Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Herstart onderwijs en opvang

Laatste actualisatie: 22 mei 2020

Scholen en opvang gaan weer voorzichtig van start. Hoe kan het dagelijks leven van kinderen zoveel mogelijk normaliseren? Welke ondersteuning van ouders, professionals in het onderwijs en de jeugdhulp en gemeenten is daarbij nodig? Hoe kunnen zij met elkaar samenwerken?

Opstart van school en opvang

Het primair onderwijs startte op 11 mei weer in deeltijd en is vanaf 8 juni weer helemaal geopend. De buitenschoolse opvang (bso) volgt hetzelfde regime als de basisscholen en gaat dus ook per 8 juni weer volledig open.  De kinderopvang voor 0-4 jarigen is sinds 11 meivolledig open net als  de gastouderopvang voor 0-12 jarigen. Het voortgezet onderwijs start weer op 2 juni in een 'anderhalve meter' school en dus in deeltijd voor alle leerlingen Belangrijk is daarbij dat het vervoer van en naar school veilig kan plaatsvinden.  Vanaf 15 juni kunnen scholen voor MBO en HO weer beperkt starten met toetsen, praktijklessen en begeleiding van kwetsbare studenten.

Anderhalvemetersamenleving

Ons leven en ons werk in de anderhalvemetersamenleving ziet er anders uit dan voorheen. Iedereen reageert daar anders op. Dat geldt voor de kinderen en jongeren, hun ouders of opvoeders, jouw collega's en voor jezelf. Dat is normaal. 

Professionals in het onderwijs en professionals in de kinderopvang kunnen meer lezen over hoe zij de draad weer kunnen oppakken.

Professionals in andere sectoren moeten de komende tijd zelf afwegen of contact in levenden lijve met een kind, jongere of ouders nodig is. Lees hoe je deze afweging voor face-to-face contact goed kunt maken .

Aansluiting school en opvang

De aansluiting tussen de school en de kinderopvang/bso vergde veel afstemming. Om samen goede afspraken te kunnen maken, is er een gespreksleidraad ontwikkeld. Inmiddels is duidelijk dat vanaf 8 juni de basisscholen en BSO’s weer volledig opengaan en wordt overal geprobeerd deze periode zo goed mogelijk te overbruggen.

Steun aan kinderen en ouders

De periode thuis is voor iedereen bijzonder geweest. Er was vaak begrip en veerkracht bij professionals en in gezinnen. Sommige kinderen hebben thuis fijner gewerkt dan op school en zien er tegenop om weer naar school te gaan. Maar er waren ook zorgen. In sommige gevallen leverde het wegvallen van de steun en structuur van school en opvang veel stress op in thuissituaties. Ook werden niet alle kinderen door de scholen bereikt. Nu de scholen en de opvang weer gaan opstarten leven er veel vragen bij ouders en kinderen. Het is goed om te weten wat er leeft onder ouders en kinderen, dat helpt je de goede vragen te stellen rond de opstart van scholen.

Vragen van kinderen

Veel kinderen vragen zich af of alles weer gewoon zal zijn op school: van pauzes, tot feestjes en het uitdelen bij verjaardagen. Ook hebben zij soms vragen over corona. Het is goed om te weten wat de belangrijkste vragen zijn van kinderen met wie je werkt. Bekijk hoe het kind, de ouders en de school zo goed mogelijk in gesprek kunnen gaan over vragen die leven.

Lees ook de veelgestelde vragen en antwoorden voor kinderen.

Vragen van ouders

Bij ouders leven veel vragen over veiligheid voor kinderen en familieleden als kinderen weer naar school en de opvang gaan. Ook zijn er vragen die te maken hebben met de afgelopen periode en eventueel opgelopen leerachterstanden. Soms is er veel gebeurd in de persoonlijke situatie van ouders wat extra stress oplevert. Het is belangrijk om als professional te weten wat de belangrijkste vragen zijn en hierover in gesprek te gaan. Of je nu in het onderwijs werkt of in een ander deel van het jeugdveld, het is belangrijk om ouders te steunen bij het weer toevertrouwen van hun kind aan de school.

Lees ook de veelgestelde vragen en antwoorden voor ouders.

Samenwerking tussen professionals

Onderwijsprofessionals hebben andere vragen dan professionals in het jeugdveld van JGZ, welzijn, jeugdhulp en leerplicht. Het is handig om van elkaar te weten wat er leeft bij de opstart van scholen. Als je elkaars invalshoek kent, kun je beter samenwerken als de schoolgang stagneert.

Onderwijs

Leerlingen hebben in de coronaperiode veel verschillende ervaringen opgedaan. Zij hebben meer of juist minder geleerd en hebben zich in meer of minder stabiele gezinssituaties bevonden. Leerkrachten, docenten en mentoren hebben door hun digitale inkijk in het gezin hele andere zaken waargenomen dan waar gewoonlijk hun focus ligt. Welke reflectie hierop is met elkaar, als team belangrijk? Wat heeft de school op onderwijsgebied aan nieuwe impulsen ervaren? Voor sommige leerlingen is deze periode juist heel bevorderlijk geweest voor hun binding met school. Dit kunnen bijvoorbeeld hoogbegaafde leerlingen of thuiszitters zijn.

Hoe verder op school?

Bij scholen leven diverse vragen. Scholen hebben nu een dubbele taak om zowel op school les te geven als thuisonderwijs aan te bieden. Hoe gaan zij dit organiseren? Wat wil de school behouden van de coronaperiode? Wat is fijn om nu anders op te pakken? Hoe gaat het met het team? Is iedereen in staat de taken weer op te pakken? Hoe combineren we school en thuis? Is het verstandig de leervorderingen centraal te stellen om weer in het ritme te komen? Of is het beter om eerst vragen van welbevinden of verlies te delen?

Lees de tips voor professionals in het onderwijs om stap voor stap de draad weer op te pakken.

Andere professionals in het jeugdveld

Voor andere professionals is het belangrijk om te weten welke er vragen er binnen scholen leven. Zeker wanneer er al contacten waren in de afgelopen periode met het kind of gezin is het belangrijk dat andere professionals met school meedenken. Zij kunnen de scholen adviseren vanuit hun eigen expertise en hen tips geven om het kind goed te laten herstarten. Ook kunnen zij hulp bieden als het thuisonderwijs  niet lekker loopt, want ook dat gaat voor de kinderen in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs voorlopig nog door.

Neem dus vooral contact op met de scholen in je werkomgeving, vraag wat er speelt en hoe scholen je expertise het best kunnen benutten.

Wanneer het niet vanzelf gaat

De meeste kinderen en gezinnen zijn veerkrachtig genoeg om na even wennen de draad weer op te pakken. Maar wanneer dat niet vanzelf gaat, is de samenwerking van school met haar partners extra belangrijk.

Als het onderwijs weer (deels) opstart, kan het ingewikkeld zijn voor ouders om de activiteiten in de week te organiseren. Misschien mogen jongere kinderen al wel naar school en oudere kinderen nog niet. Het kan voorkomen dat een deel van de kinderen op school onderwijs krijgt, en een deel nog thuisonderwijs nodig heeft. Jeugdhulpverleners kunnen de intern begeleider, mentor of zorgcoördinator van de school benaderen als dit moeilijkheden oplevert.

De schoolarts of -verpleegkundige kan bijdragen aan het nadenken over hygiëne in en om school. Deze kan ook meedenken bij het omgaan met verdriet en rouw. Ook kan deze professional mee beoordelen of de gezondheidstoestand van leerlingen voldoende is om weer naar school te gaan en of er een coronatest nodig is. Lees meer over het testbeleid op de pagina Vragen over het testbeleid.

Ook de wijkteams, het CJG of de jeugdhulp kan een rol spelen bij het ondersteunen van kinderen en gezinnen in kwetsbare omstandigheden bij het weer naar school gaan. In de afgelopen periode is er vaak al samenwerking geweest, maar die blijft nodig. Het is goed om zorgen over onveiligheid, stress en angst bij kinderen in gezamenlijkheid met ouders en school te bespreken en samen naar oplossingen te zoeken.

Leerplicht

Leerlingen kunnen uit beeld zijn geraakt of dreigen bij de opstart uit beeld te raken. Dat zijn bijvoorbeeld kinderen van wie de ouders slecht Nederlands spreken of kinderen van arbeidsmigranten. Bij het buiten beeld raken van kinderen kan het belangrijk dat je samenwerking zoekt. School, leerplicht, hulpverleners die bij het kind of gezin betrokken zijn of waren en gemeenten sporen deze kinderen gezamenlijk op. Wellicht is er daarna extra ondersteuning nodig voor het kind of het gezin om naar school te blijven gaan en thuisonderwijs te blijven volgen. Leerplicht heeft in de coronaperiode een specifieke ondersteunende taak en zal niet handhaven. Ze hebben wel de bevoegdheid om een deurbezoek te brengen.   

Multidisciplinair overleg

Op veel plekken ontwikkelen partners samen overlegvormen over kinderen, gezinnen en scholen. In sommige regio’s zijn er dagelijkse of wekelijkse interprofessionele digitale overleggen. Er zijn appgroepen waarin kinderopvang, scholen, wijkteams en andere partners samenwerken om risicovolle situaties in beeld te brengen en samen te handelen. Wanneer een overleg met een of enkele jeugdhulpmedewerkers nodig is, kan dat eventueel ook in levenden lijve plaatsvinden. Dan moet er wel ruimte zijn om de noodzakelijke voorzorgsmaatregelen in acht te nemen. Lees de afwegingen voor face-to-face contact.

Veel kinderen geven aan weer heel blij te zijn om naar school te gaan, al had meer dan de helft van de kinderen het ook fijn gevonden om lang thuis te zijn. Bekijk meer informatie hierover.

Thuisonderwijs

Thuisonderwijs is tot 8 juni nog nodig voor de basisscholen. Hoeveel thuisonderwijs nodig is, kan per school verschillen. Dat heeft onder andere te maken met de inzetbaarheid van de leerkrachten. Sommige leerkrachten kunnen door ziekte of kwetsbaarheid van hen zelf of hun huisgenoten niet voor de klas staan.

Het voortgezet onderwijs start in principe in deeltijd vanaf 2 juni. Duidelijk is dat er per dag maar een beperkt aantal leerlingen aanwezig kan zijn. Thuisonderwijs zal dus zeker tot de zomervakantie een belangrijke rol spelen en waarschijnlijk ook nog daarna. Als jeugdprofessional blijft het dus belangrijk om in de begeleiding van kinderen en gezinnen mee te denken over hoe het leren gaat en als er problemen zijn (motivatie, leren, onrust, angst) steun te bieden en te helpen het contact met school te leggen als dat nodig is.

Meer informatie

Meer informatie over thuisonderwijs voor professionals in het onderwijs

De Rijksoverheid heeft een lijst gemaakt van veelgestelde vragen over onderwijs op afstand door ouders, scholieren, scholen en kinderopvang.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies