Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Digitale zorg op afstand

Laatste actualisatie: 22 mei 2020

De afgelopen periode zijn veel face-to-face gesprekkenvervangen door digitale zorg op afstand zoals beeldbellen en chatten. Ook nu face-to-face gesprekken weer mogelijk zijn, kan digitale zorg op afstand een waardevolle uitbreiding zijn van het repertoire van zorg- en hulpverleners, niet alleen in de communicatie tussen ouders/kinderen en hulpverleners, maar ook tussen hulpverleners onderling.

Tijdens de persconferentie van 24 juni heeft het kabinet nieuwe versoepelingen bekendgemaakt waardoor burgers en vooral jongeren vanaf 1 juli meer bewegingsvrijheid krijgen. Zo hoeven jongeren van 13 tot 18 jaar onderling geen anderhalve meter afstand meer te houden. Op de middelbare scholen, die na de zomervakantie weer volledig opengaan, geldt dat voor alle leerlingen ongeacht hun leeftijd. Ook beperkingen op vervoer (ov en auto) verdwijnen, maar niet zonder mondkapje. We passen de informatie op deze pagina hier zo spoedig mogelijk op aan. Kijk voor de meest actuele informatie op Rijksoverheid.nl.

Voor digitale hulpverlening heb je deels ook andere vaardigheden nodig. Het is lastiger om kinderen en ouders betrokken te houden, wat kan zorgen voor hogere uitval. En doordat je het face-to-face contact mist, is de hulp mogelijk minder effectief. Tegelijkertijd geeft kan het voor sommige ouders en kinderen een heel prettige en laagdrempelige hulpvorm zijn. Het is zaak de wederzijdse verwachtingen expliciet te maken, gesprekken goed voor te bereiden en te reflecteren op het proces en de voortang. Hiervoor kun je bij voorbeeld bramtool gebruiken. Digitale zorg roept bovendien vragen op over de veiligheid van gebruikte toepassingen.

Veilig omgaan met persoonsgegevens

Media als Skype, WhatsApp of FaceTime verzamelen gegevens over en van de gesprekken die je er mee voert. Hoe ze deze gegevens verwerken en met wie ze het delen, heeft de Autoriteit Persoonsgegevens in een keuzehulp opgenomen. Gebruik dit dus niet als het niet nodig is. Als je gebruikt maakt van een dergelijk programma, bespreek dan met ouders en kinderen dat hun gegevens niet beschermd zijn, zodat zij zelf ook een afweging kunnen maken. In de keuzehulp vind je ook toepassingen die wel veilig zijn. Toepassingen specifiek voor de zorg vind je bijvoorbeeld op ZorgVanNu. Ook kun je deelnemen aan de testfase van ziejewel (Garage2020).

Meer informatie en een overzicht met toepassingen voor de zorg vind je bijvoorbeeld op de website van het KNMG en de LVVP.

Zorg ook zelf dat je veilig werkt:

  • Werk op een computer en een (thuis)netwerk dat goed beveiligd is.
  • Zorg bij vertrouwelijke gesprekken dat je huisgenoten niet kunnen meeluisteren.
  • Realiseer je dat de andere partij het gesprek kan opnemen, ook zonder dat je het weet.
  • Als je je scherm wilt delen met een cliënt: zorg dan dat er alleen schermen open staan die je nodig hebt.
  • Laat geen vertrouwelijke informatie onbeheerd achter, wis na afloop van het gesprek je chats en het cachegeheugen van je internetbrowser. Laat je laptop niet door anderen gebruiken.

Synchroon contact of niet?

Beeldbellen, chatten of een telefoongesprek verlopen synchroon, oftewel realtime. Je kunt de cliënt vragen stellen en krijgt direct antwoord. Als je een suggestie doet, kun je navragen of dit aansluit bij de hulpbehoefte en eventueel een nieuwe suggestie doen. Bij hulpvormen die asynchroon verlopen, zoals bijvoorbeeld via tekstberichten, kost zo’n proces veel tijd en voelt het traag. Je zult in asynchroon contact dan ook vaker je eigen ideeën en suggesties aandragen dan je in face-to-face contact zou doen. Wat de cliënt daar vervolgens mee doet, is zijn eigen verantwoordelijkheid. Je zult er nu nog meer dan anders op moeten vertrouwen dat het proces van de cliënt ook doorloopt als jij er niet bij bent.

(Beeld)bellen

Tijdens (beeld)bellen komen bepaalde signalen zoals lichaamstaal, gezichtsuitdrukkingen en intonatie minder goed over dan in een persoonlijk gesprek. Het is dus extra belangrijk om transparant te communiceren en goed aan te geven en te controleren wat je merkt bij de ander. Luisteren, samenvatten en doorvragen wordt nog belangrijker dan anders. En wees zelf heel expliciet over wat je voelt, wilt en verwacht.

Chat

Als je niet belt, maar een gesprek voert via tekstberichten, missen de cliënt en jij nog veel meer signalen dan tijdens het (beeld)bellen. Je zult daardoor het gedrag dat je normaal gesproken non-verbaal laat zien, verbaal moeten maken. Aandachtspunten hierbij zijn:

  • Luisteren moet je nu ‘hardop’ doen; maak nog duidelijker wat je denkt (zeg bijvoorbeeld: 'Dat is niet niks …’).
  • Je gezichtsuitdrukking en lichaamstaal, waarmee je normaal gesproken laat zien dat je meeleeft of bemoedigt, kun je vervangen door emoticons en leestekens. Doe dat zorgvuldig.
  • Samenvatten is heel belangrijk om na te gaan of je de cliënt goed begrepen hebt. Doe dat in je eigen woorden. Het letterlijk herhalen van wat eerder al gezegd is, lost spraakverwarringen niet op en kan irritaties opleveren.
  • Vraag vooral door op de signalen die je nu mist en de intentie van de cliënt. Doe dat in korte vragen, en één vraag per keer. Benoem expliciet de gevoelens die je denkt te merken bij je cliënt. Tijdens een chat gaan mensen, sneller dan in face-to-face contact, door elkaar 'praten'. Wacht soms even met het versturen van een bericht zodat je kunt zien of de ander nog meer te zeggen heeft.

Meer informatie

Wil je oefenen met online hulpverlening? Het Lectoraat Jeugd, Gezin en Samenleving van Avans Hogeschool heeft een online magazine gemaakt die je samen met een collega kunt gebruiken. Hierin komt ook aan de orde hoe je kiest voor bepaalde vormen van hulpverlening.

Kinder- en Jeugdpsychiater en geneesheerdirecteur bij GGZ-Holland-Noord Andreas Lamerz heeft ervaring met het verlenen van hulp op afstand. Lees het interview met hem in De Psychiater.

In deze vlog van Pactum en de Heldringstichting vertellen medewerkers hoe zij in deze coronatijd vorm geven aan het werken op afstand met hun clienten. 

Bij het schrijven van deze pagina is gebruik gemaakt van de informatie op de website van E-hulp Trainingen. 

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies