Leven en werken met het coronavirus

Face-to-face contact in een residentiële omgeving

Laatste actualisatie: 20 november 2020

Deze informatie helpt om in contact met kinderen en jongeren die niet meer bij hun ouders wonen, steeds een zorgvuldige afweging te maken voor hun gezonde ontwikkeling én een veilige samenleving.

Binnen een instelling hebben professionals face-to-face contact met jongeren mét en zonder klachten. Dit contact vraagt om een zorgvuldige afweging en voorbereiding. Persoonlijke beschermingsmiddelen spelen daarbij een belangrijke rol.

Algemene informatie voor professionals

Het is belangrijk dat je als professional op de hoogte bent van de algemene maatregelen. Lees de Algemene informatie voor alle professionals. Stel daarnaast de vijf principes centraal in je handelen. Bekijk de pagina Afwegingen bij face-to-face contact bij twijfels over face-to-face of fysiek contact met kinderen en/of hun ouders.

Het bestuur van jouw instelling kan medewerkers en bezoekers vanaf 13 jaar adviseren om een niet-medisch mondkapje te dragen in het gebouw, op plaatsen waar het niet goed mogelijk is om anderhalve meter afstand te houden. Als dat het geval is, informeer ouders en jeugdigen daar tijdig over.

Vijf centrale principes

Ook in deze periode is het nodig jongeren en hun ouders passende ondersteuning te bieden, zodat zij zich zo veerkrachtig mogelijk blijven ontwikkelen. De volgende principes staan daarbij centraal:

  1. Geef tijd om terug te veren
  2. Luister eerst
  3. Help in het hier en nu
  4. Plak geen nieuwe labels
  5. Vertrouw op relaties

Lees meer over de vijf principes en helpende vragen bij dilemma’s:

Zorgvuldig afwegen

Alle behandelingen en begeleiding van kinderen en jongeren zijn weer mogelijk. Uitgangspunt bij elk contact is dat je steeds zo goed mogelijk rekening houdt met de fysieke en mentale gezondheid van kinderen en jongeren, van hun ouders, opvoeders, andere betrokkenen en de gezondheid van jezelf.

Huishouden van een kind in een residentiële voorziening

Kinderen die in residentiële zorginstellingen verblijven, mogen tot meerdere huishoudens gerekend worden. Gezinsleden kunnen er in overleg met de begeleiding voor kiezen dat het kind of de jongere met zowel het gezin als met de groep als één huishouden contact heeft. Het kind of de jongere hoeft dan in beide huishoudens geen afstand te houden.

Werken met jongeren zonder klachten 

Dagelijkse verzorging

Onder dagelijkse verzorging valt onder meer opstaan, eten, kamer opruimen en individuele gesprekken. Deze zorg blijft gewoon plaatsvinden. Wel gelden hierbij de algemene maatregelen voor professionals. Dit zijn de algemene hygiënemaatregelen, afstand houden, thuis blijven en testen bij klachten.

Vraag ook de kinderen en jongeren zelf om zich aan de hygiënemaatregelen te houden. Geef de jongeren op de groep het goede voorbeeld. Daarbij kun je speciaal informatiemateriaal voor jongeren gebruiken.

Bezoek

  • Bezoek is gewoon mogelijk.
  • Het kan zijn dat jouw organisatie een eigen beleid heeft rondom bezoek. Bekijk deze van tevoren goed.
  • Je doet voorafgaand aan het bezoek de gezondheidscheck. Weiger in principe bezoekers met verkoudheidsklachten (vanaf 13 jaar), bezoekers die een huisgenoot hebben met coronaklachten én koorts of benauwdheid, of bezoekers die in het bron- en contactonderzoek van de GGD zitten. Gebruik andere (online) mogelijkheden voor contact of overleg of iemand anders kan komen om het contact wel door te laten gaan. 
  • Heeft de bezoeker klachten die wijzen op een coronavirusinfectie, maar is face-to-face contact onvermijdelijk vanwege het welzijn van het kind? Beoordeel of de bezoeker in staat is om de algemene maatregelen van het RIVM op te volgen. Als je daarover twijfelt, gebruik dan eventueel persoonlijke beschermingsmiddelen.
  • Vraag bezoekers om zich aan de algemene maatregelen te houden en ondersteun hen hierbij.
  • Als één van de betrokkenen tot de risicogroep voor corona behoort, bespreek dan met elkaar of en op welke manier bezoek mogelijk is.
  • Vraag jongeren en hun familie, vrienden en andere vertrouwenspersonen om naast het bezoek ook zoveel mogelijk andere communicatiemiddelen te gebruiken, zoals videobellen en WhatsApp. Maak hierbij duidelijke afspraken, bijvoorbeeld over 'Wie belt wie'.
  • Bij crisisopnamen mag een ouder altijd aanwezig zijn, tenzij deze verkoudheidsklachten én meer dan 38 graden koorts en/of benauwdheid heeft. Kijk dan of iemand anders aanwezig kan zijn.

Groepsgesprekken met gezinsleden

Een reden voor een groepsgesprek is bijvoorbeeld de bespreking van het behandelplan of een therapeutisch contact. Beslis voorafgaand al samen met de jongere en het gezin wie aanwezig moet zijn bij het gesprek. Maak duidelijke afspraken: 

  • Groepsgesprekken zijn gewoon mogelijk.
  • Je doet voorafgaand aan het gesprek de gezondheidscheck. Weiger in principe gesprekken met gezinsleden met verkoudheidsklachten (13 jaar), gezinsleden die een huisgenoot hebben met coronaklachten én koorts of benauwdheid, of gezinsleden die in het bron- en contactonderzoek van de GGD zitten. Gebruik andere (online) mogelijkheden voor contact of overleg of iemand anders kan deelnemen om het contact wel door te laten gaan. 
  • Heeft iemand in het gezin klachten die wijzen op een coronavirusinfectie en is een face-to-face contact onvermijdelijk vanwege het welzijn van het kind? Beoordeel of jouw gesprekspartners in staat zijn om de algemene maatregelen van het RIVM op te volgen. Als je daarover twijfelt gebruik dan eventueel persoonlijke beschermingsmiddelen.
  • Vraag gezinsleden om zich zo goed mogelijk aan de algemene maatregelen te houden en ondersteun hen hierbij.
  • Spreek af op een plaats waar het mogelijk is om minimaal anderhalve meter afstand te houden van de jongere en gezinsleden.
  • Als één van de betrokkenen tot de risicogroep voor corona behoort, bespreek dan met elkaar wat wel en niet mogelijk is.
  • Voer de gesprekken met zo min mogelijk mensen. Beslis zo mogelijk vooraf al samen met het kind of de jongere en het gezin wie echt aanwezig moet zijn bij het gesprek.
  • Vraag jongeren en hun familie, vrienden en andere vertrouwenspersonen om naast het bezoek ook zoveel mogelijk andere communicatiemiddelen te gebruiken, zoals videobellen en WhatsApp. Maak hierbij duidelijke afspraken, bijvoorbeeld over 'Wie belt wie'.
  • Bij crisisopnamen mag een ouder altijd aanwezig zijn, tenzij deze verkoudheidsklachten heeft én meer dan 38 graden koorts en/of benauwdheid. Kijk dan of iemand anders aanwezig kan zijn.

Werken met jongeren met klachten

Lees op de pagina algemene informatie voor professionals bij welke klachten een kind of jongere verdacht is van corona.

Met kinderen en jongeren die geen klachten hebben die mogelijk op corona duiden, kun je gewoon face-to-face contact hebben. Je treft dan de maatregelen zoals bij elk face-to-face contact.

Je kunt ook gewoon contact hebben met kinderen die klachten hebben waarvan de oorzaak bekend is, zoals hooikoorts of astma. Ook kun je contact hebben met kinderen in de basisschoolleeftijd die verkoudheidsklachten hebben en/of af en toe hoesten.

Een kind in de basisschoolleeftijd is wel verdacht van corona wanneer:

  • Het kind naast verkoudheidsklachten ook koorts en/of benauwdheidsklachten hebben en/of meer dan incidenteel hoesten.
  • Het kind in een bron- en contactonderzoek (categorie 2 of 3) zit van iemand die positief getest is op het coronavirus én het kind zelf ook coronagerelateerde klachten heeft.
  • Het kind woont bij iemand in huis die naast milde klachten ook koorts heeft en/of benauwd is.
  • Het kind huisgenoot is van die positief getest is op het coronavirus.

Wat te doen?

Volg in ieder geval de algemene maatregelen bij face-to-face contact met mensen met klachten of mensen die positief getest zijn op corona. Informeer de ouders of verzorgers. Bespreek alternatieve mogelijkheden om contact te houden. Weeg samen af wat er nodig is voor de fysieke en mentale gezondheid van de jongere.

  • Houd het kind of de jongere met klachten extra goed in de gaten. Volg de adviezen van Thuisarts.nl om te weten bij welke klachten je opnieuw contact moet opnemen met de arts. 
  • Houd intensief contact met de ouders of opvoeders en vaste contactpersonen en faciliteer het online contact van het kind en de jongere met voor hem belangrijke personen. 
  • Voer je een gesprek met een kind of jongere die klachten heeft of positief getest is? Bekijk de pagina persoonlijke beschermingsmiddelen om te lezen wanneer je welke persoonlijke beschermingsmiddelen gebruikt.
  • Als je zelf, zonder gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen, op een afstand van minder dan anderhalve meter zorg (persoonlijke verzorging, lichamelijk onderzoek, fysieke nabijheid) verleend hebt aan een positief getest kind of jongere, word je als 'overig nauw contact' beschouwd in het bron- en contactonderzoek van de GGD. Op de pagina Vragen over testbeleid lees je meer over wat dit voor jou als professional betekent. De GGD GHOR biedt meer informatie over 'nauwe contacten'.

Een kind of jongere laten testen

  • Heeft een jongere vanaf 13 jaar coronagerelateerde klachten? Stel dan voor om de jongere te laten testen en bespreek alternatieve mogelijkheden om contact te houden.
  • Jonge kinderen tot en met groep 2 van de basisschool worden in principe niet getest. Kinderen worden wel getest in het kader van een bron- en contactonderzoek of als het kind ernstig ziek is. Naast dit testadvies mogen kinderen met klachten op bijvoorbeeld verzoek van ouders of zorgverlener getest worden. Voor jonge kinderen wordt bij voorkeur de speekseltest ingezet.
  • Voor kinderen in groep 3 t/m groep 8 van de basisschool wordt geadviseerd te testen wanneer het kind naast verkoudheidsklachten ook koorts en/of benauwd is of anderszins ernstig ziek. Verder worden kinderen ook getest in het kader van het bron- en contactonderzoek of wanneer een kind deel uitmaakt van een uitbraakonderzoek en de GGD testen adviseert. Naast dit testadvies mogen kinderen met klachten op bijvoorbeeld verzoek van ouders of zorgverlener getest worden.
  • Betrek de behandelend arts, de instellingsarts of de huisarts bij jouw afwegingen. In overleg met hem kan ook een test bij de GGD geregeld worden. Je kunt ook zelf een afspraak maken voor een test. Lees hierover meer op de pagina vragen over het testbeleid.
  • Als de instelling zelf test, doet de arts bij een positieve uitslag een melding bij de GGD. Dit is een artikel 26-melding. Op dat moment start de GGD bron- en contactonderzoek.
  • Maak samen met de arts/GGD een beleid voor isolatie of quarantaine binnen de mogelijkheden van de instelling.

Belangrijke informatie in het overleg met huisarts en GGD

Soms is overleg nodig met de arts of de GGD over een jongere met corona. Zorg dan dat je de volgende informatie paraat hebt:

  • Is het kind of de jongere in staat om instructies te volgen, zoals de algemene maatregelen van het RIVM? 
  • Beschikt het kind of de jongere over eigen of gedeeld sanitair? 
  • Heeft het kind of de jongere gedrags- of psychiatrische problemen die verergeren als afgeweken wordt van de bestaande structuur of bij beperking van de bewegingsvrijheid? 
  • Heeft het kind of de jongere last van ernstige agressie of gedragsproblemen waarvoor fysiek ingrijpen nodig kan zijn? 
  • Beschadigt het kind of de jongere zichzelf of krijgt hij dwangmedicatie waarvoor vluchtig fysiek contact nodig is? 
  • Kan de jongere algemene dagelijkse levensverrichtingen zoals wassen en aankleden zelfstandig uitvoeren of heeft hij persoonlijke verzorging nodig? 
  • Moeten er bij de dagelijkse verzorging van het kind of de jongere medische handelingen verricht worden? Zitten daar ook medische handelingen bij waardoor de hulpverlener intensief blootgesteld wordt aan de ademwegen van het kind of de jongere? Denk aan het uitzuigen van de luchtwegen. 

Dagelijkse verzorging

Onder dagelijkse verzorging valt onder meer opstaan, eten, kamer opruimen en individuele gesprekken. Deze zorg blijft gewoon plaatsvinden. Wel gelden hierbij de algemene maatregelen voor professionals. Dit zijn de algemene maatregelen, zoals hygiënemaatregelen, afstand houden, thuisblijven en testen bij klachten.

Vraag ook de kinderen en jongeren zelf om zich zo goed mogelijk aan de hygiënemaatregelen te houden. In overleg met de arts/GGD verblijft de jongere in isolatie op de eigen kamer of op een quarantaineafdeling.

Aandachtspunten:

  • Bij de dagelijkse verzorging van een kind of jongere met klachten kan het verstandig zijn om persoonlijke beschermingsmiddelen te gebruiken. Welke beschermingsmiddelen je wanneer gebruikt, lees je op de pagina Persoonlijke beschermingsmiddelen.
  • Beperk het aantal groepsleiders dat met dit kind of deze jongere contact heeft. En indien persoonlijke beschermingsmiddelen nodig zijn, probeer een zoveel mogelijk eenduidige manier over het gebruik af te spreken in jullie team. Dit zorgt voor minder verwarring bij het kind of de jongere.
  • Laat het zieke kind of de zieke jongere bij voorkeur gebruik maken van een aparte douche en wc. Als die niet op de groep aanwezig zijn, maak dan de douche en wc regelmatig schoon. Dat kan met een gewoon schoonmaakmiddel.
  • Volg voor schoonmaak verder het protocol thuisisolatie van het RIVM. 
  • Was je eigen werkkleding aan het einde van de dag op 60 graden. 

Bezoek en groepsgesprekken

Het kind kan bezoek ontvangen wanneer hij/zij alleen verkoudheidsklachten heeft. Wanneer het kind ook koorts en/of benauwdheidsklachten heeft, is het advies om te laten testen. Ook een jongere laat zich bij klachten testen. Het kind met koorts en/of benauwdheidsklachten en de jongere met coronagerelateerde klachten kunnen bezoek ontvangen als hij of zij getest is op corona en de uitslag is negatief (geen corona). In afwachting van de testuitslag of als het kind/de jongere positief (wel corona) is, vinden de contacten met ouders of opvoeders zoveel mogelijk online plaats of via bijvoorbeeld 'raambezoek'. Ook hier geldt echter maatwerk. Als het voor de mentale gezondheid van het kind/de jongere essentieel is om wel bezoek te ontvangen, overleg dan met ouders of opvoeders over hun wensen en mogelijkheden.

Stem af wie lijfelijk bij het gesprek aanwezig is – een of twee personen − en wie online meedoet. Ter bescherming van de medewerker die lijfelijk aanwezig is, gelden dezelfde voorzorgsmaatregelen als voor de ouder. 

Aandachtspunten voor bezoek

Mensen mogen op bezoek komen bij een positief geteste jongere. Let daarbij op het volgende:

  • Het kan zijn dat jouw organisatie een eigen beleid heeft rondom bezoek. Bekijk deze van tevoren goed.
  • Doe voorafgaand aan het gesprek de gezondheidscheck. Weiger in principe bezoekers met verkoudheidsklachten, gezinsleden die één of meerdere huisgenoten hebben met verkoudheidsklachten of gezinsleden die in het bron- en contactonderzoek van de GGD zitten. Gebruik andere (online) mogelijkheden of overleg of iemand anders kan deelnemen om het contact wel door te laten gaan. 
  • Bezoek komt alleen en brengt dus niemand mee.
  • Vraag bezoekers om zich zo goed mogelijk aan de algemene maatregelen te houden en ondersteun hen hierbij.
  • Bewaar minimaal anderhalve meter afstand van het bezoek en de jongere.
  • Als meer nabijheid dan anderhalve meter belangrijk en gewenst is, dragen bezoekers, indien beschikbaar, persoonlijke beschermingsmiddelen.
  • Verlaat de afdeling meteen na het bezoek.

Groepsgesprekken

Tijdens ziekte van een jongere wordt een groepsgesprek uitgesteld als dat kan. Als het gesprek toch moet doorgaan, zijn ouders of opvoeders in principe online aanwezig, via andere communicatiemiddelen.

Het kan voor de fysieke en mentale gezondheid van de jongere of de rechtsgang essentieel zijn dat het gesprek doorgaat, ook als de jongere nog in afwachting is van de testuitslag of positief getest op corona. In dat geval is één van de ouders of een advocaat aanwezig bij het gesprek. Dan gelden dezelfde aandachtspunten als bij bezoek.

Aandachtspunten voor de jongere

Van de jongere wordt het volgende gevraagd: 

  • Volg de algemene maatregelen van het RIVM.
  • Draag bij veel hoesten eventueel een chirurgisch mondmasker, ook al is dat niet noodzakelijk volgens het advies van het RIVM. 

Jongeren in separatie

Soms is het nodig een jongere te isoleren die door zijn gedrag een gevaar is voor zichzelf of anderen. Dan gelden grotendeels de richtlijnen die hierboven zijn beschreven voor jongeren met en zonder klachten. 

Jongeren zonder klachten 

  • Hanteer de algemene maatregelen van het RIVM. 

Jongeren met klachten 

  • Hanteer de algemene maatregelen van het RIVM. 
  • Draag, zolang de jongere in afwachting is van de testuitslag of positief getest is, persoonlijke beschermingsmiddelen als contact op een afstand van minder dan anderhalve meter van de jongere noodzakelijk is of als de jongere geholpen moet worden bij de dagelijkse verzorging. 
  • Probeer bij vluchtig fysiek contact (op minder dan anderhalve meter, zonder persoonlijke beschermingsmiddelen) zoveel mogelijk naast of achter de jongere te staan. 

Logeren

  • De logeeropvang van kinderen van 0 tot 18 jaar kan doorgaan. Zorg voor een goede algemene hygiëne en doe voorafgaand een gezondheidscheck bij het kind, de jongere en alle huisgenoten.
  • Voor de logeeropvang voor jongeren vanaf 13 tot 18 jaar geldt, naast de algemene hygiëne en gezondheidscheck voorafgaand, aanvullend:
    • Jongeren tot 18 jaar hoeven onderling geen anderhalve meter afstand te houden. Probeer het wel zoveel als mogelijk te stimuleren.
    • Zorg voor een goede hoesthygiëne en handhygiëne.
    • Administratie: houd bij welke jongeren aanwezig zijn.
    • Als een jongere klachten ontwikkelt tijdens de logeeropvang, moet hij/zij zo snel mogelijk naar huis. Maak voorafgaand aan het logeren met ouders en/of opvoeders goede afspraken over wat te doen wanneer een jongere klachten ontwikkelt.
  • Als begeleider probeer je wel zoveel mogelijk anderhalve meter afstand te houden van de kinderen en jongeren. Als dat even niet lukt omdat je moet helpen bij het naar de wc gaan, het tandenpoetsen of het troosten van een kind, is dat niet erg. Kijk hoe je dat zo zorgvuldig mogelijk kunt doen. Ga bijvoorbeeld bij het tanden poetsen zoveel mogelijk achter of naast het kind staan (en niet ervoor). Begeleiders houden onderling wel anderhalve meter afstand van elkaar.
  • In de slaapkamers geldt geen maximum aantal kinderen en jongeren. Ga daar, zeker bij jongeren vanaf 13 jaar, wel verstandig mee om.
  • Het is belangrijk om slaapkamers goed te ventileren. Dus slapen met een raampje of de deur open en 's morgens de kamer minimaal een half uur goed luchten.
  • Verschoon het beddengoed regelmatig, zeker als er een nieuwe groep kinderen komt.
  • Douchen gebeurt voor het slapen gaan maar niet samen. 
  • Elke begeleider slaapt op een eigen kamer. 

Een weekend naar huis

  • Kinderen en jongeren die in een residentiële voorziening verblijven mogen een weekend naar huis en dus ook thuis blijven slapen.
  • Overleg vooraf met het kind/de jongere en (pleeg) ouders en eventueel andere betrokkenen wat wenselijk en haalbaar is. Houd daarbij bijvoorbeeld ook rekening met de aanwezigheid van personen die tot de kwetsbare doelgroep behoren en een verhoogd risico hebben op een ernstig beloop van een corona-infectie. Maak vooraf duidelijke afspraken. Het blijft maatwerk.
  • Soms zal na een zorgvuldige afweging besloten worden dat kinderen en jongeren niet thuis overnachten. Kijk dan samen hoe het weekend toch zo leuk en gezellig mogelijk vormgegeven kan worden.
  • Als kinderen thuis slapen, doen ze dat in principe op hun eigen kamer. Als zij de kamer delen met een broer of zus is dat geen probleem.
  • Kinderen in een residentiële voorziening mogen in dit soort situaties namelijk tot meerdere huishoudens gerekend worden. Het kind kan met zowel het pleeggezin of de groep een huishouden vormen. Als je daar samen toe besluit hoeft het kind/de jongere geen anderhalve meter afstand te houden van zijn ouders en andere  gezinsleden.
  • Mochten betrokkenen daar niet voor kiezen, dan is het belangrijk dat jongeren vanaf 13 jaar op een eigen kamer slapen en anderhalve meter afstand houden van hun ouders en andere gezinsleden van 18 jaar en ouder.
  • Ouders of andere opvoeders mogen kinderen en jongeren halen en brengen. Dit mag ook als zij niet ingeschreven staan bij het huishouden van hun ouders of opvoeders. Er mogen net zoveel mensen in de auto als dat er formele zitplaatsen zijn. Check voorafgaand aan de rit of iemand coronagerelateerde klachten heeft. Als dat zo is, is het beter om je plannen aan te passen.

Persoonlijke beschermingsmiddelen 

Persoonlijke beschermingsmiddelen beschermen het kind, de jongere en de professional tegen het coronavirus. Lees meer over wanneer je persoonlijke beschermingsmiddelen dient te gebruiken. Bekijk hieronder de adviezen voor specifieke situaties.

Ik kan geen afspraken maken over afstand houden

Met sommige jongeren of hun ouders of verzorgers kun je niet goed afspraken maken over het anderhalve meter afstand houden van elkaar. Ook kun je niet altijd met zekerheid zeggen of het kind of de jongere een goede hoesthygiëne heeft. Dit kan komen door de stress van een crisissituatie, gedragsproblemen of een gestoorde oordeelsvorming. Regelmatig zul je dit als een dilemma ervaren. Het is dan goed zo'n besluit samen met anderen te nemen.

Ik behoor zelf tot de risicogroep

Behoor je als professional zelf tot de risicogroep of ben je zwanger? In principe kun je veilig blijven werken en zo nodig persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken. Meer informatie over professionals die tot de risicogroep behoren of die zwanger zijn, vind je bij Algemene informatie voor professionals.

Ik ben zwanger

Als je minder dan 28 weken zwanger bent, gebruik je persoonlijke beschermingsmiddelen volgens de adviezen van het RIVM. Je kan in principe alle werkzaamheden verrichten met inachtneming van de hygiënemaatregelen. Doe dit wel in overleg met je leidinggevende. Ben je 28 weken of langer zwanger? Lees dan meer informatie op deze pagina.

Ik heb zelf klachten of zit in een bron- en contactonderzoek

Je neemt contact op met jouw leidinggevende als je klachten hebt of in het bron- en contactonderzoek zit. Bekijk ook de pagina over het testbeleid

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies