Leven en werken met het coronavirus

Stappenplan voor jongerenactiviteiten

Laatste actualisatie: 19 mei 2021

Het is belangrijk om oog te hebben voor het welzijn van jongeren tijdens de coronacrisis. Meer dan andere leeftijdsgroepen hebben zij mentale gezondheidsproblemen zoals eenzaamheid, somberheid en angst. Gemeenten ontvangen extra budget vanuit het Rijk om activiteiten voor hen te organiseren. Zo kunnen gemeenten extra aandacht besteden aan de mentale weerbaarheid van jongeren.

Het NJi stelde een stappenplan op vanuit actuele kennis uit het veld. Het biedt concrete handvatten om samen met jongeren succesvol activiteiten op te zetten.

Infographic: stappenplan voor succesvolle jongerenactiviteiten

Infographic jongerenparticipatie

Open infographic in nieuw scherm (credits: cracco illustration)

Week 1: Interne afstemming

1. Bepaal de belangrijkste doelgroepen voor de activiteiten en betrek jongeren continu

Op welke jongeren en jongvolwassenen focus je je? Specificeer een doelgroep voor de activiteiten. Bekijk hoeveel activiteiten je voor welke groep wilt organiseren en prioriteer wat de meest relevante activiteiten zijn om als eerste op te zetten. Onderstaande tabel kan helpen om te kijken of voor alle groepen activiteiten in de planning staan:

Bewuste risiconemers Volgzame aanpassers
  • Assertief
  • Zelfredzaam
  • Bewust risico nemend
  • Bij besmetting maatregelen treffen
  • Zitten de tijd uit
  • Houden zich aan de regels
Boze 'slachtoffers' Wantrouwige 'slachtoffers'
  • Kwaad over alles wat niet meer mag
  • Protest
  • Bewust regels overtreden
  • Slachtoffer van het coronabeleid
  • Terwijl het virus ons niet raakt
  • Passief agressief

Betrokkenheid van jongeren: doe het samen

Hoe betrek je de jongeren op een goede manier bij het organiseren van deze activiteiten? Als je voor jongeren invult wat ze wel of niet leuk vinden, bestaat de kans dat je de plank misslaat. Het is handig om er van tevoren achter te komen wat jongeren zelf willen.

Tips om er snel achter te komen wat jongeren zelf willen:

  • Ga de dialoog aan. Tips voor het opzetten van een succesvolle dialoog met jongeren op de korte én lange termijn vind je in de Handreiking Duurzame Jongerenparticipatie.
  • Voeg een klein, maar divers groepje jongeren toe aan de projectgroep. Zo kun je de bestaande ideeën voorleggen en kunnen zij meehelpen bij de organisatie. Gebruik bestaande contacten van de gemeente, zoals een mbo-opleiding, de gemeentelijke jongerenraad of het jongerenwerk om geïnteresseerde leerlingen op te sporen.
  • Betrek jongeren via sociale media. Let op het taalgebruik in de communicatie: wees kort, helder en begrijpelijk.
  • Leg meteen een link met jongeren in de jeugdhulp. Op die manier combineer je cliëntenparticipatie en jongerenparticipatie voor de activiteiten.
  • Betrek lokale sleutelfiguren: jongeren die bekend zijn in de gemeente of inwoners die betrokken zijn bij de jongeren.

Tips om het samen te doen

Heb je jongeren gevonden die willen meedenken of meehelpen in de organisatie? Denk aan de volgende tips:

  • Als jongeren eenmaal actief meedoen is het van belang om daarop te blijven investeren. Geef hen bij het ontwikkelen en uitvoeren van de ideeën ook een belangrijke rol.
  • Denk na over een passende vergoeding voor jongeren die een rol spelen bij de organisatie. Of beter: bedenk dat samen met hen!
  • Zorg voor een vast aanspreekpunt voor de jongeren die meehelpen in de organisatie.
  • Spreek af via welke weg jullie communiceren, bijvoorbeeld via WhatsApp.
  • Wees duidelijk over de kaders waarbinnen de activiteiten georganiseerd worden, zoals het budget. Spreek ook uit wat je als gemeente verstaat onder coronaproof: wat kan écht niet? En op welke voorwaarden mogen jongeren meedenken en meebeslissen?
  • Beloof niets wat je niet kunt waarmaken.

Voor deze tips is gebruik gemaakt van de site van NJR.

Voorbeelden uit het land

  • In Leiden is gevraagd om de inbreng van jongeren. Door middel van een lesbrief hebben jongeren vanuit de klas input gegeven. De uitkomsten en ideeën worden samen met de leerlingen uitgevoerd.
    De gemeente Rotterdam zette een prijsvraag uit: een effectieve manier om jongeren snel inspraak te geven.

2. Stem intern bewust af welke rol je als gemeente wilt pakken 

Stel jezelf als gemeente de vraag: Wat voor een overheid willen wij zijn in deze situatie en welke regierol pakken wij als gemeente? Ben je er alleen voor 'kwetsbare jongeren' of voor alle jongeren? Laat je het over aan de samenleving hoe deze activiteiten georganiseerd worden of ga je aanjagen, faciliteren en stimuleren?

Denk hierbij aan de sturingsrollen die een gemeente kan pakken in de samenleving.

  • De rol als netwerkende overheid: de maatschappelijke partner tussen jongeren en andere partijen, het bijeen brengen van belangen, delen van ambities en bundelen van inspanningen.
  • De rol als participerende overheid: het voornamelijk ondersteunen van maatschappelijke initiatieven die jongeren, burgerpartijen of maatschappelijk ondernemers zelf uitvoeren.

Denk vanuit de rol die gekozen is ook na over de financiering en de duurzame samenwerking bij deze activiteiten. Hoe kun je vanuit deze nieuwe taak duurzame samenwerkingen bewerkstelligen met jongeren en partners? Gebruiken we alleen de financiering van het Jeugdpakket? Of zetten we ook bestaande of andere middelen in? Alle regelingen voor jongerenparticipatie vind je in het Overzicht steunpakketten voor jeugd.

Voorbeelden uit het land

  • De gemeente Breda pakt een actieve rol in de organisatie en het faciliteren van activiteiten.

3. Leidende principes: vuistregels om tot succesvolle activiteiten te komen

Stel richtinggevende vuistregels op voor beleid en uitvoering. Stel criteria op om elke activiteit aan te toetsen. Welke leidende principes hanteren we en wat is hierbij een 'must have' en wat een 'nice to have'? Wat doen we sowieso niet?

Voorbeelden van vuistregels zijn:

  • We focussen in de samenwerking en communicatie naar buiten toe altijd op wat er wél kan in plaats van wat niet mogelijk is.
  • We combineren fysieke en digitale activiteiten.
  • We verhogen de vindbaarheid van onze activiteiten door altijd aanwezig te zijn op plekken waar jongeren samenkomen en door te kiezen voor een centrale plek online vanwaaruit wordt gecommuniceerd.
  • We zorgen voor de grootst mogelijke impact. Via welke partners kunnen we een groter bereik genereren?
  • Activiteiten staan niet los van elkaar, maar genereren meer impact in samenhang met elkaar.

4. Framework voor succes

Zorg dat de basis op orde is om vandaaruit succesvolle activiteiten te organiseren. Stel een plan op voor de korte en lange termijn.

Korte termijn: activiteiten tijdens de lockdown

Activiteiten die tijdens de lockdown worden uitgevoerd. Houd bij het organiseren van fysieke activiteiten tijdens de lockdown rekening met de regels die de overheid heeft opgesteld. Lees meer over het ondersteunen van jongeren tijdens de lockdown op de pagina Jongeren ondersteunen tijdens de lockdown.

Middellange termijn: activiteiten na de lockdown

Activiteiten die na de lockdown worden uitgevoerd. Stel alvast een plan op voor de activiteiten die belangrijk zijn voor jongeren maar nu nog niet kunnen. Denk ook aan de lange termijn: hoe verhogen we structureel de mentale en fysieke gezondheid van jongeren?

Framework opstellen voor succesvolle activiteiten

Om activiteiten succesvol voor en vooral samen met jongeren en jongvolwassenen te organiseren, neem je de volgende uitgangspunten mee in je werkkader:

Betrek de communicatieafdeling direct

Betrek vanaf het begin de afdeling communicatie van je gemeente om te zorgen dat alle activiteiten op de juiste manier worden gepresenteerd en gecommuniceerd aan jongvolwassenen en interne en externe belanghebbenden.

Maak een overzicht van de activiteiten van lokale partners

Stel een lijst op van de activiteiten van de lokale partners. Welke activiteiten voeren we al uit, aan welke activiteiten hebben jongvolwassenen behoefte en wat missen we dan nog aan activiteiten?

Bestuurlijk draagvlak en taakverdeling

Creëer bestuurlijk draagvlak door een concrete opdracht op te halen vanuit het college of de raad. Hierbij is belangrijk dat er duidelijk samenhang en sturing is in de opdracht. Wie coördineert deze taak (bijvoorbeeld de interne projectleider) en wie stuurt aan (bijvoorbeeld de aangewezen wethouder of burgemeester)?

Manage de verwachtingen van jongeren

Maak concreet hoe jongeren lokaal worden betrokken bij de planvorming en hoe de terugkoppeling naar hen plaatsvindt. Het is daarbij belangrijk hun verwachtingen te managen rondom het besluitvormingsproces binnen gemeenten. Dat gaat vaak langzamer dan jongeren verwachten.

5. Bepaal samen hoe je het succes van de activiteiten meet en daarop acteert

Denk vooraf al na over het meten en monitoren van de activiteiten. Zo creëer je een actieve meet-, leer- en verbeterbeweging en hebben de activiteiten steeds meer maatschappelijke impact. Meet daarom bij de uitgevoerde activiteiten of de jongeren het leuk, nuttig of praktisch vonden. Stem hiervoor samen af welke evaluatietools of survey apps je gaat gebruiken.

Week 2: Naar buiten toe

6. Samenwerking met lokale partners: een vliegende start

Voor het organiseren van winteractiviteiten voor jongeren hebben gemeenten, naast een budget, vooral lokale partners nodig. Door de activiteiten samen te organiseren, krijg je een gevarieerder programma en vergroot je het bereik omdat meer partners de activiteiten onder de aandacht brengen bij de doelgroep.

Denk bij lokale partners bijvoorbeeld aan sportverenigingen, jongerenwerk, theater- of andere kunst- en cultuurorganisaties, studentenorganisaties en bioscopen. Maar ook aan lokale bedrijven in de evenementenindustrie of mbo-opleidingen op het gebied van sport, evenementen, horeca, media en handhaving en security.

Tips voor een vliegende start

  • Benoem een coördinator: iemand die lokale partners samenbrengt en overzicht houdt op het jongerenprogramma.
  • Zet partners bij elkaar die enthousiast zijn en mogelijkheden zien om op korte termijn activiteiten te organiseren of hieraan bij te dragen.
  • Organiseer een eerste brainstorm met lokale partners. Kies als concreet doel voor die brainstorm het samen zorgen voor alternatieve activiteiten voor jongeren en jongvolwassenen. Stuur vervolgens aan op het maken van concrete afspraken.
  • Sluit aan bij wat al in gang is gezet: vraag lokale partners met welke activiteiten zij de afgelopen maanden de doelgroep goed bereikt hebben en wat zij op het programma hebben staan.
  • Bespreek de financiering met deze partijen. Kunnen zij deels vanuit bestaande budgetten activiteiten organiseren?

Voorbeelden uit het land

  • Breda heeft de samenwerking met lokale partners groots vormgegeven en vandaaruit een samenhangende programmering opgezet.
  • Helmond heeft samen met het jongerenwerk en een welzijnsorganisatie activiteiten opgezet.

7. Succesvolle communicatie: sluit aan bij de leefwereld van jongeren

Maak de activiteiten voor jongeren kenbaar via verschillende kanalen en op verschillende manieren.

Een paar tips voor gerichte communicatie:

  • Verspreid de informatie op de plekken waar jongeren komen, dus op school, op hangplekken, in winkelcentra, jongerencentra en op hun smartphones.
  • Maak gebruik van sociale media, zoals Instagram, WhatsApp en TikTok.
  • Zorg dat ook ouders, leerkrachten, jongerenwerkers, sportcoaches en andere personen die veel contact hebben met jongeren de activiteiten onder de aandacht brengen.
  • Vraag jongerenambassadeurs op belangrijke plekken in je gemeente de activiteiten onder de aandacht te brengen bij hun vrienden, kennissen en klasgenoten.
  • Zet in uitnodigingen duidelijk dat jongeren de uitnodiging mogen doorsturen naar vrienden die ook in de gemeente wonen.
  • Gebruik veel beeld als communicatievorm.
  • Zorg dat je als gemeente mobiel bereikbaar bent op een laagdrempelige manier, bijvoorbeeld via Whatsapp, of laat een lokale partner dit namens de gemeente doen.

Voorbeelden uit het land

  • De gemeente Utrecht heeft een WhatsApp-nummer voor jongeren in het leven geroepen. Meer informatie vind je in deze video over jongerenparticipatie in Utrecht.
  • In Nieuwegein is Instagram ingezet om het zomerprogramma met jongeren te delen.

8. Activiteiten organiseren: wat zijn de bouwstenen voor succes?

Jongeren hebben ook tijdens deze lockdown behoefte aan fysiek contact met anderen en zoeken dat contact op. Door het organiseren en begeleiden van activiteiten kun je ervoor zorgen dat jongeren elkaar op een veilige manier in hun eigen omgeving kunnen ontmoeten. Denk niet alleen aan online activiteiten, maar ook aan fysieke activiteiten of activiteiten die deels online en deels fysiek plaatsvinden, zoals gametoernooien.

Tips voor de combinatie online en fysiek:

  • Gebruik verschillende plekken in je gemeente waar jongeren naartoe kunnen komen. Denk aan buurthuizen, wijkcentra, bibliotheken. Kijk wat mogelijk is in je gemeente in verband met de geldende coronaregels.
  • Zorg voor begeleiding vanuit dagbesteding of het jongerenwerk bij fysieke activiteiten voor jongeren tot 18 jaar.
  • Kinderen tot 17 jaar mogen buiten sporten in grotere groepen. Buiten mogen jongeren tot 27 jaar op sportaccommodaties blijven sporten in teamverband zonder anderhalve meter afstand te houden. De competitie ligt wel stil. Iedereen vanaf 27 jaar mag op anderhalve meter afstand individueel sporten of met één persoon samen. Vanaf 16 maart is dat met maximaal vier personen. Wedstrijden zijn niet toegestaan; kantines, douches en kleedkamers zijn gesloten.
  • Probeer ook op wijkniveau activiteiten te organiseren om de kans te verkleinen dat jongeren zich over langere afstanden verplaatsen en in grote groepen samenscholen.

 Voorbeelden uit het land

  • Via dit platform kunnen jongeren op een interactieve manier zien wat Leiden te bieden heeft. Bekijk deze pagina voor een sfeerbeeld zonder in te loggen.

9. Succes op de lange termijn: het meenemen van geleerde lessen

In stap 5 heb je bedacht hoe je het succes van je activiteit wilt meten. Na de activiteit is het tijd om dat te doen. Wat ging goed en wat kon beter? Maak dit concreet en bouw hier samen op voort. Pas deze lessen vervolgens toe in het reguliere preventieve jeugdbeleid. Preventief werken betekent dat er goed wordt nagedacht over:

  • Het bereik van de activiteiten
  • De samenhang in het beleid
  • De impact van de activiteiten per doelgroep
  • De invloed van de activiteit op de effectiviteit van het preventieve jeugdbeleid. Hou hierbij in gedachten dat één losse activiteit om het welzijn van jongeren te bevorderen waarschijnlijk onvoldoende effect heeft. Lees meer hierover in het dossier Preventief jeugdbeleid.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies