• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Stapprogramma's en VVE Thuis

Positieve effecten Opstap tot einde basisschool

Dr. Cathy van Tuijl van de Universiteit Utrecht heeft onderzoek gedaan naar de effecten van Opstap. Het onderzoek beperkte zich tot kinderen van Turkse en Marokkaanse afkomst, omdat zij het grootste deel van de doelgroep uitmaken. Ruim driehonderd gezinnen (22 locaties en 100 scholen) hebben meegedaan aan dit onderzoek, verdeeld in gezinnen die meededen aan Opstap en gezinnen die het programma niet hadden gevolgd.
De kinderen zijn op verschillende momenten getest: bij de start van het programma, in groep 3, groep 5 en in groep 8. Ook is gekeken naar het effect op de interactie tussen moeder en kind thuis.

Effecten eind groep 2

Opstap heeft een gunstig effect op de doorstroom naar groep 3. Zeventig procent van de Opstap-kinderen gaat naar groep 3, tegenover vijftig procent van de kleuters die niet aan Opstap hebben meegedaan (van Tuijl, 2001). Hun leerkrachten blijken vertrouwen te hebben in hun capaciteiten.
De kinderen van Turkse ouders maken de rekentoetsen en woordenschattoetsen in de moedertaal veel beter dan de kinderen die niet aan opstap hebben meegedaan. Deze toetseffecten zijn bij de kinderen van Marokkaanse afkomst minder zichtbaar. Wel scoren deze kinderen beter op voorbereidende rekenvaardigheden. verder oordelen leerkrachten gunstiger over de aansluiting van de thuissituatie van Opstap-gezinnen bij school; de ouderbetrokkenheid bij school wordt bij zowel gezinnen van Turkse als Marokkaanse afkomst dus als positiever ervaren.

Opstap bevordert ouder-kindinteractie

Uit observatieonderzoek (van Tuijl, 2001) werd aangetoond dat Opstap een positief effect heeft op de kwaliteit en de inhoud van de moeder-kindinteractie. Ruim een half jaar nadat de Opstap-moeders meededen aan Opstap, nemen ze (nog steeds) een meer stimulerende en ondersteunende houding aan in de interactie met hun kind dan de moeders uit de controlegroep. Tevens blijkt dat deze interactiekenmerken bijdragen aan betere testprestaties, waardoor is aangetoond dat Opstap werkt.

Effecten Opstap na zes jaar nog aantoonbaar

Onderzoek door de Universiteit Utrecht (C. van Tuijl en Siebes, 2006) toont dat de positieve effecten van Opstap tot einde basisschool behouden blijven. De Turkse en Marokkaanse Opstap-kinderen doorlopen de basisschool sneller dan kinderen die het programma niet hebben gevolgd. Voor Opstap-leerlingen ligt het percentage doublures op 47% tegenover 62% voor de kinderen zonder Opstap. Ook zijn er aanwijzingen dat een deel van de Turkse Opstap-kinderen een hoger schooladvies krijgt: dus minder vaak een advies op het laagste niveau.

Besparing

Deze resultaten zijn opvallend omdat ze zes jaar nadat de kinderen Opstap gevolgd hebben, zijn vastgesteld. De bevindingen staan haaks op hetgeen meestal bij voor- en vroegschoolse programma's wordt gevonden. Veelal verdwijnen effecten kort nadat een programma is beëindigd. Opstap is wél op de lange termijn effectief. Het gaat hierbij om kinderen die de meeste problemen in het onderwijs ervaren, namelijk de Turkse en Marokkaanse leerlingen van zeer laagopgeleide ouders. Omdat er bespaard wordt op de onderwijskosten voor een deel van de Opstap-kinderen, betaalt het programma zich grotendeels terug.

Tuijl, C. van
Lange termijn effecten van Opstap Opnieuw. Effecten van Opstap Opnieuw bij Turkse en Marokkaanse leerlingen zes jaar na beëindiging van het programma.
Alkmaar: Extern Print, 2004. Gratis te verkrijgen bij Buro Extern, bestelling@extern.nl

Tuijl, C. van
Effecten van Opstap Opnieuw. Effecten van een gezinsgericht stimuleringsprogramma bij Turkse en Marokkaanse gezinnen. Alkmaar: Extern Print, 2001

Tuijl, C. van en R. Siebes
Het rendement van Opstap in de basisschoolperiode. een longitudinaal onderzoek naar effecten van een gezinsgerichte stimuleringsprogramma bij Turkse en Marokkaanse gezinnen.
Alkmaar: Extern Print, 2006

Vragen?

Hilde Kalthoff is contactpersoon.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies