• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Over het Nederlands Jeugdinstituut

Sturen en loslaten: praat over de dilemma’s

Blog van: Rutger Hageraats -

De transitie is een feit. De gemeente Amsterdam heeft het programma ‘Om het kind’ afgerond en opgeheven. Maar we staan pas aan het begin van de transformatie van de zorg voor de jeugd. In Amsterdam hebben we een paar belangrijke lessen geleerd.

In de voorbereiding van de transitie voerde één centraal thema voortdurend de boventoon: het sturen van een transformatieproces. Hoe stuurbaar is dat nu eigenlijk? Hoe houden we de juiste balans tussen het sturen vanuit de gemeente en het geven van ruimte aan professionals en burgers?

Veranderproces

In Amsterdam hebben we geprobeerd de transitie vorm te geven door vanaf het begin zo open en transparant mogelijk samen te werken met het veld. Ons principe was: ‘help ons eerst mee ontwikkelen, de onderhandelingen komen later wel’. Te midden van zoveel onzekerheden en bewegingen leek ons dat de beste weg. We hebben daarbij gekozen voor een veranderproces met een paar kenmerken:

  • We erkenden dat een transformatie zich voltrekt in de samenleving en dat die maar beperkt stuurbaar is.
  • We leerden en ontwikkelden vanuit de mechanismen die de uitvoering het meest beïnvloeden, geïnspireerd op de eerdere analyses van de werking van de jeugdzorg.
  • We onderkenden de eigenstandige dynamiek en de belangen op enerzijds het niveau van bestuurders en managers (van zowel overheid als instellingen) en anderzijds het niveau van de werkvloer met professionals en burgers. Inhoudelijk lijken beide niveaus over hetzelfde te gaan, maar soms zijn het volstrekt andere werelden.
  • We maakten een inschatting van zowel het belang als de beperkingen van systemen, regels en werkprocessen.
  • We beseften dat we, met de toegenomen ruimte voor maatwerk, afstand namen van het gelijkheidsbeginsel, waarop beleid en protocollen in de afgelopen vijftig jaar zijn geënt.
  • We streefden naar modern leiderschap, dat zich kenmerkt door het continu uitdragen van de visie, de maatschappelijke doelen en vooral de onderliggende normen en waarden. Tegelijkertijd geeft dit leiderschap de professionals, buiten en binnen de gemeente, de ruimte om de resultaten vorm te geven. Dat vereist lef, deskundigheid en mandaat.

Ruimte versus grip

Onze gezamenlijke inspanning in de aanloop naar de transitie was slechts een opmaat naar de echte vernieuwing die nu in de praktijk gerealiseerd moet worden. Deze vernieuwing leidt tot creativiteit, maar ook tot onzekerheid. Er ontstaat een spanning tussen de noodzakelijke ruimte voor verandering en de logische behoefte aan grip. Die spanning is dagelijks voelbaar, zowel bij instellingen als bij gemeenten.

Praat over de dilemma’s

Het is daarom belangrijk dat de sleutelspelers regelmatig rond de tafel zitten om te luisteren en te praten over dilemma’s die door deze spanning ontstaan. Zij zullen elkaar niet vaak in een open setting tegenkomen, maar ondanks de dagelijkse hectiek zullen ze elkaar moeten opzoeken als dilemma’s zich in de praktijk voordoen. Dit is vooral een belangrijke boodschap voor gemeentelijke beleidsmakers en beslissers: laat je beïnvloeden door de verhalen van de mensen die met de voeten in de modder staan.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies