Leven en werken met het coronavirus

Gezinsleven in balans

Laatste actualisatie: 16 oktober 2020

Het coronavirus zal voorlopig nog ons leven en werk beïnvloeden. Op basis van de aangescherpte regels maakt iedereen zelf afwegingen voor zijn leven en werk. Waar het gaat om kinderen en jongeren is het belangrijk om niet alleen te kijken naar de gezondheidsrisico's van het virus maar ook naar de gevolgen van maatregelen voor hun welzijn. Zorgen en vragen over werk, gezondheid en financiën kunnen een grotere rol gaan spelen. Want wordt het contract op je werk wel verlengd? En wat als een van de kinderen ziek wordt? Net als jij maken ook veel gezinnen waar je dagelijks mee werkt, zich zorgen.

Gezinsleven in balans

Voor veel huishoudens is de coronacrisis een onzekere tijd. Of het nu een gezin met meerdere kinderen is, een jongere die zelfstandig woont of een samengesteld gezin dat te maken heeft met 'wisselingen' van gezinsleden. Het coronavirus blijft telkens weer opnieuw om afstemming vragen in de gezinnen. Wat mag weer wel of niet? Bij elke situatie moet je weer uitzoeken hoe je op een soepele manier met elkaar kunt samenleven.

Dagelijkse gang van zaken

Kinderen en jongeren tot 18 jaar hoeven onderling geen afstand meer te bewaren, kinderen tot en met 12 jaar ook niet ten opzichte van volwassenen. Kinderen in de basisschoolleeftijd mogen naar de kinderopvang of andere vormen van kinderopvang of naar de basisschool als zij alleen verkoudheidsklachten hebben zonder koorts en/of benauwdheid. Hierop gelden wel een aantal uitzonderingen. Lees hierover meer op de pagina algemene informatie voor alle professionals.

Een dagje uit met het gezin vraagt meer voorbereiding dan voorheen, bijvoorbeeld reserveren. Off het aanschaffen en dragen van een niet-medisch mondkapje voor iedereen vanaf 13 jaar in publieke en openbare binnenruimtes waar geen anderhalve meter afstand tot elkaar kan worden gehouden. Maar sommige plannen kunnen door de aangescherpte maatregelen ook niet doorgaan. Misschien wel nu je er net aan toe was om samen erop uit te gaan. Probeer alternatieven te bedenken. Voor gezinnen heeft het Nederlands Jeugdinstituut verschillende binnenactiviteiten en buitenactiviteiten op een rijtje gezet.

Voor leerlingen en studenten in het voortgezet (speciaal) onderwijs, mbo en hoger onderwijs geldt dat zij ook een niet-medisch mondkapje dragen buiten de les. En bij gezondheidsklachten is het advies thuis te blijven en je te laten testen op corona.

Het advies is om nog zoveel mogelijk thuis te werken tenzij het niet anders kan. Veel ouders werken daardoor thuis en kunnen niet de hele dag beschikbaar zijn voor hun kinderen. Dat kan voor kinderen verwarrend zijn. Soms zijn inkomsten ook weggevallen, waardoor vrije tijd op een minder kostbare manier moet worden ingevuld. Hierdoor speelt vrij vrije tijd zich meer af in en om het huis.

Hoe kun jij als professional ouders, kinderen en jongeren ondersteunen bij een goede balans wanneer werk en privé door elkaar heen lopen en waarin verandering een constante factor is?

Contact

Zorg dat je regelmatig fysieke contactmomenten hebt met kinderen, jongeren en ouders. Blijf daarnaast aan iedereen vragen hoe het gaat en of er vragen zijn over de omgang met elkaar in het veranderde dagritme. Onderzoek welk kind en welke jongere naast zijn ouders/opvoeders minstens één vaste, vertrouwde contactpersoon nodig heeft. Deze persoon denkt mee over de behoeften van het kind of de jongere rond school, sport, vrije tijd en zorg en kan bij maatregelen passende afwegingen maken.

Thuiswerken

Het thuiswerken vraagt veel flexibiliteit en aanpassingsvermogen van mensen. Men heeft te maken met uitdagingen, zoals lange tijd werken zonder de directe aanwezigheid van collega’s. Of werken in een huis met anderen waarbij zorg- en werktaken door elkaar heen lopen.

De woonplek is ook de werk- of studieplek. Kijk samen met gezinsleden naar hoe zij deze hebben ingericht. Zijn ze voldoende beschermd tegen afleiding (een volle wasmand, speelgoed, een huisdier of nog weg te werken post?). En staat de telefoon op trilstand en staan meldingen van sociale media uit?

Misschien is het voor een ouder of jongere veel fijner om wat eerder te stoppen met werk en aan het einde van de dag nog een wandeling of een skeelertochtje te maken met het gezin. Hij of zij gaat dan wat later op de avond nog even een uurtje achter de laptop te zitten. Dit is natuurlijk voor iedereen weer anders, kijk samen met de ouder of jongere wat voor hen prettig werkt.

De maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, hebben flinke impact op kwetsbare gezinnen. Bijvoorbeeld voor ouders met psychische problematiek of weinig financiële middelen. Deze ouders voelen zich door de maatregelen misschien nog meer geïsoleerd. Voor hen kan het juist wel prettig of goed zijn om buitenshuis aan het werk te gaan.

Kan een overleg met een collega bijvoorbeeld in de tuin plaatsvinden? Kijk samen met de ouder of jongere waar de behoefte ligt en wat er mogelijk is. Verwijs ze zo nodig ook naar een leidinggevende of vertrouwenspersoon binnen zijn/haar organisatie.

Er zijn nog meer praktische tips om het thuiswerken in goede gezondheid vol te houden.

Vakantie

Iedereen die terugkomt uit een land met een oranje of rood reisadvies vanwege het coronavirus, wordt dringend geadviseerd tien dagen in quarantaine te gaan en zich te laten testen. Kinderen tot 12 jaar mogen naar school en opvang, als zij geen klachten en geen huisgenoot met koorts hebben. Meer informatie hierover is te vinden op Rijksoverheid.nl.

Op de website Nederlandwereldwijd.nl staan de actuele reisadviezen per land en uitleg over de kleurcodes rood, oranje, geel en groen bij reisadviezen.

Veel vakantieplannen zijn niet doorgegaan deze zomer. Soms vanwege financiële onzekerheid of geldtekort, soms ook omdat ouders niet naar het buitenland durven uit angst dat zij bij een nieuwe corona-uitbraak ergens vast komen te zitten. Ook voor het najaar kun je kijken met ouders welke uitstapjes er mogelijk zijn in hun buurt, ook om het reizen zoveel mogelijk te beperken. Kijk of er wellicht logeermogelijkheden zijn voor de kinderen bij familie of in het netwerk. Voor iedereen kan een verandering van omgeving even goed zijn.  

Mentaal

Aandacht hebben voor beweging, voeding, voldoende slaap en mentale gezondheid is zeker in deze tijd erg belangrijk. Kijk samen met de gezinnen waar je contact mee hebt hoe hier invulling aan gegeven kan worden.

Bezoek en feesten

Besmettingen vinden vooral thuis bij bezoek van vrienden of familie plaats. Dat betekent dat gezinnen terughoudend moeten zijn met bezoek ontvangen en feestjes organiseren. Voor bezoek ontvangen geldt een maximum van 3 personen per dag, kinderen tot 12 jaar en mensen die tot het huishouden behoren niet meegerekend.

Dit is voor kinderen, jongeren en ouders lastig. Al sinds maart hebben zij verschillende gelegenheden om familie en vrienden te ontmoeten voorbij moeten laten gaan. Moedig gezinnen aan om het vol te houden. Alleen zo kunnen we het coronavirus verslaan. Van de andere kant zijn contacten met familie en vrienden extra belangrijk voor gezinnen in een kwetsbare positie. Kijk ook samen met gezinnen hoe ze wel op een verantwoorde manier bezoek kunnen ontvangen of op bezoek kunnen gaan.  

Reacties verschillen bij kinderen en jongeren

Kinderen en jongeren kunnen verschillend reageren op een bedreigende situatie. Dat vraagt soms een andere manier van begeleiding en ondersteuning van ouders, maar ook als professional. Onderstaande informatie is nuttig voor je dagelijkse werk met kinderen en jongeren, maar kun je ook gebruiken in je ondersteuning aan ouders in adviesgesprekken.  Voor alle kinderen geldt: houd rekening met een terugval in vaardigheden en accepteer dat. Alle veranderingen kunnen kinderen angstig en onzeker maken. Zo maken ze zich misschien zorgen om hun opa of oma.

Jonge kinderen

Jonge kinderen kunnen terugvallen in ontwikkelingsvaardigheden. Ze hebben bijvoorbeeld:

  • Moeite met in slaap vallen
  • Moeite met scheiding van verzorgers
  • Een terugval in zindelijkheid

Help jonge kinderen om hun gevoelens te verwoorden en vertel dat dit normaal is. Geef ze de gelegenheid om te spelen of tekenen over de gebeurtenis. Bied hierbij steun, stel ze gerust dat ze veilig zijn en dat volwassenen hen beschermen. Lees de tips over praten met jonge kinderen over corona.

Kinderen in de basisschoolleeftijd

Kinderen in de basisschoolleeftijd hebben zorgen over hun eigen veiligheid en die van anderen in hun naaste omgeving. Ook piekeren ze over hun gedrag, want waar doen ze nu wel goed aan en waaraan niet? Bij 90 procent van de basisscholen zijn sinds de heropening leerlingen thuisgebleven. Dat blijkt uit een peiling van de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS). Het gaat naar schatting om 55.000 kinderen die de eerste dagen uit vrees voor het coronavirus niet naar school zijn gekomen.

Kinderen willen er misschien over praten, worden overweldigd door gevoelens van angst, verdriet, boosheid en agressie. Ook kunnen ze de spanning lichamelijk uiten, bijvoorbeeld door:

  • Slaapproblemen
  • Moeite met concentratie
  • Hoofdpijn en buikpijn

Moedig deze kinderen aan om zich te uiten, maar dring vooral niet aan. Geef ze de ruimte om emoties onder woorden te brengen en zorgen te bespreken. Het helpt om te vertellen dat hun gevoelens logisch zijn en dat ze er ook mógen zijn. Lees de tips over praten met kinderen over corona.

Jongeren

Jongeren kunnen zich door de beperkingen vanwege het coronavirus neerslachtig en eenzaam gaan voelen. Helaas is het coronavirus nog onder ons en dit zal voorlopig ook zo blijven. Een maandenlange periode van sociaal isolement hakt er juist bij deze leeftijdsgroep hard in. Nabijheid en contact met leeftijdsgenoten is belangrijk voor de ontwikkeling van jongeren. Dit moet op enige manier door kunnen gaan, terwijl ze tegelijkertijd op moeten letten dat ze kwetsbare personen en ouderen niet onnodig in gevaar brengen. Moedig jongeren aan om hun emoties onder woorden te brengen en zorgen te bespreken. Vertel dat hun gevoelens normaal zijn.

Misschien zijn jongeren nu niet bereid of in staat zich te houden aan de coronamaatregelen omdat de dreiging voor hen niet tastbaar genoeg is. Maar ook jongeren hebben een verantwoordelijkheid om de maatregelen vol te houden. Heb oog voor de onmacht en boosheid van jongeren vanwege de beperkingen. Maar activeer, inspireer en vraag de jongeren ook over hoe zij de gedrags- en basisregels kunnen naleven. Luister zonder oordeel en informeer jongeren tegelijkertijd over hun verantwoordelijkheid om zich aan de regels te houden, mee te werken met bron- en contactonderzoek van de GGD en zich te laten testen als er klachten zijn.

Hier vind je tips over praten met jongeren over corona.

Niet verbieden of straffen maar afspraken maken

Bij specialistisch behandelcentrum Pinq worden onder andere meiden opgevangen die slachtoffer zijn van mensenhandel (loverboys). Begin september spraken we met hoofdbehandelaar Anne-Marije Hanekamp en pedagogisch medewerker Inge Wilhelmus over de impact van het coronavirus op hun werk en de lessen die dat hen geleerd heeft. Wat deden ze bijvoorbeeld om te voorkomen dat de meiden tijdens hun verlof tegen de afspraak in naar vrienden gingen en daardoor het risico liepen om besmet te worden? Inge en haar collega's realiseerden zich dat verbieden of straffen zinloos was. In plaats daarvan gingen ze met de meiden in gesprek om samen af te spreken hoe ze in hun contacten buitenshuis gezondheidsrisico's zoveel mogelijk konden beperken. Beluister de podcast.

Ideeën van jongeren

Het is lastig voor jongeren om zich aan de regels te houden. Ze zijn al een hele tijd in hun vrijheid beknot en kregen opeens meer ruimte, waardoor ze bijna vergaten dat corona er nog steeds is. Het Nederlands Jeugdinstituut vroeg hen naar hun mening, vragen en ideeën. Bekijk de infografic om te zien wat 226 kinderen en jongeren antwoordden over coronatijd.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies