• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Over het Nederlands Jeugdinstituut

Onder dwang 'taalles thuis' is schadelijk voor kind en ouder

Hilde Kalthoff - 20 mei 2011

Onlangs viel mijn oog op een regel uit de Amsterdamse notitie 'Actieve ouders'. Op pagina 17 staat: 'Pilotaanpak dwang en drang in VVE. Doel: vroegtijdige inzet ouders bij de taalontwikkeling van hun kind.' De doelstelling is belangrijk, maar is men nu van plan migrantenouders te verplichten om met hun kind 'woordjes te oefenen'?

Voor- en nazeggen bevordert de taalontwikkeling niet. Er zijn gesprekjes nodig op een hoger niveau dan het kind nu heeft, in een betekenisvolle context en een positieve sfeer. Dat vraagt kennis en vaardigheden die, met name laagopgeleide, ouders niet vanzelfsprekend hebben. Door ze alleen een woordenlijstje of werkbladen aan te reiken wordt een averechts effect bereikt.
Hoogleraar Judi Mesman toonde tijdens een congres een fragment van een laagopgeleide vader die vol goede moed probeert zijn kind het woordje 'tomaat' te leren. We zien vertwijfeling en onzekerheid bij beiden. Een situatie die, leert de ervaring, niet zelden ontaardt in conflicten.

Mesman benadrukt het belang van voorbeeldgedrag voor het bevorderen van vaardigheden. Bij de projecten Instapje (voor kinderen van 1 en 2 jaar), Opstapje (2 tot 4 jaar) en Opstap (4 tot 6 jaar) spelen laagopgeleide ouders met hun kind en lezen zij hun kind voor. De ouders worden in deze programma's intensief begeleid. Het uitgangspunt is steeds: samendoen en voordoen, waarbij sensitieve responsiviteit voorop staat - ouders herkennen en erkennen de signalen en behoeften van hun kind en gaan daar adequaat op in. De ouders merken dan dat zij belangrijk zijn als opvoeder en krijgen zelfvertrouwen. Er ontstaat een warme en stimulerende ouder-kindinteractie, het kind leert spelenderwijs en krijgt meer zelfvertrouwen en veerkracht.

Is 'dwang en drang' dan nodig? Jarenlange ervaring bij de Stap-programma's laat zien dat 'moeilijke bereikbare' ouders toch een of twee jaar intensief meedoen. De uitval in deze groep is laag: slechts 3 tot 7 procent. De insteek is laagdrempelig en afgestemd op verschillende culturen; alle ouders willen zich inzetten voor de ontwikkeling van hun kind en alle ouders kunnen dat leren. Ook de nieuwe methodiek 'VVE Thuis' is geen 'taallesje thuis', maar een doordacht programma gericht op een meer ondersteunende en stimulerende thuissituatie.

Grondlegster van gezinsgerichte ontwikkelingsstimulering professor Avima Lombard zei het zo: 'I want each parent to be successful (…). In order to do that, we have to plan carefully and we have to build in a steppingstone and supporting system to provide them with the opportunity for succes and to catch them as they triple a bit here and there and not let them fall.'

Lees meer over de Stap-programma's.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.