Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Kwetsbaarheid vanwege stagnerende ontwikkeling in het leren

Informatie voor professionals- laatste actualisatie: 7 augustus 2020

Gezinnen en professionals doen veel om ervoor te zorgen dat kinderen en jongeren blijven leren en zich ontwikkelen. Dat lukt om verschillende redenen niet bij alle kinderen en jongeren even goed. Wat kun jij als professional doen?

Leren en ontwikkelen doe je niet alleen op school

Kinderen en jongeren zijn veerkrachtig. Veel van hen hebben afgelopen weken op een andere manier geleerd dan we gewend zijn. Niet op school of op de opvang, maar thuis. Veel kinderen en jongeren is het gelukt om aansluiting met de klas te houden. Het is dan ook goed om jezelf als professional of ouder de vraag te stellen of er sprake is van een stagnerende ontwikkeling, of een 'andere' ontwikkeling. Het kan zijn dat het kind of jongere in deze periode andere dingen over zichzelf en de wereld heeft geleerd. Misschien heeft hij nieuwe talenten ontdekt in bijvoorbeeld hobby's of sport of geleerd zelfstandiger te werken aan schoolopdrachten. Ga hierover eens in gesprek met het kind of de jongere zelf. Wat ging goed? Wat heeft hij geleerd van deze periode van minder school en les op andere manieren? Het is goed om je óók op successen en positieve momenten te richten. Ook bij kinderen die te maken hebben met moeilijke omstandigheden thuis.

Kinderen in kwetsbare omstandigheden en weer naar school

Kinderen in kwetsbare omstandigheden lopen in deze coronaperiode extra risico op leerachterstand. Er is misschien niet altijd een rustige ruimte beschikbaar om thuis te werken, er kan onvoldoende uitleg gegeven worden of er zijn omstandigheden in het gezin die afleiden van school. Denk ook aan jonge mantelzorgers die in de afgelopen tijd meer praktische of emotionele steun aan hun ouders hebben gegeven, of zich nu extra zorgen maken over hun ouders. Sommige leerlingen gaan om die reden na de vakantie nog steeds niet naar school.

Het kan zijn dat de ouders slecht Nederlands spreken of analfabeet zijn. Het is ook mogelijk dat ze om andere redenen niet weten wat school van hen verwacht. Misschien kunnen zij hun kind minder makkelijk begeleiden bij het schoolwerk. Soms zijn ouders angstig over de verspreiding van het coronavirus en om die reden houden zij hun kinderen thuis van school. Soms versterken kwetsbare omstandigheden elkaar.

Bekijk het informatiemateriaal voor anderstaligen en laaggeletterden

Elke professional heeft een rol bij het begeleiden van een gezin bij het weer terug naar school gaan. Dit geldt niet alleen voor onderwijsprofessionals, maar ook voor hulpverleners in bijvoorbeeld het wijkteam, CJG of in de jeugdhulp. Wat er ook speelt, heb ook aandacht voor hoe het leren gaat en hoe het op school gaat. Omdat veel kinderen in kwetsbare posities leerachterstanden oplopen in de coronaperiode heeft het kabinet geld beschikbaar gesteld om extra ondersteuning te organiseren. Scholen kunnen hier een beroep op doen. Jeugdprofessionals kunnen daarover meedenken.

Tips:

  • Hebben de ouders en het kind of de jongere goed en regelmatig contact met school? Voelen ze zich gehoord en gezien 'op afstand'? Zo niet, wat kun je hier als professional in betekenen? Samen de juf, meester of mentor bellen kan het gezin bijvoorbeeld een zetje in de rug geven om contact te zoeken.
  • Lukt het leerlingen weer te wennen aan school? Vraag wat ze zelf kunnen doen om een goed dagritme te houden. Wie kan erbij helpen? Bied een luisterend oor en kijk welke praktische steun nodig is om weer in een schoolritme te komen. Misschien is een belletje in de ochtend door een buurvrouw of door jou als professional genoeg. Of helpt een check-in de avond ervoor.
  • Waar lopen ouders tegenaan bij het ondersteunen van het dagritme van hun kinderen? Wat lukt wel en niet? Wat hebben ze nodig om te zorgen dat het beter lukt?

Kijk in deze handreiking van Ingrado voor meer voorbeeldvragen die je kunt stellen aan een jongere in de coronatijd.  

Kijk op de website weeraanwezigopschool voor meer tips over bijvoorbeeld een goede overgang van thuis naar school, aanwezigheid op school en zorgen over een leerling. 

Niet naar school gaan of uit beeld?

Komt een kind niet naar school? Dan is het belangrijk dat je samenwerking zoekt met andere professionals. School, leerplicht en hulpverleners die bij het kind of gezin betrokken zijn of waren kunnen samen weer contact leggen met deze gezinnen. Spreek af wie van jullie langsgaat bij het gezin.

Soms zijn ouders en/of kinderen angstig om weer te beginnen met school. De volgende gesprekstips kunnen helpen:

  • Vraag door op de reden waarom een kind of jongere niet naar school gaat. Ga in gesprek met ouders en het kind.
  • Heb aandacht voor gevoelens van bezorgdheid over de gezondheid en geef aan dat dat normaal is. 
  • Leg uit wat er bekend is uit onderzoek. Er zijn weinig kinderen in de wereld die het coronavirus hebben gehad. Ook spelen ze een kleinere rol in de verspreiding van het virus. Verspreiding van het virus onder kinderen komt minder vaak voor.
  • Deze beslisboom op de AJN-site kun je als leidraad gebruiken om te beslissen of een kind wel of niet naar de opvang of de school mag komen. In deze handreiking van het RIVM lees je meer over neusverkouden kinderen. Er is ook een beslisboom voor kinderen van 7 tot en met 12 jaar.
  • Heb aandacht voor anderstalige ouders waar meer drempels zijn om kinderen naar school te laten gaan omdat ze vooral de informatie uit hun land van herkomst ontvangen. Kijk of andere ouders, familieleden of bijvoorbeeld jongerenwerkers, imams of de schoolarts een ondersteunende rol kunnen spelen bij het herstel van vertrouwen om het kind naar school te laten gaan.
  • Benoem de maatregelen die elke school neemt om verspreiding van het virus te voorkomen. Bespreek met elkaar wat het kind of de jongere zelf kan doen. Maak daar duidelijke afspraken over zoals handen wassen na school.
  • Benoem dat het coronavirus nog langere tijd aanwezig blijft. School is erg belangrijk voor kinderen en jongeren. Lang thuisblijven is niet goed voor hun ontwikkeling. Ga ervan uit dat jullie samen het beste willen voor het kind.
  • Wat zien ouders zelf als oplossing? Wat hebben zij of hun kind nodig om de stap naar school weer te zetten?

Wellicht is er extra ondersteuning nodig voor het kind of het gezin om naar school te blijven gaan. Ook daarbij is de samenwerking tussen partners belangrijk. 

Als een of meerdere gezinsleden, jong of oud, naar een land reizen waar code oranje of rood geldt, is het dringende advies bij thuiskomst veertien dagen in quarantaine te gaan. Het besluit of de quarantaine na terugkomst van vakantie ongeoorloofd is en dus gemeld moet worden is nog niet bekend. Ook als tijdens het verblijf de code wijzigt naar oranje of rood is het dringende advies bij thuiskomst veertien dagen in quarantaine te gaan.

Leerplichtambtenaren kunnen hierin een adviserende rol spelen. Voorop staat dat voorkomen moet worden dat kinderen naar school gaan terwijl ze in thuisquarantaine horen te zitten. Scholen worden opgeroepen zoveel mogelijk met deze ouders en leerlingen te overleggen over mogelijkheden om tijdens de thuisquarantaine afstandsonderwijs mogelijk te maken. 

 Welke praktische steun kun je bieden?

  • Soms heeft een gezin onvoldoende laptops, tablets of andere benodigde apparaten tot hun beschikking voor de (deels) online lessen. Bespreek dit dan met het gezin en de school zodat de apparaten zo snel mogelijk worden geregeld. School is op de hoogte van de diverse regelingen en fondsen. Lees meer over de diverse regelingen en fondsen.
  • Is het voor een jongere moeilijk om de motivatie op te brengen om de lesstof veelal zelfstandig door te nemen? Kijk dan ook eens samen naar initiatieven als Thuisschoolmaatje. Of Studenten helpen scholieren.

Meer lezen

Meer informatie vind je op de volgende pagina's:

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies