• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Over het Nederlands Jeugdinstituut

Verantwoordelijkheid als bijnaam

Blog van: Herma Ooms -

Net als vele anderen zag ik de tv-uitzending 'Zomergasten' met Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam. Ik ben onder de indruk hoe hij weigerde zich te laten voorstaan op allerlei verdiensten: de verdiensten moesten maar voor zich spreken. Aansluitend zag ik de inspirerende Naziha die als moeder vecht voor de vrijheid van haarzelf en haar kinderen. Beiden nemen verantwoordelijkheid, boven deelbelangen uit.

Ondanks zijn ernstige ziekte wil Eberhard van der Laan nog wel een poosje burgermeester blijven, van Amsterdam dat in zijn ogen van ons allemaal is. 'Verantwoordelijkheid is toch wel mijn bijnaam', gaf hij als een verklaring voor die gedrevenheid. Hij wilde ook kwijt dat we niet zitten te wachten op ruziënde politici, maar dat we vragen om een arm om onze schouder. Dat we wijze woorden willen horen die boven deelbelangen en profileringsdrift uitstijgen. Hij pleitte voor een lieve stad, een verantwoordelijke stad, die werkt vanuit wederkerigheid.
In de documentaire 'Naziha's Lente' zag ik de strijd van een moeder van tien kinderen. Haar gezin is ooit bestempeld als 'een van de grootste Marokkaanse probleemgezinnen van Amsterdam'. Je ziet haar verantwoordelijkheid nemen, ook al lukte haar dit eerder niet, wat haar nog altijd spijt en haar pijn doet.

Geharrewar

Deze 'ontmoetingen' roerden mij en eerlijkheidshalve voel ik me ook gesteund. Woorden als 'verantwoordelijkheid' blijven hangen, net als 'boven deelbelangen uit' en 'lief mogen zijn'. Ik zou ze graag willen meenemen naar de praktijk van de zorg voor jeugd en gezin. En ze leggen naast woorden van de inspectie, die onderzoek deed naar wijkteams en de zorg voor kwetsbare gezinnen als van Naziha: 'Kwetsbare gezinnen hebben een andere aanpak nodig dan die de professionals momenteel vanuit wijkteams kunnen bieden' en 'De professional is goed opgeleid echter een aantal belangrijke randvoorwaarden zijn nog niet voldoende ingevuld'.
Ik heb meegedacht in discussies met wijkteams en gemeenten hoe je het stelsel lokaal beter kunt inrichten. Ik zie hoe complex dat vraagstuk is. Maar ik zie ook hoe politiek geharrewar over structuren, botsende waarden, wie zit waar aan tafel en profilering slechts moeizaam leidt tot nieuwe voorstellen en procedures. Ik moet denken aan een ambtenaar die verzuchtte: bij ons gaat het relatief goed met de jeugd en daardoor krijgt hulp aan kwetsbare gezinnen in onze gemeente minder prioriteit. En ik moet denken aan een coördinator die geen enkele zeggenschap had, niet eens over de vakantieplanningen van de wijkmedewerkers.

Het zit in het systeem

Het vraagt om de adem van Eberhard en Naziha. Net als Eberhard ben ik van mening dat het probleem niet in de mensen zit, zij kunnen het wel. Het zit in het systeem. We zitten vast achter de vergadertafel en zoeken te eenzijdig oplossingen vanuit ons eigen perspectief en taal. Ik heb ervaren dat het anders kan. Bijvoorbeeld toen we op een onbewoond eiland in het Veluwemeer drie dagen lang met mensen uit beleid, wetenschap en praktijk intensief en persoonlijk alle ins en outs van de toegang tot jeugdhulp onderzochten. Met open vizier deelden we aarzelingen en tastten we oplossingen af. Het is voor veel van de deelnemers nog steeds een bron om uit te putten.
Ook denk ik aan Weert waar we, aan de hand van het reflectietool Ruimte geeft vaart, met de gemeente, het Centrum voor Jeugd en Gezin en een ouder het beleid en de praktijk van het CJG-team kritisch tegen het licht hielden. Er werd gelachen, hardop gedacht, elkaars positie ingenomen… en opeens is er dan een uitspraak die iedereen raakt. En een gezamenlijke rode draad die ieder blij maakt: een start van een toekomst buiten de gebaande paden. Het was zo lang geleden dat ze de tijd met elkaar hadden genomen. Dat alleen al.

Het is geen wondermiddel, maar uit de vergaderstand, de tijd nemen, je verplaatsen in elkaars perspectief helpt om te komen tot verrassende inzichten en hernieuwde energie. Dan is verantwoordelijkheid nemen niet moeilijk of eng, doordat je ervaart dat je hem met anderen deelt.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies