Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Handelen bij zorgen om veiligheid

Laatste actualisatie: 19 juni 2020

 Het onderwijs en de buitenschoolse opvang zijn weer opgestart en inmiddels ook de hulpverlening. Dat is goed nieuws voor veel kinderen en ouders. Maar er zijn ook zorgen bij veel professionals over kinderen in kwetsbare thuissituaties. Het gaat vaak over kinderen waar al langere tijd zorgen over zijn, en waar de periode van corona ervoor kan zorgen dat de situatie thuis nog vervelender kan worden. Maar het kan ook gaan over gezinnen die nog niet in beeld waren en waar de spanningen in het gezin zijn opgelopen door de gevolgen van het coronavirus. Wat kun je doen als je je zorgen maakt over de veiligheid van een kind?

Op huisbezoek?

Probeer zoveel mogelijk face-to-face contact te hebben. Dat is voor iedereen fijner en veiliger. En het kan als geen van de betrokkenen klachten heeft en je met elkaar afspreekt om anderhalve meter afstand te houden. Het is belangrijk om ook kinderen te blijven spreken. Lees waar je vanwege corona op moet letten op de pagina Face-to-face contact bij ambulante hulpverlening.

Je kunt ook samen met een collega op huisbezoek of beeldbellen met het gezin. Zo kunnen jij en je collega goed luisteren en kunnen jullie samen met het gezin onderzoeken wat er nodig is. Twee horen en weten meer dan één.

Om het gesprek voor te bereiden kun je voorafgaand met een collega van Veilig Thuis overleggen. Benut ook de kennis van de leerkracht. Deze heeft vrijwel dagelijks contact met de leerlingen. Als groep, maar vaak ook individueel.

Waar moet je op letten bij een huisbezoek?

Als je op huisbezoek gaat, volg dan de richtlijnen van het RIVM en de uitwerking daarvan in het afwegingskader voor ambulante hulpverlening. Denk ook na over alternatieven voor een gesprek aan de keukentafel of op de bank. Soms wil je misschien niet thuis afspreken, maar op een kantoor of in een neutrale ruimte. Wellicht is het mogelijk met een gezinslid een kleine wandeling te maken. Wees creatief. Zoek iets dat bij de situatie past.

Heeft iemand in het gezin dat je wilt bezoeken verkoudheidsklachten of geven ouders aan dat een gezinslid ziek is door corona, dan is dat geen reden om geen contact met jou te hoeven hebben als jij je zorgen maakt. Beslis dan samen of digitaal contact een goed alternatief kan zijn. Zo kun je elkaar toch zien. Voor digitaal contact kun je gebruik maken van verschillende toepassingen via internet. Lees meer over verschillende apps die je hiervoor kunt gebruiken, hoe je veilig kunt beeldbellen en gespreksvaardigheden op de pagina over digitale zorg op afstand en gesprekstips bij onveiligheid.

Hoe monitor je de veiligheid?

Realiseer je dat de nog bestaande coronamaatregelen invloed kunnen hebben op de draagkracht van ouders en kinderen. Sta daarbij stil en neem daarover eerst contact op. Wat lukt al goed in deze bijzondere situatie? En wat vinden ze ingewikkeld? Welke (nieuwe) zorgen zijn er? Denk mee over praktische en haalbare oplossingen. Geef aan dat je hen steunt.

Realiseer je dat bestaande veiligheidsplannen ondanks de versoepelingen door de nog bestaande coronamaatregelen in sommige gevallen aanpassing vragen. Check dit regelmatig omdat het met enige regelmaat ook weer verandert en zoek samen passende alternatieven. Wees daarbij creatief en nodig ook de ouders en kinderen uit om met ideeën te komen. Ga uit van wat wel kan, en verspil geen tijd aan het bespreken wat er allemaal niet kan. Dat vergroot alleen maar de machteloosheid bij jou en het gezin.

Door corona zijn velen ook de voordelen gaan ervaren van regelmatig een kort digitaal contact, tussen de face-to-face contacten met het gezin in. Het lijntje met het gezin blijft kort en zij voelen zich gesteund en gehoord. Je kunt ook snel passende ondersteuning inzetten als de stress in een gezin toeneemt, bijvoorbeeld als gevolg van de coronamaatregelen.

Wat als je je zorgen blijft maken?

Neem contact op met Veilig Thuis. Overleg samen over de vervolgstappen. Als je een melding overweegt, bel dan altijd eerst met Veilig Thuis. Je kunt samen afstemmen hoe de draagkracht van het gezin, juist  in deze onzekere niet onnodig ondermijnd wordt. En hoe de veiligheid in het betreffende gezin het beste gewaarborgd kan worden. Misschien kunnen zij jou bijvoorbeeld coachen in vervolggesprekken of ga je samen op huisbezoek.

Ben je er bewust van dat een melding veel impact kan hebben op gezinnen. Ondanks jouw goede bedoelingen kan dat een negatieve invloed hebben op hun zelfvertrouwen en functioneren, en daarmee ook op hun draagkracht. Ook kan het ertoe leiden dat hun vertrouwen in instanties die ondersteuning kunnen bieden, beschadigd raakt. Dat is niet in het belang van de veiligheid van kinderen. Als een melding nodig is, is het belangrijk dat je in gesprek blijft.

In sommige gevallen blijkt er vooral behoefte aan ondersteuning. Die kun je, gebruik makend van elkaars expertise, snel en passend organiseren. Denk ook aan alle burgerinitiatieven die ontstaan.

Wat als het gezin niet in gesprek wil?

Wat kun je doen als je je zorgen maakt en het gezin wil er niet met je over in gesprek? De zorgen gaan mogelijk over dezelfde onderwerpen als voorheen. Of misschien zijn er nieuwe zorgen, bijvoorbeeld omdat ouders angstig zijn vanwege het coronavirus en daarom hun kind niet naar school laten gaan. Of omdat er acute financiële problemen zijn ontstaan door het wegvallen van werk. Er zijn verschillende gesprekstechnieken die je kunt volgen om de zorgen te bespreken. Kijk hiervoor op de pagina gesprekstips voor bij gevoelens van onveiligheid.

Als je merkt dat het niet goed gaat met een persoon in het gezin en als je merkt dat diegene suïcidale gedachten krijgt, dan kun je steun gebruiken. Bij 113 Zelfmoordpreventie vind je informatie en tips over wat je kunt doen als professional.

Wat kun je doen als uithuisplaatsing nodig is?

Wat als een kind of jongere uithuisgeplaatst moet worden naar een pleeggezin, gezinshuis of residentiële instelling? Indien er sprake is van een zeer onveilige situatie, en er geen mogelijkheid is om die veiligheid binnen de thuissituatie op korte termijn te realiseren, dan kan een tijdelijke uithuisplaatsing noodzakelijk zijn. Om dit te realiseren volg je het voor jou gebruikelijke protocol. Dat geldt ook voor de overplaatsing van een kind naar een andere plek.

Belangrijk is dat je met het kind, de jongere en de ouders/opvoeders in gesprek blijft. Dat zij begrijpen waarom deze ingrijpende stappen nodig zijn en zoveel mogelijk bij kunnen dragen aan een zorgvuldige uitvoering van dit soort ingrijpende beslissingen.

Indien noodzakelijk zal een kinderrechter een machtiging uithuisplaatsing uitspreken. Zie hier voor meer informatie over rechtspraak tijdens de coronasituatie.

Meer informatie

Meer informatie over het handelen bij (zorgen) om veiligheid van kinderen vind je ook in de Richtlijn kindermishandeling voor jeugdhulp en jeugdbescherming en het dossier Kindermishandeling.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies