Leven en werken met het coronavirus

Omgangsregeling gescheiden ouders

Informatie voor professionals- laatste actualisatie: 22 januari 2021

Het is van belang dat kinderen contact hebben met beide ouders. Ook tijdens de lockdown. Wanneer gaan omgangsregelingen wel en niet door? En wat kun je als professional doen als de omgang even niet mogelijk is?

Algemene informatie voor professionals

Het is belangrijk dat je als professional op de hoogte bent van de algemene maatregelen. Lees de Algemene informatie voor alle professionals. Stel daarnaast de vijf principes centraal in je handelen: geef tijd om terug te veren, luister eerst, help in het hier en nu, plak geen nieuwe labels en vertrouw op relaties. Bekijk de pagina Afwegingen bij face-to-face contact bij twijfels over face-to-face of fysiek contact met kinderen en/of hun ouders. 

Maximum aantal bezoekers

Bij kinderen en jongeren met gescheiden ouders kun je er samen voor kiezen om het kind zowel tot het huishouden van ene ouder als tot het huishouden van de andere ouder te rekenen. Op dat moment hoeven kind en huisgenoten, zowel binnen als buiten, geen anderhalve meter afstand te houden. Huisgenoten mogen zich gezamenlijk in een binnen- of buitenruimte bewegen, zonder dat ze anderhalve meter afstand hoeven te houden. Je mag buiten met meer dan twee personen zijn als je allemaal huisgenoten bent.  

Afstand houden

Kinderen van 12 of jonger kunnen fysiek contact hebben en hoeven onderling geen anderhalve meter afstand te houden, ook niet van hun ouders. Mensen die met elkaar in een huishouden wonen hoeven dit ook niet. Voor jongeren vanaf 13 jaar geldt dat zij anderhalve meter afstand moeten houden van andere volwassenen, als zij niet tot eenzelfde huishouden behoren. Lees op de pagina Algemene informatie voor professionals wat wordt verstaan onder een huishouden. 

Directe gezamenlijke besluitvorming

De omgang kan plaatsvinden zoals altijd. Belangrijk daarbij is wel dat iedereen gezond is. Dit leidt soms tot lastige situaties, waarin niet duidelijk is of de omgang in dezelfde vorm kan plaatsvinden. Zo’n situatie vraagt om heldere besluitvorming. Het is wenselijk om als professional begrip en erkenning te tonen voor de onzekerheid en de stress die bij ouders kunnen spelen. Vervolgens is het van belang om mee te denken over een passende oplossing, die beide ouders eenduidig met de kinderen communiceren.

Gespreksvragen

Vragen die je jezelf kunt stellen en die je als onderlegger kunt gebruiken in gesprekken met ouders:

  • Welke vraag ligt er?
  • Wat zijn de feiten?
  • Hoe schat ik de risico's en de veiligheid in?
  • Wat zijn de mogelijkheden?
  • Wat kunnen we wel doen?

Maak een afweging volgens je gebruikelijke manier van gestructureerde besluitvorming, waarbij de richtlijnen van het RIVM leidend zijn. Maak de afweging samen, met beide ouders, kinderen of jongeren en eventueel andere betrokkenen. Gebruik hiervoor de afwegingsadviezen voor face-to-face contact bij ambulante hulpverlening

Opschorten van de omgangsregeling?

Kinderen van gescheiden ouders hebben recht op omgang met beide ouders. Bij scheiding kan de omgangsregeling vastgelegd zijn in een ouderschapsplan of door de rechter opgelegd. Deze omgangsregelingen kunnen gewoon doorgaan, tenzij één of meer van de betrokkenen verkoudheidsklachten, coronagerelateerde klachten of corona heeft.

Niet verdacht zijn kinderen in de basisschoolleeftijd die klachten hebben waarvan de oorzaak bekend is, zoals hooikoorts of astma zonder koorts en/of benauwdheid. Ook niet verdacht zijn kinderen in basisschoolleeftijd met verkoudheidsklachten (zoals loopneus, neusverkoudheid, niezen en keelpijn) en/of een enkele kuch.

Een kind in de basisschoolleeftijd is wel verdacht van corona wanneer:

  • Het kind naast verkoudheidsklachten ook regelmatig hoest, koorts en/of benauwdheidsklachten heeft.
  • Het kind in een bron- en contactonderzoek (categorie 2 of 3) zit van iemand die positief getest is op het coronavirus én het kind zelf ook coronagerelateerde klachten heeft.
  • Het kind woont bij iemand in huis die naast milde klachten ook koorts heeft en/of benauwd is.
  • Het kind huisgenoot is van iemand die positief getest is op het coronavirus.

De omgangsregeling kan niet doorgaan tot de testuitslag bekend is en negatief is of tot het einde van de quarantaineperiode. Ouders kijken samen hoe in deze periode contact met de andere ouder wordt vormgegeven. Denk bijvoorbeeld aan videobellen of een 'raambezoek'.

Hebben andere betrokkenen verkoudheidsklachten of verhoging, maar geen koorts? Dan kan de omgang, na een zorgvuldige afweging en goede voorbereiding in sommige situaties doorgaan, als deze op het moment van groot belang is voor het kind. Dit is maatwerk.

Ouderschapsplan

Als de omgangsregeling is vastgelegd in een ouderschapsplan en één van de betrokkenen heeft verkoudheidsklachten, dan kunnen de ouders onderling bepalen hoe de omgangsregeling tijdelijk een andere vorm krijgt. Ouders die er samen niet uitkomen, ook niet met behulp van familie of vrienden, kunnen hulp inschakelen van het wijkteam.

Door de rechter opgelegd

Is de omgangsregeling door de rechter opgelegd en is sprake van een ondertoezichtstelling, dan kan de gezinsvoogd samen met de ouders de beslissing nemen om de omgangsregeling tijdelijk op een andere manier uit te voeren. Dit gebeurt na een gezamenlijke weging met betrokken kinderen, jongeren en ouders van de fysieke en mentale gezondheid van de verschillende betrokkenen. In plaats van bezoek kan er bijvoorbeeld contact zijn via videobellen. Voor dit besluit hoeft de gezinsvoogd geen verzoek in te dienen bij de rechtbank.

Begeleide omgang

  • De begeleide omgang is mogelijk. Overleg met elkaar hoe je dat vorm kunt geven en houd je aan de algemene hygiënemaatregelen van het RIVM.
  • Indien de omgang door coronagerelateerde klachten niet door kan gaan, zoek samen zoveel mogelijk naar andere vormen van contact, zoals bijvoorbeeld via Skype of FaceTime.
  • Draag een niet-medisch mondkapje bij binnenkomst en vertrek, of indien nodig gedurende het bezoek.
  • Mocht het ondanks verkoudheidsklachten of verhoging (zonder koorts of benauwdheid) toch nodig zijn voor het welzijn of de lichamelijke verzorging van de jongere om elkaar in levenden lijve te zien, dan is dat in uitzonderlijke situaties mogelijk. Dit vraagt een goede voorbereiding.
  • Het is van belang dat de groepsgrootte beperkt blijft in deze coronaperiode. Het gaat om maximaal twee volwassenen of kinderen vanaf 13 jaar die niet tot eenzelfde huishouden behoren. Een hulpverlener wordt niet meegerekend met de maximaal twee volwassenen of kinderen vanaf 13 jaar. Als het in het belang van het kind is, kan er afgeweken worden van de regel. Bijvoorbeeld kind ziet bij begeleide omgang niet alleen één van de ouders, maar ook de nieuwe partner. De professional kan deze afweging maken, na overleg met kind en ouder.
  • Ook is het van belang dat er anderhalve meter afstand behouden kan worden tussen de verschillende betrokken volwassenen en jongeren van 13 jaar of ouder. Dat geldt niet tussen ouders en hun kinderen als afgesproken is dat de jongere tot het huishouden van beide ouders behoort.

Professionele begeleiding bij conflicten

Ouders worden het niet eens over de omgang

Richt je op het de-escaleren van de situatie en niet op het behandelen van het probleem. Het is aan te raden om situaties met een koel hoofd en een warm hart aan te pakken. Met de focus op: wat gebeurt hier nu, op dit moment? Een houding die je zal herkennen van jezelf tijdens een crisissituatie. Toon begrip en erkenning.

Vragen die je als onderlegger kunt gebruiken in je gesprek:

  • Welke vraag ligt er?
  • Wat zijn de feiten?
  • Hoe schat ik de risico’s en de veiligheid in?
  • Wat zijn de mogelijkheden?
  • Wat kunnen we zelf doen?
  • Wie kan daar eventueel bij helpen?
  • Is dat veilig genoeg voor het kind?

Een ouder stopt eenzijdig de omgang

De coronacrisis kan zorgen voor stress en onzekerheid, en dat kan van invloed zijn op het al dan niet nakomen van de gemaakte omgangsafspraken. Professionals kunnen in gesprek gaan met beide ouders om te proberen er samen uit te komen. Het is voor kinderen vaak het beste als de dagen voorspelbaar zijn en de vaste omgangsafspraken gewoon doorgaan.

Vragen die je als onderlegger kunt gebruiken in je gesprek:

  • Heb je contact met de ouder die besloten heeft de omgang te stoppen?
  • Wat vindt het kind ervan?
  • Is het je duidelijk waarom de andere ouder besloten heeft om de omgang te stoppen?
  • Heeft het stopzetten van de omgang te maken met angst voor het coronavirus?
  • Kun je daarover met de andere ouder in gesprek?
  • Wat heeft de andere ouder nodig om de omgang wel plaats te laten vinden?
  • Hoe gaat de ouder die de omgang stopt ervoor zorgen dat het kind veel contact heeft met de andere ouder?

Alternatieven aandragen voor de korte termijn

Als het niet lukt om er samen uit te komen, probeer dan te bedenken wat in deze situatie het beste is voor het kind. Helpt het om ergens anders af te spreken? Misschien is er iemand uit het netwerk die daarbij kan helpen? Je kunt ook voorstellen het contact in te vullen op een alternatieve manier, bijvoorbeeld door videobellen. Probeer de situatie vanuit een flexibele, creatieve houding te benaderen.

Als er geen goede oplossing is

Soms lukt het niet om een acceptabele tijdelijke oplossing te vinden. De ontstane situatie is dan echt in strijd met het belang van het kind. Overleg dan met een collega. Ziet die nog opties? Of is overleg met de jeugdbescherming of de rechtbank noodzakelijk?

Ouders online begeleiden bij een conflict 

Je kunt via videobellen met ouders een hulpverleningsgesprek voeren. Het grote verschil met een gesprek in levenden lijve is dat er meer afstand is tussen beide partijen. Soms maakt dit het gesprek gemakkelijker, maar soms juist ook niet. Lees meer over online zorg of afstand.

Tips voor een goede voorbereiding voor een online hulpgesprek:

  • Maak vooraf duidelijke afspraken met de ouders over het gesprek. Spreek af wanneer de microfoon of camera aan of uit moet. Spreek ook af wie bepaalt wanneer iemand het woord krijgt.
  • Probeer te voorkomen dat je als boodschapper wordt ingezet tussen beide ouders. Maak vooraf duidelijk wat jouw rol is.
  • Vraag ouders het gesprek voor te bereiden. Vraag hen bijvoorbeeld welk doel ze met het gesprek willen bereiken en welke vragen ze hebben. Vraag hen ook naar momenten waarop de communicatie met de andere ouder goed was verlopen.
  • Bij dreigende escalatie kun je aan de ene ouder vragen om even in de 'wachtkamer' te gaan zitten. Dit kan door de camera en het geluid uit te schakelen. Dat is zichtbaar voor de andere gespreksdeelnemers. Zo kunnen beide ouders om beurten hun zorgen en oplossingen met je delen.
  • Het kan voor jezelf als hulpverlener ingrijpend zijn dat een ernstig conflict via jouw beeldscherm in jouw persoonlijke omgeving wordt 'uitgevochten'. Probeer voor jezelf hier op voorbereid te zijn, door bijvoorbeeld:
    • je achtergrond tijdens beeldbellen te anonimiseren.
    • het gesprek samen met een collega te doen.
    • het onlinegesprek vanaf kantoor te doen.
    • voor jezelf een grens te bepalen tot wanneer je het gesprek voort laat duren.
    • na het gesprek een afspraak te maken met een collega om erover te praten.

Handige links

Aanbod

Het Kenniscentrum Kind en Scheiding voert via Zoom gesprekken met ouders en professionals met vragen. Deze gesprekken worden gevoerd met de maatschappelijk deskundigen. Er sluit een advocaat, mediator, psycholoog of stiefcoach aan.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies