Leven en werken met het coronavirus

Kwetsbaarheid vanwege problemen of een beperking bij ouders/opvoeders

Informatie voor professionals- laatste actualisatie: 2 juni 2021

Kinderen van ouders met problemen of met beperkingen kunnen in de knel raken door de situatie waarin ze opgroeien. Op deze pagina vind je vragen en antwoorden over hoe je deze kinderen en ouders zo goed mogelijk kan ondersteunen in deze tijd.

Hoe voorkom ik problemen in gezinnen die al kwetsbaar waren doordat ouders psychische of verslavingsproblemen hebben?

De coronamaatregelen en steeds veranderende omstandigheden vragen van alle ouders extra inspanning. Dat maakt het belangrijk om te kijken wat ouders en opvoeders met psychische of verslavingsproblemen of lichamelijke of verstandelijke beperkingen in deze situatie wel en niet lukt in de opvoeding en begeleiding van hun kinderen.

Ouders met psychische of verslavingsproblemen kunnen in deze coronatijd extra spanning en stress ondervinden. Een paar tips: 

  • Houd contact. Praten over hoe het gaat, wat er goed gaat en wat niet lukt, geeft ouders direct steun.
  • Geef ouders erkenning. De onzekerheid en coronamaatregelen kunnen zorgen voor vragen, uitdagingen en stress bij ouders. Misschien maken ze zich zorgen om hun gezondheid of hun baan. Het is normaal dat zij moeite hebben met de situatie. Ze hoeven zich daar niet voor te schamen.
  • Maak in afstemming met het gezin afspraken met school en het sociale netwerk van het gezin. Wie peilt op welke dag de stemming in het gezin? Wie kunnen ouders en kinderen opbellen als het even te veel wordt?
  • Vraag ouders hoe zij zelf reageren op de situatie rond corona. Zijn ze angstig, verdrietig of depressief? Dan helpt het om daarover te praten.
  • Bied dag- en weekstructuur aan. Stimuleer ouders om het per dag te bekijken, in het hier en nu. Probeer ook samen met ouders rustmomenten voor henzelf te plannen.
  • Breng de zorgen van het gezin in kaart.
  • Vraag het gezin welke oplossingen zij zien. Wees praktisch: er kan vaak meer dan je denkt.
  • Zorg op tijd voor crisishulp.
  • Heb oog voor de zorgen van de kinderen, en spreek hen ook.
  • Geef de kinderen een veilige plek om naartoe te gaan. Gebruik een eventueel eerder gemaakt 'noodplan', waarin afspraken staan over waar het kind naartoe gaat wanneer het met de ouders niet goed gaat. Bespreek ook met het kind hoe het gaat met thuisonderwijs en wat ze nodig hebben om bij te blijven.  

Lees meer tips over contact maken met deze gezinnen op de website Maak het verschil voor een kind.

Lees meer informatie en tips als het specifiek gaat om ouders met psychische of verslavingsproblemen in de Richtlijn Kinderen van Ouders met Psychische Problemen (KOPP) en op de website van het Trimbos-instituut.

Hoe kan ik gezinnen ontlasten waarin één of beide ouders problemen of een beperking heeft?

  • Vraag aan ouders hoe je hen kunt helpen. Wat zou hen helpen ontspannen? En valt dat te organiseren? In deze tijd is het essentieel dat ouders goed voor zichzelf zorgen. Adviseer de ouder om momenten voor zichzelf in te plannen.
  • Schakel een thuisschoolmaatje in voor jongeren op de middelbare school. Die kan samen met hen een deel van het schoolwerk maken en hun vragen beantwoorden.
  • Bekijk de mogelijkheden voor het kind of jongere om te sporten en te bewegen, een mooie manier van omgang met leeftijdsgenoten. Lees meer in Belang van sporten in groepsverband. Lees meer over de regels rond sporten op de website van de Rijksoverheid. 

Lees meer informatie en tips op de website van het Trimbos-instituut als het specifiek om ouders met psychische of verslavingsproblemen gaat.

Onderwijsplicht en chronische ziekte in het gezin

Een onvoorspelbaar virus, chronische ziekte en leerplicht: het is een grillige combinatie. De vraag 'Wat is in het belang het kind?' kan uitmonden in twee kampen die elk houvast zoeken in richtlijnen en afspraken. Lees tips om hier mee om te gaan op de pagina Onderwijsplicht en chronische ziekte in het gezin.

Hoe ga ik om met kinderen die rollen en taken van de ouders overnemen en zichzelf wegcijferen? 

  • Vraag hoe het gaat en wat het kind bezig houdt. Welke dingen doet hij graag, en welke dingen niet? Als het kind weinig toekomt aan 'kind zijn', omdat hij te veel met volwassen taken bezig is, zoek dan samen met het kind en de ouder naar mogelijkheden om een deel van deze taken aan een andere volwassene over te dragen. En zorg ervoor dat deze kinderen een aantal momenten per week hebben waarin ze onbezorgd kind kunnen zijn.
  • Ontzorg én ontschuldig kinderen. Zeg dat het niet hun schuld is dat het slecht gaat met hun ouders.

Welke informatie kan ik gebruiken voor ouders die moeite hebben met taal? 

Sommige professionals hebben veel te maken met ouders die de Nederlandse taal niet goed machtig zijn.

Probeer aan deze ouders zo duidelijk mogelijk uit te leggen wat er door het coronavirus gebeurt in onze maatschappij. En hoe wij toch voor elkaar kunnen blijven zorgen. Kinderen kijken in nieuwe situaties naar hun ouders en andere rolmodellen, en stemmen hun reactie af op dat voorbeeldgedrag. 

Gebruik de informatie op deze websites:

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies