteuning vragen. En jeugdhulpverleners doen er goed aan om actief de samenwerking met school op te zoeken, bijvoorbeeld bij angst bij kinderen of ouders.

De schoolarts of -verpleegkundige kan bijdragen aan het nadenken over de hygiëne in en om school. Deze kan ook meedenken bij het omgaan met verdriet en rouw. Ook kan deze professional mee beoordelen of de gezondheidstoestand van leerlingen voldoende is om weer naar school te gaan en of er een coronatest nodig is. Lees meer over het testbeleid op de pagina Vragen over het testbeleid.

Ook de wijkteams, het CJG of de jeugdhulp kunnen een rol spelen bij het ondersteunen van kinderen en gezinnen in kwetsbare omstandigheden bij het weer naar school gaan. In de afgelopen periode is er vaak al samenwerking geweest, maar die blijft nodig. Het is goed om zorgen over onveiligheid, stress en angst bij kinderen in gezamenlijkheid met ouders en school te bespreken en samen naar oplossingen te zoeken.

Leerplicht

Leerlingen kunnen uit beeld zijn geraakt of dreigen bij de opstart ontbreken. Dat zijn bijvoorbeeld kinderen van wie de ouders slecht Nederlands spreken, kinderen van arbeidsmigranten of jonge mantelzorgers. Bij het buiten beeld raken van kinderen kan het belangrijk dat je samenwerking zoekt. School, leerplichtambtenaren, hulpverleners die bij het kind of gezin betrokken zijn of waren en gemeenten sporen deze kinderen gezamenlijk op. Wellicht is er daarna extra ondersteuning nodig voor het kind of het gezin om naar school te blijven gaan en thuisonderwijs te blijven volgen.

Multidisciplinair overleg

Veel partners ontwikkelen samen overlegvormen voor vraagstukken van kinderen, gezinnen en scholen: interprofessionele online overleggen of appgroepen waarin ouders en soms ook leerlingen, kinderopvang, scholen, wijkteams en anderen samen ondersteuningsvragen in beeld brengen en afspraken maken over hoe te handelen. Soms kan overleg ook face-to-face plaatsvinden. Lees de afwegingen voor face-to-face contact.

Veel kinderen geven aan weer heel blij te zijn om naar school te gaan, al had meer dan de helft van de kinderen het ook fijn gevonden om lang thuis te zijn. Bekijk meer informatie hierover.

Thuisonderwijs

Nu het voortgezet onderwijs is opgestart, kan er per dag maar een beperkt aantal leerlingen aanwezig zijn. Thuisonderwijs zal dus zeker tot de zomervakantie een belangrijke rol spelen en waarschijnlijk ook nog daarna. Als jeugdprofessional blijft het dus belangrijk om in de begeleiding van kinderen en gezinnen mee te denken over hoe het leren gaat en als er problemen zijn (motivatie, leren, onrust, angst) is het belangrijk steun te bieden en te helpen het contact met school te leggen als dat nodig is.

Meer informatie

De Rijksoverheid heeft een lijst gemaakt van veelgestelde vragen over onderwijs op afstand door ouders, scholieren, scholen en kinderopvang.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies