Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Kwetsbaarheid vanwege zorgen over veiligheid

Informatie voor professionals- laatste actualisatie: 18 mei 2020

Door de coronacrisis is er extra veel zorg over de veiligheid van kinderen. Dat gaat over kinderen over wie al langer zorgen zijn en voor wie de situatie thuis nu nog vervelender kan worden. Bijvoorbeeld omdat het contact met belangrijke andere volwassenen minder frequent is, zoals een juf of meester van school of de trainer van de voetbalclub. Maar dit gaat ook over kinderen die nog niet in beeld waren bij de hulpverlening. Kinderen kunnen te maken krijgen met oplopende spanningen van ouders of herhaalde ruzies over de omgangsregeling, en kunnen getuige worden van huiselijk geweld.

Algemeen 

Deze situaties wil je zo vroeg mogelijk signaleren. En je wilt deze kinderen en gezinnen zo passend mogelijk ondersteunen, zodat het voor de kinderen thuis veilig en fijn genoeg is. Hoe doe je dat tijdens de coronacrisis?

Op deze pagina vind je informatie over hoe je kinderen en ouders of andere opvoeders zo goed mogelijk kan ondersteunen om veerkrachtig door deze bijzondere tijd te komen. Dat vraagt veel van kinderen en ouders, en van jou als professional.

Hoe ondersteun ik jongeren die met iemand willen praten als daar thuis geen ruimte voor is?

Wat kun je zelf betekenen voor een jongere als die aangeeft met iemand te willen praten? Kan de jongere een keer mee de hond uitlaten? Is het mogelijk een kopje thee te drinken in de tuin? Of kun je een luisterend oor bieden aan de telefoon? Op de pagina Wie kan mij helpen? vind je contactgegevens van organisaties waarmee jongeren kunnen chatten of bellen.

Team-Kim heeft een video gemaakt met bruikbare tips voor voor professionals en andere betrokkenen bij kinderen en jongeren in nood. De tips zijn van ervaringsdeskundige jongeren die zelf te maken hebben gehad met een vorm van kindermishandeling:

Team Kim

Bekijk de video van Team-Kim

Wat kan ik doen om kinderen uit kwetsbare thuissituaties toegang te geven tot opvang?

Op de pagina Noodopvang van kinderen in kwetsbare situaties vind je informatie over de mogelijkheden van noodopvang bij kinderopvang (tot 11 mei) school en jeugdzorg (tot en na 11 mei).

Wat kan ik doen als ik me zorgen maak over de veiligheid van een gezin?

Bespreek je zorgen met het gezin en kijk of ze de zorgen herkennen. Zoek de samenwerking met collega’s die ook betrokken zijn bij het gezin. Spreek met elkaar af wie er aan zet is. Professionals zijn bij elkaar een optelsom van verschillende expertises. Het is belangrijk dat jullie met z’n allen blijven kijken naar de behoeften van het kind en het gezin. Stel jezelf en je collega’s de vraag: hoe helpen we dit gezin nu de situatie nog niet uit de hand is gelopen? Betrek waar mogelijk ook familie, buren of andere mensen dicht bij het gezin.

Bij zorgen over veiligheid is signalering en hulp altijd ingewikkeld. Als je je realiseert dat je dit niet alleen kan, doe het dan ook niet alleen. Kijk voor meer informatie op de pagina Handelen bij zorgen om veiligheid.

Op initiatief van het Regionaal programma Geweld hoort nergens thuis West-Brabant is een compilatie gemaakt van vlogs van professionals en ervaringsdeskundigen. Zij vertellen hoe het coronavirus en de daarmee samenhangende maatregelen de afgelopen tijd hun werkzaamheden bij (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling hebben beïnvloed. 

West-Brabant

Bekijk de verhalen uit de praktijk in West-Brabant

Ik ben aandachtsfunctionaris kindermishandeling en heb nu minder goed contact met mijn collega-professionals. Wat kan ik doen?

Je hebt nu inderdaad minder direct contact en zicht, terwijl er juist meer spanning en onzekerheid is. Dit is wat je kan doen:

  • Houd contact met collega's, wees zichtbaar en bereikbaar.
  • Begeleid collega's bij het in kaart brengen van signalen en zorgen.
  • Geef informatie over signalen die specifiek in deze tijd kunnen duiden op onveiligheid thuis.

Meer informatie en aanvullende tips vind je op de website van de landelijke vakgroep aandachtsfunctionarissen kindermishandeling (LVAK).

Ik ben jeugdprofessional en ik maak me zorgen over de veiligheid van kinderen die niet op school komen. Wat kan ik doen?

Sommige ouders laten hun kinderen niet op school komen. Als docenten zich zorgen maken over de veiligheid van deze kinderen kunnen ze het volgende doen:

  • Probeer in gesprek te komen met het gezin en vraag waarom het kind niet naar school gaat. Lees de gesprekstips.
  • Ga na of er al hulp van je collega’s of andere organisaties in het gezin aanwezig is. Voorkom zo dat teveel mensen op huisbezoek gaan. Kijk bijvoorbeeld in het registratiesysteem van je organisatie en stem af wie contact opneemt met het gezin.
  • Heb je afgestemd met andere professionals en ben jij degene die met het gezin contact opneemt? Bezoek het gezin aan de voordeur, of maak een wandeling. Houd in deze gevallen anderhalve meter afstand. Lukt langsgaan niet? Probeer dan te beeldbellen.
  • Neem contact op met de leerplichtambtenaar, ook wanneer er niet eerder sprake was van verzuim. De leerplichtambtenaar is tijdens de coronacrisis niet aan het handhaven. Hij richt zich op contact maken. Daarnaast stimuleert hij kinderen om deel te nemen aan thuisonderwijs of naar school te gaan.
  • Bespreek je zorgen over de veiligheid van het kind met ouders en vraag of ze de zorgen herkennen. Volg de stappen van de Meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling.
  • Luister goed naar de zorgen van ouders en kinderen en neem ze serieus.
  • Als je een vermoeden hebt dat een kind thuis niet veilig is, dan is dit je belangrijkste zorg. - Neem contact op met Veilig Thuis als het niet lukt om met ouders in gesprek te komen of als je je zorgen blijft maken.
  • Zijn er zorgen over het naar schoolgaan? Lukt het ouders niet om de kinderen te halen of te brengen? Focus je dan hierop.
  • Kijk samen naar wat nu lastig gaat en zoek samen naar praktische oplossingen.
  • Kan een familielid of goede buur bijspringen bijvoorbeeld door het kind naar school te brengen?
  • Helpt het als de leerkracht wat meer informatie geeft over de combinatie van naar schoolgaan en het coronavirus wanneer hier zorgen over zijn?
  • Of is er behoefte aan een duidelijke dagstructuur die je samen met het gezin kan maken, waardoor schoolbezoek wel mogelijk is?
  • Maak samen duidelijke afspraken en spreek af wanneer je weer contact hebt met elkaar. Spreek ook af bij welke omstandigheden je eerder contact zoekt met elkaar. Ga na hoe het gaat en waar nog ondersteuning nodig is.

Ik ben onzeker of ik de veiligheid van een kind goed kan inschatten door een telefonisch gesprek met de ouders. Hoe ga ik hiermee om? 

Probeer zoveel mogelijk face-to-face contact te hebben. Dat is voor iedereen fijner en veiliger. En het kan als geen van de betrokkenen klachten heeft en je met elkaar afspreekt om anderhalve meter afstand te houden.

Heeft iemand klachten of lukt het om een andere reden niet om af te spreken? Bellen met ouders en kinderen en jongeren om in te schatten of het veilig is, is natuurlijk anders dan een persoonlijk gesprek met face-to-face contact. Het is normaal dat je je hier als professional onzeker bij voelt. Tips die hierbij kunnen helpen zijn:

  • Kijk of het mogelijk is om te videobellen. Dit zorgt vaak voor een losser contact. Misschien leidt het ook tot een leuk gesprekje over bijvoorbeeld een poster die je aan de muur ziet hangen. Hierdoor heb je meer kans dat je echt te weten komt wat er speelt in het gezin.
  • Benoem ook dat jij het lastiger vindt om jouw zorgen via de telefoon of beeldbellen te bespreken dan face-to-face.
  • Overleg vooraf met een collega en/of de aandachtfunctionaris KM/HG hoe je het gesprek inhoudelijk wil insteken. Lees ook de gesprekstips.
  • Verzamel tijdens het gesprek de feiten en zet ze met de ouders op een rijtje. Heb oog voor andere signalen. Wat zie of hoor je tijdens het gesprek? Bedenk vooraf wat je wil vragen.
  • Kies een geschikt tijdstip voor je gesprek met de ouders en het kind of de jongere.
  • Zorg dat jij en de ouders en/of het kind tijd hebben en een plek om ongestoord te (beeld)bellen.
  • Vraag of je het kind ook mag spreken en wees je er daarbij van bewust dat ouders mee zullen luisteren. Bekijk de wettelijke regels voor het praten met ouders en kinderen en jongeren.
  • Geef ook complimenten aan ouders en het kind of de jongere voor wat er goed gaat.
  • Zorg voor een goede afronding van het gesprek en maak duidelijke afspraken.
  • Als je je zorgen maakt over de acute veiligheid van kinderen, bel je in ieder geval ook met Veilig Thuis

Hoe kan ik mijn niet-pluis gevoel objectiveren?

Het 'pluis/niet-pluisgevoel' wordt ook wel intuïtie of een onderbuikgevoel genoemd. Het is het gevoel dat je hebt bij een ouder, jongere of kind. Je twijfelt of het klopt of niet, zonder dat je dat gevoel concreet kunt maken. Wanneer je het gevoel krijgt dat er iets ‘niet pluis’ is, kun je gaan twijfelen of je het wel goed gezien of gemerkt hebt. De ervaring leert dat het belangrijk is om je gevoel dat er iets niet klopt, serieus te nemen. 

  • Breng de signalen die je krijgt concreet en feitelijk in kaart.
  • Zet je eigen gedachten, gevoelens, feitelijke waarnemingen op een rijtje.
  • Overleg met een collega en/of aandachtsfunctionaris KM/HG hoe je het gesprek met de ouders, het kind en de jongere kunt voeren. Lees de gesprekstips.
  • Bespreek de feiten in het gesprek zoveel mogelijk met de ouder, het kind of de jongere zelf. Ook nu een face-to-face gesprek niet altijd mogelijk is.
  • Zorg ervoor dat je een bron van jouw informatie bekend mag maken. Wees eerlijk en open over de informatie die je hebt ontvangen. Vertel ouders als eerste dat je je zorgen maakt omdat je… hebt gehoord van… En vraag aan de ouder of hij/zij jouw zorgen deelt.
  • Wees transparant en vertel de ouders (en het kind) over de acties die je onderneemt als je je zorgen over kindermishandeling met andere professionals wilt bespreken.
  • Het anoniem delen van informatie kan altijd. Overleg met één van je collega’s of breng je niet-pluis gevoel in als casus tijdens een casuïstiek bespreking. Volg hierbij de stappen van de Meldcode en gebruik het afwegingskader van jouw beroepsgroep.
  • Overleg eventueel met de aandachtsfunctionaris KM/HG in je organisatie of team wat je vervolgstappen kunnen zijn.  

Tips voor professionals

Lees meer informatie op de volgende pagina's:


In de komende weken verzamelen wij vragen, antwoorden en tips om deze pagina up-to-date te houden. Mail ons op coronavirus@nji.nl.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies