Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Tips voor ouders van een kind met een chronische ziekte of beperking

Laatste actualisatie: 22 mei 2020

Door de maatregelen rondom het coronavirus verdwijnen voor kinderen met een beperking vaak in één keer alle zorgvuldig opgebouwde ritmes en routines. Dit heeft grote gevolgen voor kinderen en hun ouders.

Het is niet eenvoudig om hiervoor tips en adviezen te geven. Er zijn grote verschillen tussen kinderen en elk kind heeft maatwerk nodig. Dat is precies de reden waarom je kind normaal gesproken naar gespecialiseerde dagbesteding of school gaat.

Algemene tips

Voor iedereen geldt dat de veranderingen zorgen voor spanningen en dat iedereen een nieuw ritme moet zien te vinden. Deze tips omgaan met de nieuwe thuissituatie kunnen daarbij helpen. Lees daarnaast ook hoe je kunt praten met kinderen over het coronavirus op de pagina praten met jongeren over het coronavirus

Weer naar school

Vanaf 8 juni gaat het regulier basisonderwijs weer volledig open. Het speciaal basisonderwijs is al volledig open. Vanaf 2 juni start het voortgezet (speciaal) onderwijs weer. Vanaf 8 juni gaat het regulier basisonderwijs weer volledig open. Het speciaal basisonderwijs is al volledig open. Vanaf 2 juni start het voortgezet (speciaal) onderwijs weer. 

Voortgezet onderwijs op 2 juni open

Voortgezet onderwijs gaat op 2 juni open. Scholen nemen maatregelen zodat 1,5 meter afstand kan worden gehouden. Dat betekent in de praktijk dat niet alle leerlingen tegelijk op school kunnen zijn. Schoolbesturen en vakbonden maken hiervoor een protocol.

Scholen moeten zich houden aan de volgende voorschriften:

  • Iedereen in de school moet altijd 1,5 meter afstand houden. Scholen geven alle leerlingen zoveel mogelijk uren fysiek onderwijs. Het is niet de bedoeling dat dit wordt beperkt tot een mentoruur en een paar toetsen. Als er gegronde redenen zijn waarom scholen dit niet kunnen, moeten ze dit melden bij hun schoolbestuur en de onderwijsinspectie.
  • De onderwijstijd wordt zo over de dagen verdeeld dat het aantal vervoersbewegingen zo beperkt mogelijk is.
  • Het openbaar vervoer mag niet overbelast raken. Dus leerlingen komen lopend of met eigen vervoer naar school. Leraren gaan zo min mogelijk met het openbaar vervoer. De VO-raad en regionale vervoerders maken afspraken over speciaal vervoer voor leerlingen die te ver weg wonen om te fietsen.

Voortgezet speciaal onderwijs per 2 juni open

Voortgezet speciaal onderwijs gaat ook op 2 juni open voor alle leerlingen. Ook hier nemen scholen maatregelen zodat 1,5 meter afstand kan worden gehouden. Dit vergt maatwerk en zal in dit type onderwijs niet altijd mogelijk zijn. De anderhalve meter zal zoveel als mogelijk toegepast worden. Daarnaast vraagt het grote alertheid op de andere hygiënemaatregelen zoals handen wassen en niezen en hoesten in de elleboog.

Gezien de groep leerlingen en de grote variatie in het speciaal voortgezet onderwijs, kan maatwerk nodig zijn. Het is mogelijk dat scholen nog niet volledig open kunnen, of dat bepaalde leerlingen om medische redenen vanaf 2 juni niet of nog niet volledig gebruik maken van het onderwijs op school. Voor hen blijft onderwijs op afstand beschikbaar. 

Voor het vervoer van leerlingen van en naar het voortgezet speciaal onderwijs wordt op dit moment hard gewerkt aan een richtlijn om veilig vervoer mogelijk te maken. 

Basisonderwijs per 8 juni weer voor 100% open

De basisscholen gaan op 8 juni volledig open, tenzij anders blijkt uit de monitoring van het virus. Basisscholen zijn nu voor de helft van de tijd open voor leerlingen. In de komende weken zal met het onderwijs afspraken gemaakt worden over de invulling van deze verdere openstelling.

Behoort mijn kind tot de risicogroep met betrekking tot het coronavirus?

Kinderen en jongeren onder de 18 jaar worden minder besmet met het coronavirus. Bij besmetting is het beloop minder ernstig dan bij volwassenen. Dit geldt ook voor kinderen en jongeren met een chronische ziekte. Een kind met een chronische ziekte zal waarschijnlijk vergelijkbaar reageren als op andere verkoudheidsvirussen. Zij lijken geen groter risico te lopen op een ernstig beloop van een coronainfectie dan kinderen zonder een chronische ziekte.

Echter, een infectie met het coronavirus kan bij kinderen met een stofwisselingsziekte of epilepsie wel leiden tot ontregeling. Hierdoor kunnen aanpassingen in de behandeling nodig zijn. Bij een kind met overgewicht verloopt een coronainfectie niet ernstiger dan kinderen zonder overgewicht. Voor jongeren vanaf 16 jaar met ernstig overgewicht (BMI > 40) is dit onbekend. Voor kinderen met overgewicht gelden dezelfde maatregelen als voor kinderen zonder overgewicht.

Meer informatie vind je op de website van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde.

Sommige jongeren met een beperking van 18 jaar en ouder kunnen behoren tot een groep met een verhoogde kans op een ernstig beloop. Meer informatie over deze risicogroep kun je vinden op de website van het RIVM.  

Er leven veel vragen onder ouders met zorgintensieve kinderen, met name over het weer naar school gaan. Vera Tomassen schreef er een blog over voor Mantelmama.

Kan een kind met een chronische ziekte gewoon weer naar school, kinderdagopvang en de BSO toe?

Ja, dat kan. Op 21 april is aangegeven dat scholen in het (speciaal) basisonderwijs weer volledig opengaan. Als dat goed gaat kunnen scholen in het voortgezet onderwijs op 2 juni open. Wanneer een kind met een chronische ziekte vóór corona gewoon naar school, de kinderdagopvang en/of de BSO ging, dan kan dat nu ook. Wel gelden de algemene hygiëne adviezen van het RIVM. Er zijn natuurlijk uitzonderingen, en voor sommige kinderen geldt een aangepast advies. Indien dat het geval is, neemt de behandelend arts contact met je op. Als je zelf twijfelt kun je contact opnemen met de huisarts of de behandeld kinderarts.

Bij een neusverkoudheid, loopneus, keelpijn, lichte hoest, verhoging of koorts blijven kinderen thuis. Als zij 24 uur klachtenvrij zijn, mogen ze weer naar school. Kinderen blijven ook thuis als iemand anders in het gezin verkoudheidsklachten heeft en koorts meer dan 38 graden en/of benauwdheid. Als iedereen in het gezin 24 uur klachtenvrij is, mogen de kinderen weer naar school.

Mijn kind heeft astma. Mag hij naar school, KO en BSO?

Ja, jouw kind kan naar school. Met de kennis van nu kunnen we stellen dat kinderen met astma niet meer risico lopen op het coronavirus.

Mijn kind heeft een aangeboren hartafwijking. Mag hij naar school, KO en BSO?

Ja, jouw kind kan naar school. Kinderen lijken minder ziek te worden van het coronavirus, ook kinderen onder de 18 jaar met een hartaandoening. Daarom gelden voor hen dezelfde hygiëneregels van het RIVM als voor kinderen zonder zo’n aandoening.

Mijn kind heeft een aangeboren afweerstoornis. Mag hij naar school, KO of BSO?

Ja, jouw kind kan naar school. Kinderen lijken minder ziek te worden van het coronavirus, ook kinderen onder de 18 jaar met een afweerstoornis. Daarom gelden voor hen dezelfde hygiënemaatregelen die door het RIVM worden gedeeld, als voor kinderen zonder een aangeboren afweerstoornis. Het is goed om te weten dat uw kind op het coronavirus waarschijnlijk vergelijkbaar zal reageren als op andere verkoudheidsvirussen. Dus mocht uw kind niet ernstig ziek worden door andere verkoudheidsvirussen, dan zal dit hoogstwaarschijnlijk ook niet zo zijn door het coronavirus. Bij twijfel kun je overleggen met de huisarts of de kinderarts.

Mijn kind heeft een spierziekte. Mag hij naar school, KO of BSO?

Ja, jouw kind kan naar school. Een infectie met het coronavirus lijkt niet ernstiger te verlopen dan bij gezonde kinderen. De algemene hygiënemaatregelen die door het RIVM worden gedeeld, gelden voor elk kind. Het is goed om te weten dat uw kind op het coronavirus waarschijnlijk vergelijkbaar zal reageren als op andere verkoudheidsvirussen. Dus mocht uw kind niet ernstig ziek worden door andere verkoudheidsvirussen, dan zal dit hoogstwaarschijnlijk ook niet zo zijn door het coronavirus.

Mijn kind heeft diabetes. Mag hij naar school, KO of BSO?

Ja, jouw kind kan naar school. Een infectie met het coronavirus verloopt bij kinderen met diabetes niet ernstiger dan bij gezonde kinderen. De algemene hygiënemaatregelen die door het RIVM worden gedeeld, gelden voor elk kind.

Als ik mijn kind niet naar school laat gaan vanwege fysieke kwetsbaarheid, moet ik me dan zorgen maken over de komst van een leerplichtambtenaar?

Nee. Op school ontmoet je kind andere kinderen en leerkrachten en wordt de leefwereld weer wat vergroot. Dat is ook belangrijk voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van je kind. Zoek in overleg de oplossing die het best aan de fysieke en emotionele ontwikkeling van jouw kind tegemoetkomt. Er is inmiddels meer bekend over de risico’s van het coronavirus voor kinderen met fysieke aandoeningen. De Nederlandse Vereniging voor Kinderartsen geeft hier informatie over. Dit kan helpen bij het maken van de afweging.

Heb je desondanks zorgen over of het verstandig is om je kind naar school te laten gaan dan kun je in overleg met school kijken wat in jullie situatie het beste past.

Mocht je, ondanks dat het advies anders is, er voor kiezen om je kind niet naar school te laten gaan, dan kan het zijn dat je bezoek krijgt van een leerplichtambtenaar. De taak van de leerplichtambtenaar is om vanuit een onderzoekend en ondersteunend oogpunt mee te denken hoe je kind weer in verbinding met school kan komen en wat daarvoor nodig is.

Mogen kinderen ook weer sporten?

Ja, vanaf 29 april mogen kinderen en jongeren weer buiten sporten. Kinderen tot en met 12 jaar mogen, onder begeleiding, buiten sporten en hoeven geen anderhalve meter afstand te houden. Kinderen en jongeren vanaf 13 jaar mogen ook, onder begeleiding, buiten sporten maar dienen wel anderhalve meter afstand van elkaar te houden.

Spanningen thuis

Het blijven onzekere tijden. Niemand weet welke gevolgen het coronavirus precies gaat hebben en hoe lang het gaat duren. Dit kan onzekerheid en spanning geven. Op de pagina spanningen thuis voorkomen en oplossen vind je advies over hoe je daarmee kunt omgaan.

Zoek hulp

Heb je het gevoel dat het niet lukt? Zoek dan op tijd hulp. Maak contact met anderen. Kijk bijvoorbeeld of de professionals van de dagbesteding van je kind kunnen meedenken. Vraag een klein groepje mensen die niet ziek zijn dagelijks een klein stuk van de daginvulling op zich te nemen. Of vraag jullie hulpverlener of de wijkteammedewerker in je gemeente welke ondersteuning mogelijk is.

Veelgestelde vragen

Gaat je kind naar een gespecialiseerde dagopvang, anders dan school?

Het is voor iedereen fijn als de opvang zoveel mogelijk doorgaat. Overleg met de dagopvang welke mogelijkheden er zijn. Kijk naar wat je als ouder nodig hebt voor jouw kind en wat de dagopvang wel en niet kan bieden. Vragen die je hierbij met elkaar kunt beantwoorden zijn: 

  • Is mijn kind in staat om anderhalve meter afstand te houden?
  • Valt mijn kind in een risicogroep met betrekking tot het coronavirus?
  • Hoe kunnen we een goede balans vinden zodat mijn kind, wij als ouders en de medewerkers het goed vol kunnen houden?   

Kan je kind echt niet naar de dagopvang buitenshuis?

Vanuit de dagbesteding ken je waarschijnlijk de begeleidingsmethodiek die is gekozen en heb je misschien eerder al tips gekregen om in het weekend een dagstructuur te maken. Kijk wat je daarvan kunt gebruiken in het ritme dat je nu wilt opbouwen. Het is ook anders, omdat het geen weekend is − zeker als je nog andere kinderen hebt die niet naar school gaan en thuis onderwijs krijgen. Om een dagstructuur te maken kun je bijvoorbeeld deze dagplanner gebruiken. Daarin staat een structuur om de zorg en ondersteuning voor het kind met de beperking te combineren met de aandacht die de andere kinderen nodig hebben om hun schoolwerk te doen. Lees meer over structuur en dagschema’s.

Daginvulling geven aan kinderen met een beperking ziet er meestal anders uit dan bij kinderen die naar het regulier basisonderwijs gaan. Verschillende organisaties hebben tips en ideeën. Ze zijn verzameld op het Kennisplein Gehandicaptensector.

Hoe houdt ons gezin het vol?

Hoe houdt mijn kind het vol? Mijn kind krijgt geen noodzakelijke (paramedische) behandelingen/hulpmiddelen meer. Wat kan ik doen?

Veel behandelingen en begeleiding zijn inmiddels alweer opgestart. Uiterlijk 1 juni zijn alle behandelingen weer begonnen. Dat geldt zowel voor individuele behandeling als groepsbehandeling. Van tevoren wordt ‘triage’ gedaan: heeft een kind of jongere klachten? Zo nee, dan kan een kind/jongere naar de behandeling/therapie komen. En vanzelfsprekend gelden de algemene basishygiënemaatregelen.

Verder geldt: De kinderen/jongeren onderling hoeven tijdens de behandeling geen anderhalve meter afstand te houden. De behandelaar probeert in het contact wel zoveel mogelijk rekening te houden met de anderhalve meter afstand.

Benader de contactpersoon die normaalgesproken de behandeling/het hulpmiddel biedt. Overleg en onderzoek met elkaar welke mogelijkheden er zijn. Helpende vragen hierbij kunnen zijn: Wat is er strikt noodzakelijk? Hoe vaak moet dat gedaan worden? Wie zou dat kunnen doen? Welke mogelijkheden zijn er voor ondersteuning op afstand?

Misschien kan deze handreiking je ook helpen in het gesprek met de contactpersoon. Zoek samen naar passende oplossingen. Mocht het niet lukken om de juiste ondersteuning te krijgen dan zijn er nog verschillende mogelijkheden om hulp te krijgen.

Hoe houd ik het als ouder vol?

De maatregelen om het coronavirus onder controle te krijgen vragen veel van iedereen. Wellicht helpen deze algemene en specifieke tips bij het voorkomen en oplossen van spanning. Lees ook de specifieke informatie voor jou als mantelzorger.

Wat kan ik doen als ik de zorg voor mijn zorgintensieve kind niet uit handen kan en durf geven?

De Nederlandse Vereniging van Kinderartsen (NVK) geeft aan dat kinderen nauwelijks een rol spelen in de besmetting met het coronavirus. Als kinderen al ziek worden is dit vergelijkbaar een regulier verkoudheid. De NVK zegt zich ook bij kinderen met chronische aandoeningen en beperkingen niet méér zorgen te maken dan wanneer zij een regulier verkoudheidsvirus oplopen. Het volledige standpunt van de NVK kun je hier lezen.

Misschien twijfel je of dit ook voor jouw kind geldt. Je kunt dan met de behandelend arts van je kind overleggen. Welke risico’s zijn er en hoe beperk je die? Weeg samen de risico’s af.
Dit neemt niet weg dat ouders ingewikkelde keuzes moeten maken. Enerzijds wil je de dagelijkse zorg van je kind zo goed mogelijk door laten gaan.

Dat neemt niet weg dat ouders ingewikkelde keuzes moeten maken. Enerzijds wil je de dagelijkse zorg van je kind zo goed mogelijk door laten gaan. Daarvoor heb je, om zelf overeind te kunnen blijven, ondersteuning nodig van zorgmedewerkers. Anderzijds wil je de hoeveelheid contacten met je gezin beperken om zoveel mogelijk het risico op besmetting te voorkomen. Bekijk de mogelijkheden voor zorgverleners in de thuissituatie.

Wij hebben ons kind naar huis gehaald. Mag mijn kind terug naar de instelling als het me niet lukt om het vol te houden?

Over de mogelijkheden om terug te gaan naar de instelling, neem je contact op met de instelling waar je kind normaal gesproken woont of anders ook naar toe gaat. Of je kind terug kan, hangt naast het eigen instellingsbeleid af van veel verschillende factoren. Niet alleen van jou en je kind, maar bijvoorbeeld ook van de kwetsbaarheid van de huisgenoten van je kind, de mogelijkheid tot inzet van personeel in de instelling, en de mogelijkheid om de RIVM-richtlijnen voldoende na te leven. Per situatie zal er een inschatting gemaakt worden.

Er is dus geen eenduidig antwoord op deze vraag te geven. Wees alert op signalen die erop wijzen dat het niet goed gaat met jezelf en trek op tijd aan de bel. Per situatie verschillen de mogelijkheden om deze te verlichten en ervoor te zorgen dat je het als ouders vol kunt houden. Bekijk ook de handreikingen voor mantelzorgers.

Voor de verzorging van mijn kind is fysiek contact noodzakelijk. Moet ik daarbij persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken?

Mantelzorgers hebben veel vragen over persoonlijke beschermingsmiddelen. Wij hebben de vuistregels op een rij gezet. Download de vuistregels Wanneer gebruik je als mantelzorger welke persoonlijke beschermingsmiddelen.

Het lukt me niet om naar tevredenheid antwoorden op mijn vragen en ondersteuning te krijgen. Wat kan ik doen?

De situatie waarin je zit is bijzonder en daardoor past de algemene informatie niet altijd bij de vragen die je hebt. Daarnaast zijn op sommige vragen nog geen antwoord. Ook zijn de geboden oplossingen niet altijd toereikend. Het kan dan helpend zijn om andere ouders te spreken die hierbij kunnen ondersteunen. Philadelphia heeft een platform waar alle ouders en verwanten (ook als je geen cliënt bent bij Philadelphia) gebruik van kunnen maken. Er zijn ook andere organisaties die een luisterend oor biedenMEE is een organisatie die ondersteuning kan bieden in deze situatie.

Daarnaast is er de mogelijkheid om via cliëntorganisaties bij de juiste hulp en ondersteuning terecht te komen:

  • Ieder(in) is een netwerk voor mensen met een beperking of chronische ziekte. Zij hebben een meldpunt voor problemen. Het meldpunt geeft informatie of verwijst je door. Wij zijn mind biedt diverse vormen van steun in coronatijd.
  • PerSaldo biedt meer informatie over Pgb en corona.

Wat is de bedoeling van het bezoek van de leerplichtambtenaar?

Er is in Nederland een aantal kinderen dat sinds het thuisonderwijs niet in beeld is bij de leerkracht. Mogelijk zitten deze kinderen in kwetsbare situaties. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft, om deze kinderen te helpen, leerplichtambtenaren gevraagd om deze kinderen op te zoeken. Niet vanuit een controlerend en bestraffend oogpunt, maar vanuit een helpend en ondersteunend oogpunt. Dit betekent dat als de leerplichtambtenaar langs komt, hij met jou wil kijken hoe jouw kind weer in verbinding met school en klasgenoten kan komen en wat daar voor nodig is.

Mijn kind woont in een instelling, gezinshuis of pleeggezin. Mag ik weer op bezoek?

Per 25 mei is bezoek door twee vaste bezoekers aan kinderen en jongeren die wonen in een instelling, pleeggezin of gezinshuis weer mogelijk. In veel instellingen mochten kinderen tot en met 12 jaar alweer bezoek ontvangen. Voor jongeren vanaf 13 jaar was dat nog niet altijd mogelijk. Daar komt uiterlijk 25 mei verandering in.

Het streven is dat vaste bezoekers en het kind of jongere ervoor kunnen kiezen om als één huishouden contact te hebben. Dit kan alleen als de vaste bezoekers en het kind gezond zijn en zich gezond voelen en niet te veel andere contacten hebben. Je kunt er samen met je kind en de begeleiders van je kind voor kiezen hoeveel afstand je wilt houden. Bespreek of je elkaar gewoon kunt omhelzen of niet heel strikt bent met de anderhalve meter. Misschien bedenken jullie voor de begroeting een alternatief?

Als een van de vaste bezoekers of het kind zich kwetsbaar voelt, is het beter dat jullie je wel aan de anderhalvemeterregel houden. Voor volwassenen met een beperking moet er uiterlijk 15 juni een bezoekregeling zijn afgesproken.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies