Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

De rol van opa en oma

Laatste actualisatie: 7 juli 2020

De rol van opa en oma is tijdelijk veranderd door de coronacrisis. Nu de maatregelen versoepelen is er meer mogelijk, maar niet alles is even duidelijk. Hier zijn veel vragen over van opa's en oma's, ouders en kinderen. Hieronder bieden we informatie die helpt om deze vragen te beantwoorden.

Informatie voor opa’s en oma’s

Knuffelen, bezoek, logeren en oppassen

Veel vragen die het Nederlands Jeugdinstituut ontvangt over de versoepelingen van de maatregelen, zijn van opa’s en oma’s. Wat mag er nu wel en niet? Met onderstaande voorbeeldsituaties hopen wij een bijdrage te leveren aan de overwegingen waar opa’s en oma’s momenteel voor staan.

De stelregel is in ieder geval: Veel mag weer áls iedereen gezond is. Maak afgewogen keuzes én overleg met elkaar. Is er iemand, ongeacht leeftijd, met verkoudheidsklachten (neusverkouden, loopneus, keelpijn of hoesten), verhoging, koorts en/of benauwdheid? Houd dan afstand van elkaar.

Knuffelen met jonge kleinkinderen

Kinderen tot en met 12 jaar hoeven onderling én tot volwassenen geen anderhalve meter afstand te houden. Dit betekent dat opa’s en oma’s met hun jonge kleinkinderen mogen knuffelen. Gebruik daarbij je gezonde verstand, maak weloverwogen keuzes en overleg met elkaar. Het kan zijn dat opa, oma, ouders of kinderen het nog spannend vinden. Dit kan bijvoorbeeld zijn vanwege onderliggende ziekten of angsten. Door hierover met elkaar te praten, kunnen jullie samen tot een besluit komen.

Voor kinderen van 13 tot 18 jaar geldt dat de anderhalve meter afstand tot volwassenen wel wordt aangeraden. Houd hier in een groter gezin dan ook rekening mee. Wat doet het met kleinkinderen wanneer maar een deel van hen geknuffeld wordt?

Bezoek van of bij oudere kleinkinderen

Kleinkinderen mogen, als iedereen gezond is, bij opa en oma op bezoek. Dit is leeftijdsonafhankelijk. Gezond betekent in dit geval dat er geen klachten zijn die te relateren zijn aan corona. Iemand die klachten heeft kan zich laten testen. Neem hiervoor contact op via het telefoonnummer 0800-1202.

Houd bij het ontvangen van bezoek rekening met de anderhalve meter afstand en hygiënemaatregelen. Als het mogelijk is om bezoek buiten te ontvangen, geef hier dan de voorkeur aan. Ga je zelf op bezoek? Maak dan, voor zover het kan, gebruik van eigen vervoer.

Logeren bij opa en oma

Ook logeren bij opa en oma kan weer. Houd er altijd rekening mee dat je als opa en oma genoeg ruimte hebt om anderhalve meter afstand te houden van kleinkinderen van 13 jaar en ouder.

Spreek met elkaar af dat iemand met verkoudheidsklachten, verhoging of koorts en/of benauwdheid thuisblijft. Als iemand bij jullie thuis verkoudheidsklachten én meer dan 38 graden koorts en/of benauwdheidsklachten heeft, dan gaat het logeren niet door. Bereid kleinkinderen erop voor dat dit kan gebeuren, want dat is natuurlijk erg jammer.

Oppassen

Opa's en oma's mogen op hun kleinkinderen passen. Bespreek ook alternatieven met elkaar. Heb je verkoudheidsklachten (neusverkouden, loopneus, keelpijn of hoesten), verhoging of ben je koortsig en/of benauwd? Dan kan oppassen niet doorgaan. Blijf thuis en laat je testen. Neem hiervoor contact op via het telefoonnummer 0800-1202.

Let ook met oppassen op de algemene hygiënemaatregelen en houd anderhalve meter afstand tot iedereen van 13 jaar en ouder.

Praat met kinderen over zorgen

Het is heel logisch als je kinderen bezorgd zijn over opa en oma. Het belangrijkste advies is: praat hierover met elkaar. Signaleer welke zorgen er zijn. Wees eerlijk, neem waar mogelijk hun angst weg en draag je eigen angst niet over op je kinderen. Geef kinderen praktische tips, zodat ze iets leuk voor opa en oma kunnen doen: een liedje zingen, een kaart knutselen of een verhaal voorlezen.

Help je kinderen daarnaast om grip te krijgen op hun bezorgdheid, zodat ze niet gaan piekeren:

  • Bespreek de zorgen.
  • Benoem welke zorgen reëel zijn en waar kinderen zich geen zorgen over hoeven te maken.’
  • Maak moeilijke dingen behapbaar door ze in kleine stapjes te bespreken.
  • Blijf in het nu, kijk nog niet te veel vooruit.
  • Ga niet doemdenken, richt de aandacht ook op fijne dingen.
  • Zoek positieve afleiding voor het slapengaan.

Contact houden met opa en oma

Mensen boven de 70 jaar of met gezondheidsklachten vallen binnen de risicogroep. In het begin van de corona-uitbraak kregen deze mensen het advies om zoveel mogelijk thuis te blijven en geen bezoek te ontvangen. Nu het virus beter onder controle is, is dat niet meer nodig. Daarnaast hoeven kinderen tot en met 12 jaar geen anderhalve meter afstand te houden van opa en oma. Wel blijft het voor mensen uit risicogroepen belangrijk om hun gezondheid goed in de gaten te houden. 

De basismaatregelen die voor iedereen in Nederland gelden, gelden ook voor mensen uit risicogroepen: 

  • Blijf thuis bij klachten die bij corona kunnen passen en laat je testen.
  • Houd steeds anderhalve meter afstand tot mensen buiten het huishouden.
  • Volg de algemene hygiëne adviezen.

Houden jullie liever nog fysieke afstand? Dan betekent dat nog geen sociale afstand. Wees creatief in het houden van contact. Digitaal contact biedt hiervoor vele mogelijkheden.

Voorbeelden van digitaal contact:

  • Opa en oma lezen elke dag voor op een vast moment via de webcam.
  • Samen ontbijten of avondeten terwijl je videobelt en de dagelijkse bezigheden doorneemt.
  • Oma of opa leren je kind online breien.
  • Online spelletjes spelen zoals schaken, Uno online, Wordfeud.
  • Kiekeboe-spelletjes spelen, samen tellen.

Praten, maar niet alleen over corona

Veel gesprekken gingen de afgelopen periode over corona. Dat ligt voor de hand, maar daar fleurt niemand van op. Bedenk voordat je afspreekt welk leuk verhaal de kinderen kunnen vertellen. Of bedenk samen vragen die je kinderen aan opa en oma kunnen stellen:

  • Hoe was de schooltijd van opa en oma?
  • Wat is hun beste familierecept?
  • Wat is zijn de namen van hun opa en oma?
  • Waar speelden opa en oma vroeger mee?
  • En, wat vonden zij leuk om te doen vroeger?

Zo verlopen de gesprekken vrolijk en wie weet leren jullie iets verrassends van elkaar. 

Verschillende gezinnen

Als opa en oma oppassen

Veel opa's en oma's staan te popelen om hun kleinkinderen weer te zien. En ook ouders willen graag weer hulp van opa en oma. Opa's en oma’s mogen op hun kleinkinderen passen. Maak hierin zelf een zorgvuldige keuze.

Bereid je hierbij ook voor op andere opties en bekijk de situatie van dag tot dag. Wanneer opa, oma of een gezinslid ziek wordt, moet er namelijk een andere oplossing komen.   

Tips:

  • Houd de regels van het RIVM aan. Handen wassen, in de elleboog hoesten, anderhalve meter afstand tussen iedereen boven de 13 jaar, buiten het eigen huishouden.
  • Bekijk de situatie van dag tot dag. Zijn opa en oma fit genoeg? Is het vol te houden? Bereid je voor op alternatieve mogelijkheden.

Als opa en oma in een verpleeghuis zijn

Als opa of oma in een verpleeghuis zijn opgenomen, mogen zij in ieder geval één vaste bezoeker ontvangen. Per verpleeghuis wordt gekeken hoe en of de bezoekregeling verruimd kan worden.

Ga jij op bezoek en kunnen andere gezinsleden nog niet mee? Verzorg dan ook een videobelmoment met de kinderen. Zo kunnen zij vragen stellen aan opa of oma, terwijl jij er ook bent.

Als opa of oma ziek zijn

Iedereen maakt zich zorgen als opa of oma ziek zijn. Wees duidelijk en eerlijk naar de kinderen. Zorg dat je jouw angst en zorgen niet onnodig groter maakt. Help je kinderen om zelf iets te doen. 'We kunnen opa opvrolijken door een mooi liedje te zingen via Whatsapp'. Zo laat je je kind merken dat je begrip hebt voor de zorgen van je kind. En zo help je je kind om grip te krijgen op de situatie.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies