Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

De veranderde rol van opa en oma

Laatste actualisatie: 1 mei 2020

De rol van opa en oma is veranderd door de coronacrisis. Op bezoek gaan, kleinkinderen ophalen van school of de kinderopvang en oppassen is nu minder vanzelfsprekend. Maatregelen zijn wel iets versoepeld. Hier zijn veel vragen over van opa's en oma's, welke bij de veelgestelde vragen zijn verzameld. 

Kleinkinderen maken zich soms zorgen. Logisch, opa en oma behoren vaak tot de risicogroep voor het coronavirus. Hoe ga je daar als ouders mee om? Praat met je kinderen en houdt contact met opa en oma. Ze zijn belangrijk voor kinderen. Het belangrijkste is daarom dat er contact blijft. Hieronder bespreken we een aantal mogelijkheden.

Praat met kinderen over zorgen

Het is heel logisch als je kinderen bezorgd zijn over opa en oma. Het belangrijkste advies is: praat hierover met elkaar. Signaleer welke zorgen er zijn. Wees eerlijk, neem waar mogelijk hun angst weg en draag je eigen angst niet over op je kinderen. Geef kinderen praktische tips zodat ze iets leuk voor opa en oma kunnen doen: een liedje zingen, een kaart knutselen of een verhaal voorlezen.

Help je kinderen daarnaast om grip te krijgen op hun bezorgdheid, zodat ze niet gaan piekeren:

  • Bespreek de zorgen.
  • Benoem welke zorgen reëel zijn en waar kinderen zich geen zorgen over hoeven te maken.’
  • Maak moeilijke dingen behapbaar door ze in kleine stapjes te bespreken.
  • Blijf in het nu, kijk nog niet te veel vooruit.
  • Ga niet doemdenken, richt de aandacht ook op fijne dingen.
  • Zoek positieve afleiding voor het slapengaan.

Contact houden met opa en oma

Juist in deze tijd is het belangrijk om contact te houden met grootouders. Op bezoek gaan is nu minder vanzelfsprekend. Als opa en oma jonger zijn dan 70 jaar, dan kunnen zij op bezoek komen als iedereen gezond is en anderhalve meter afstand houdt. Wanneer opa en oma ouder zijn dan 70 jaar, dan wordt bezoek met de kinderen afgeraden. Wel mogen thuiswonende 70 plussers bezoek krijgen van één of twee vaste familieleden of vrienden. Maar fysieke afstand betekent geen sociale afstand. Wees creatief in het houden van contact. Je kunt elkaar bellen en als opa en oma digitaal vaardig zijn, biedt digitaal contact nog veel meer mogelijkheden.

Praten, maar niet alleen over corona

Veel gesprekken gaan over corona. Dat ligt voor de hand, maar daar fleurt niemand van op. Bedenk voordat je belt of videobelt welk leuk verhaal de kinderen kunnen vertellen. Of bedenk samen vragen die je kunt stellen. Hoe was hun schooltijd? Wat is hun beste familierecept? Hoe heetten hun opa en oma? Zo verlopen de gesprekken veel vrolijker en wie weet leer je iets verrassends. Vraag opa of oma om iets in te spreken of op te schrijven over hoe het was toen zij kind waren, waar ze mee speelden of wat ze leuk vonden.

Voorbeelden van digitaal contact

  • Opa en oma lezen elke dag voor op een vast moment via de webcam.
  • Samen ontbijten of avondeten terwijl je videobelt en de dagelijkse bezigheden doorneemt.
  • Opa en oma helpen met schoolwerk en digitale thuiswerkbegeleiding.
  • Oma of opa leren je kind online breien.
  • Online spelletjes spelen zoals schaken, Uno online, Wordfeud.
  • Kiekeboe-spelletjes spelen, samen tellen.

Verschillende gezinnen

Als opa en oma elke week oppassen

In gezinnen waar opa en oma elke week oppassen, is het contact soms abrupt verbroken. Dat is gebeurd zonder voorbereiding en zonder afscheid nemen. Zeker voor jonge kinderen is dit een grote overgang.

Tip:

  • Maak de overgang minder groot door regelmatig contact te hebben over de kleine dingen in het leven. Vertel bijvoorbeeld over het eerste lieveheersbeestje van dit jaar, schil samen voor de webcam een appel, laat oma en opa via de webcam helpen bij het huiswerk maken.

Online contact met jonge kinderen

  • Maak het contact interactief
    Doe spelletjes, zoals kiekeboe, maak grapjes, vertel een verhaaltje.
  • Gebruik aansprekende voorwerpen
    Gebruik een handpop of eet samen iets.
  • Wees de handen van opa en oma, aan de andere kant van het scherm
    Als oma net doet of ze kietelt, doe dat dan in het echt bij je kleine kind.
  • Leg technische probleempjes uit
    Vertel waarom de verbinding wordt verbroken of het beeld bevriest.
  • Naarmate kinderen ouder worden kunnen ze de technologie meer zelf doen
    Laat ze de aan-knop intoetsen of na afloop het gesprek verbreken.

Bron: Five tips to make the most of video chats


Als opa en oma onmisbaar zijn

Er zijn gezinnen waar opa en oma onmisbaar zijn. Bijvoorbeeld gezinnen waar een kind veel zorg nodig heeft en de dagopvang door corona is gestopt. Of gezinnen waar één van de ouders psychische of verslavingsproblemen heeft. Er zijn ook gezinnen waarbij opa en oma inwonen. Hoe houd je contact zonder risico te lopen?  

Tips:

  • Houd de regels van het RIVM aan. Handen wassen, in de elleboog hoesten, anderhalve meter afstand houden.
  • Opa en oma moeten niet een risico worden voor de andere ouderen en kwetsbaren in hun omgeving. Kun je deze risico's uitsluiten?
  • Bekijk de situatie van dag tot dag. Zijn opa en oma fit genoeg? Is het vol te houden? Bereid je voor op alternatieve scenario’s: wat als opa of oma ziek wordt, wat als een ander gezinslid ziek wordt, wat als de maatregelen strenger worden?
  • Scholen en kinderopvang zijn opengesteld voor kinderen van gezinnen die thuis in de knel komen. Zo kunnen de kinderen naar een vertrouwde plek en wordt het gezin ontlast. Neem contact op met school en kinderdagverblijf als je dit wilt regelen.

Als opa en oma in een verpleeghuis of ziekenhuis zijn

Als opa of oma in een verpleeghuis zijn opgenomen, mogen ze geen bezoek ontvangen. Dat geldt ook voor ziekenhuizen. Dit kan voor veel onzekerheid zorgen. Volwassenen maken zich zorgen en hebben hier verdriet om. Kinderen merken dit aan hun ouders, maar zijn niet altijd in staat om met deze gevoelens om te gaan.

Tips:

  • Bespreek jouw zorgen met je kind. Wees eerlijk maar houd bij dit gesprek rekening met de leeftijd van je kind. Belast je kind niet met jouw zorgen. Houd er ook rekening mee dat kinderen meer thuis zijn en daardoor sneller bij ernstige telefoongesprekken meeluisteren. Soms horen ze meer dan je denkt. Praat erover en neem angst weg. 
  • Probeer het dagelijkse leven door te laten gaan. Zoek afleiding. Doe samen een spelletje, probeer te genieten van de dagelijkse dingen waarbij je beseft dat zorgen maken de ander niet zal helpen. Bedenk wat opa en oma kan afleiden: een filmpje opnemen, wat vaker videobellen.

Als opa of oma ziek zijn

Iedereen maakt zich zorgen als opa of oma ziek zijn. Wees duidelijk en eerlijk naar de kinderen. Zorg dat je jouw angst en zorgen niet onnodig groter maakt. Help je kinderen om zelf iets te doen. ‘We kunnen nu niet voor opa zorgen, maar we kunnen hem wel opvrolijken door een mooi liedje te zingen via Whatsapp’. Zo laat je je kind merken dat je begrip hebt voor de zorgen van je kind. En zo help je je kind om grip te krijgen op de situatie. 

Informatie voor opa en oma

Er zijn veel vragen van opa’s en oma’s over het bezoeken van of oppassen op hun kleinkinderen. De gestelde maatregelen zijn er onder meer om de oudere generatie van Nederland te beschermen. Juist omdat zij een grotere kans hebben op een ernstig verloop van een corona infectie en dus tot de risicogroep behoren.

  • Ben je jonger dan 70 jaar en is iedereen gezond? Dan kun je bij jouw (klein)kinderen op bezoek. Bewaar hierbij wel anderhalve meter afstand tot elkaar.
  • Ben je ouder 70 jaar of behoor jij tot de risicogroep? Dan wordt bezoek afgeraden.
  • Thuiswonende 70 plussers mogen bezoek krijgen van één of twee vaste familieleden of vrienden.

Bekijk voor meer informatie de veelgestelde vragen en antwoorden van opa’s en oma’s.

Er is geen algemeen verbod voor opa’s en oma’s om op kleinkinderen te passen. Mensen wordt gevraagd deze afweging zelf en zorgvuldig te maken. Het advies is wel om afstand te houden, jij kunt als opa of oma ook anderen besmetten. Houd hier als opa en oma daarom onderstaande uitgangspunten voor aan: 

  • Blijf zoveel mogelijk thuis.
  • Heb je verkoudheidsklachten (neusverkouden, loopneus, keelpijn of hoesten), verhoging of ben je koortsig en/of benauwd? Blijf thuis.
  • Behoor jij tot de kwetsbare groep? Ga dan niet naar je kleinkinderen toe. 
  • Zoek zoveel mogelijk naar mogelijkheden om digitaal contact te hebben.

Er zijn veel creatieve voorbeelden om in contact te blijven met elkaar. Dit varieert van digitaal dineren tot penvriend worden met je kleinkinderen. Onderzoek deze mogelijkheden en zoek elkaar op deze manier, en daarmee op veilige afstand, op.

Wil je je kleinkinderen toch zien? Doe dit dan op basis van de RIVM richtlijnen; maximaal drie bezoekers in huis en anderhalve meter afstand. Neem hierbij wel de volgende punten in overweging: 

  • Emotionele impact
    Bedenk welke emotionele impact het contact heeft op je kleinkinderen. Kleine kinderen begrijpen misschien niet dat ze opa en oma geen knuffel mogen geven of afstand moeten houden. In zo’n geval is het beter het contact te beperken tot digitaal contact zolang de maatregelen gelden.
  • In contact met kwetsbare personen
    Als je in contact bent met kwetsbare personen, dan is het advies om op de voorgeschreven afstand te blijven van je kleinkinderen. Als je kinderen een vitaal beroep hebben, dan kan de afweging anders zijn. Dit staat beschreven bij ‘als opa en oma onmisbaar zijn’.  
  • Als je zelf nog werkt 
    Als je zelf nog werkt, dan moet je de afweging maken of je je door het contact met je kleinkinderen nog aan de voorschriften van het RIVM kan houden. Zorg dat je kunt garanderen dat je de kwetsbare personen in jouw omgeving niet onnodig in gevaar brengt.

Meer informatie

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies