Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Gezinsleven in balans

Laatste actualisatie: 23 juli 2020

Inmiddels zijn veel maatregelen versoepeld, maar zolang er nog geen coronavaccin is moet je bij een verkoudheid thuisblijven en thuiswerken. Daarnaast zijn er zorgen en vragen over werk, gezondheid en financiën. Want wordt het contract op je werk wel verlengd? En wat als één van de kinderen ziek wordt? Net als jij maken ook veel gezinnen waar je dagelijks mee werkt, zich zorgen.

Gezinsleven in balans

Voor veel huishoudens is de coronacrisis een stressvolle situatie geweest. Of het nu een gezin met meerdere kinderen is, een jongere die zelfstandig woont of een samengesteld gezin dat te maken heeft met 'wisselingen' van gezinsleden. Nu veel maatregelen zijn versoepeld, vraagt dit weer opnieuw om afstemming in de gezinnen. Wat mag weer wel en wat is verstandig om nog niet te doen? Bij elke situatie moet je weer uitzoeken hoe je op een soepele manier met elkaar kunt samenleven.

Dagelijkse gang van zaken

De kinderopvang, basisscholen en het voortgezet onderwijs zijn weer volledig open. Kinderen en jongeren tot 18 jaar hoeven onderling geen afstand meer te bewaren, kinderen tot en met 12 jaar ook niet ten opzichte van volwassenen. Na de pretparken en de dierentuinen mogen nu braderieën en kermissen weer open, waardoor voor veel gezinnen de mogelijkheden voor een dagje 'uit' zijn vergroot.

Het mbo, de hogescholen en universiteiten starten hun onderwijsactiviteiten weer na de zomervakantie op. Lessen en colleges worden verspreid over de week gegeven om het reizen in de spits te vermijden. Er moet anderhalve meter afstand worden gehouden tussen de studenten onderling en tussen studenten en onderwijspersoneel. En bij gezondheidsklachten is het advies thuis te blijven en je te laten testen op corona.

Sommige ouders werken nog thuis en kunnen niet de hele dag beschikbaar zijn voor hun kinderen. Dat kan voor kinderen verwarrend zijn. Help ouders bij het vinden van een balans nu school en opvang weer zijn gestart. Er speelt zich, ondanks de versoepelingen van de maatregelen, voor een groot deel van de gezinnen nog steeds veel af in en om het huis. Het is voor veel ouders nog niet zo vanzelfsprekend om in hun vrije tijd met het gezin naar de bieb te gaan of op zondag naar het zwembad of de bioscoop. Soms zijn inkomsten ook weggevallen, waardoor vrije tijd ook op een minder kostbare manier moet worden ingevuld.

Hoe kun jij als professional ouders, kinderen en jongeren ondersteunen bij een goede balans wanneer werk en privé door elkaar heen lopen en waarin verandering een constante factor is?

Contact

Zorg dat je regelmatig contactmomenten hebt met kinderen, jongeren en ouders. Blijf daarnaast aan iedereen vragen hoe het gaat en of er vragen zijn over de omgang met elkaar in het veranderde dagritme.

Thuiswerken

Het thuiswerken vraagt veel flexibiliteit en aanpassingsvermogen van mensen. Men heeft te maken met uitdagingen, zoals lange tijd werken zonder de directe aanwezigheid van collega’s. Of werken in een huis met anderen waarbij zorg- en werktaken door elkaar heen lopen.

De woonplek is ook de werk- of studieplek. Kijk samen met gezinsleden naar hoe zij deze hebben ingericht. Zijn ze voldoende beschermd tegen afleiding (een volle wasmand, speelgoed, een huisdier of nog weg te werken post?). En staat de telefoon op trilstand en staan meldingen van sociale media uit?

Misschien is het voor een ouder of jongere veel fijner om wat eerder te stoppen met werk en aan het einde van de dag nog een wandeling of een skeelertochtje te maken met het gezin. Hij of zij gaat dan wat later op de avond nog even een uurtje achter de laptop te zitten. Dit is natuurlijk voor iedereen weer anders, kijk samen met de ouder of jongere wat voor hen prettig werkt.

De maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, hebben flinke impact op kwetsbare gezinnen. Bijvoorbeeld voor ouders met psychische problematiek of weinig financiële middelen. Deze ouders voelen zich door de maatregelen misschien nog meer geïsoleerd. Voor hen kan het juist wel prettig of goed zijn om een of twee keer in de week buitenshuis aan het werk te gaan.

Zijn er mogelijkheden om toch op kantoor te werken? Of zijn er misschien mogelijkheden of initiatieven in de wijk of gemeente zoals een buurthuis die plekken beschikbaar stelt? Of kan een overleg met een collega in de tuin plaatsvinden? Kijk samen met de ouder of jongere waar de behoefte ligt en wat er mogelijk is. Verwijs ze zo nodig ook naar een leidinggevende of vertrouwenspersoon binnen zijn/haar organisatie.

Er zijn nog meer praktische tips om het thuiswerken in goede gezondheid vol te houden.

Vakantie

Veel vakantieplannen gaan deze zomer niet door. Soms vanwege financiële onzekerheid of geldtekort, soms ook omdat ouders niet naar het buitenland durven uit angst dat zij bij een nieuwe corona-uitbraak ergens vast komen te zitten. Kijk met ouders hoe zij de zomerperiode door kunnen komen met de kinderen, welke uitstapjes er mogelijk zijn in hun buurt en of er wellicht logeermogelijkheden zijn voor de kinderen bij familie of in het netwerk. Voor iedereen kan een verandering van omgeving even goed zijn. Voor sommige gezinnen kan de verandering in dagritme in de vakantie zorgen voor onrust of stress. Bijvoorbeeld in gezinnen met een kind met autisme of met een licht verstandelijke beperking. Wees hier alert op in de gezinnen waar je als professional contact mee hebt. Vraag ouders hoe het thuis gaat nu het zomervakantie is.  

Mentaal

Aandacht hebben voor beweging, voeding, voldoende slaap en mentale gezondheid is zeker in deze tijd erg belangrijk. Kijk samen met de gezinnen waar je contact mee hebt hoe hier invulling aan gegeven kan worden.

Reacties verschillen bij kinderen en jongeren

Kinderen en jongeren kunnen verschillend reageren op een bedreigende situatie. Dat vraagt soms een andere manier van begeleiding en ondersteuning van ouders, maar ook als professional. Onderstaande informatie is nuttig voor je dagelijkse werk met kinderen en jongeren, maar kun je ook gebruiken in je ondersteuning aan ouders in adviesgesprekken.  Voor alle kinderen geldt: houd rekening met een terugval in vaardigheden en accepteer dat. Alle veranderingen kunnen kinderen angstig en onzeker maken. Zo maken ze zich misschien zorgen om hun opa of oma.

Jonge kinderen

Jonge kinderen kunnen terugvallen in ontwikkelingsvaardigheden. Ze hebben bijvoorbeeld:

  • Moeite met in slaap vallen
  • Moeite met scheiding van verzorgers
  • Een terugval in zindelijkheid

Help jonge kinderen om hun gevoelens te verwoorden en vertel dat dit normaal is. Geef ze de gelegenheid om te spelen of tekenen over de gebeurtenis. Bied hierbij steun, stel ze gerust dat ze veilig zijn en dat volwassenen hen beschermen. Lees de tips over praten met jonge kinderen over corona.

Kinderen in de basisschoolleeftijd

Kinderen in de basisschoolleeftijd hebben zorgen over hun eigen veiligheid en die van anderen in hun naaste omgeving. Ook piekeren ze over hun gedrag, want waar doen ze nu wel goed aan en waaraan niet? Bij 90 procent van de basisscholen zijn sinds de heropening leerlingen thuisgebleven. Dat blijkt uit een peiling van de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS). Het gaat naar schatting om 55.000 kinderen die de eerste dagen uit vrees voor het coronavirus niet naar school zijn gekomen.

Kinderen willen er misschien over praten, worden overweldigd door gevoelens van angst, verdriet, boosheid en agressie. Ook kunnen ze de spanning lichamelijk uiten, bijvoorbeeld door:

  • Slaapproblemen
  • Moeite met concentratie
  • Hoofdpijn en buikpijn

Moedig deze kinderen aan om zich te uiten, maar dring vooral niet aan. Geef ze de ruimte om emoties onder woorden te brengen en zorgen te bespreken. Het helpt om te vertellen dat hun gevoelens logisch zijn en dat ze er ook mógen zijn. Lees de tips over praten met kinderen over corona.

Jongeren

Jongeren kunnen zich door de beperkingen vanwege het coronavirus neerslachtig en eenzaam gaan voelen. Een maandenlange periode van sociaal isolement hakt er juist bij deze leeftijdsgroep hard in. Moedig jongeren aan om hun emoties onder woorden te brengen en zorgen te bespreken. Vertel dat hun gevoelens normaal zijn.

Misschien zijn jongeren nu niet bereid of in staat om zich te voegen naar de coronamaatregelen, omdat de dreiging voor hen niet tastbaar genoeg is. De beperkingen die ze opgelegd krijgen, kunnen leiden tot wraakgedachten. Jongeren kunnen praten over vergelding jegens iedereen die ze er de schuld van kunnen geven. Dit gedrag kun je benoemen als een poging om uiting te geven aan hun onmacht en boosheid. Bespreek ook de consequenties van het uitvoeren van vergeldingsacties. Luister zonder oordeel. Hier vind je tips over praten met jongeren over corona.

Ideeën van jongeren

Premier Rutte gaf Nederlandse jongeren onlangs een compliment, omdat zij zich zo goed hebben aangepast. En hij vroeg hen met ideeën te komen voor het omgaan met de benodigde maatregelen, zolang die vanwege het coronavirus nodig zijn.

De coronacrisis heeft grote gevolgen voor jongeren. Gevolgen voor school of studie, gevolgen voor werk en inkomen. Gevolgen voor nu en de toekomst. Daarom is het goed om jongeren zelf aan het woord te laten. Welke zorgen hebben zij: wat gaat goed en wat kan beter? Stimuleer als professional dat jongeren meepraten zodat zij invloed krijgen op de beslissingen die hen aangaan!

Help zo nodig hun ideeën concreet te maken. Pak bijvoorbeeld een A3 poster en maak een mindmap. Of laat de jongere zijn idee met stiften uittekenen of presenteren in een filmpje. Op Instagram en Facebook kunnen jongeren van zich laten horen #ikpraatmee.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies