• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Over het Nederlands Jeugdinstituut

Laten we altijd onderdeel van de oplossing zijn

Blog van: Anita Kraak -

Met enige regelmaat verschijnt er een kop in de krant met de strekking: ‘de veiligheid en ontwikkeling van kinderen was onvoldoende in beeld bij gemeente en betrokken instellingen’. Wat is dat toch dat gemeenten en instellingen, ondanks alle goede intenties en hun enorme inzet, soms meer een onderdeel van het probleem dan van de oplossing lijken te zijn?

Bij het lezen voel ik zoiets als: ‘operatie geslaagd, patiënt overleden’. Iedereen heeft immers gedaan wat hij moet doen, en toch gaat het helemaal mis. Het is steeds pijnlijker om de rapporten hierover te lezen: de conclusies zijn al jaren hetzelfde, terwijl de verhalen van deze gezinnen niet op zich staan. Het gaat over een structureel probleem in de zorg en ondersteuning van kinderen in risicovolle opgroeisituaties.

Op de manier waarop wij de zorg nu hebben georganiseerd, hebben wij voor hen geen passend antwoord en worden wij ongewild onderdeel van het probleem. Dat maakt nederig, zeker omdat Einstein al vele jaren geleden zei: ‘Als je doet wat je altijd gedaan hebt, krijg je wat je altijd gekregen hebt’. Dat moet beter en vraagt onze gezamenlijke actie en lef.

Over welke gezinnen gaat het?

Het gaat eigenlijk altijd over kinderen in onveilige opgroeisituaties met complexe gezinsproblemen en over betrokken, hard werkende professionals in het onderwijs, bij de gemeentelijke sociale dienst, in de zorg of het veiligheidsdomein.

Het gaat over die gezinnen die door alles wat er speelt (tijdelijk) over betrekkelijk weinig doe-kracht beschikken. Gezinnen waarvoor ‘zelfredzaamheid’ een utopisch beleidswoord is en waarvan zij in hun dagelijkse ‘struggle for life’ alleen maar kunnen dromen. Gezinnen die vertellen dat zij van de ene hulpverlener op de kop krijgen dat de afwas er nog staat, terwijl ze eerder die dag druk waren met bezoek van andere hulpverleners. Gezinnen die zorgmoe worden, simpelweg omdat wij hen, ieder vanuit onze eigen expertise, overladen met ons evidence-based aanbod dat echter niet op elkaar is afgestemd.

Het zijn ook die gezinnen waar professionals zich machteloos gaan voelen. Het voelt als water naar de zee dragen. Je aanbod zou moeten passen bij het deel van het probleem waarvoor jij betrokken bent, maar het werkt niet. Soms wordt uit machteloosheid de oplossing gezocht in de inzet van dwang en drang. Maar ook dat leidt vaak niet tot het gewenste resultaat. Als analyse en plan niet kloppen, of je wordt overvraagd, helpt het immers niet als iemand zegt dat iets moet.

Doen wat nodig is

Wat dan wel? We lezen er vaak over in termen als: op maat verbinden, integraal, gezamenlijk aansluiten bij denk- en doe-kracht van gezinnen. Of in motto’s als: het gezinsprobleem gezamenlijk in kaart brengen en van daaruit doen wat nodig is; kort als het kan en (levens)lang als het moet; met ieders expertise aansluiten bij de leefwereld van het gezin; zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig.

Gevat in deze ‘oneliners’ en buzz-woorden klinkt dit ‘doen wat nodig is’ zo vanzelfsprekend. Maar doen we het wel? Samenwerking is bij een gezinsprobleem en bij de expertise passende rollen méér dan de optelsom van het aanbod. Op verschillende niveaus worden nog tal van belemmeringen ervaren die hebben te maken met: privacy en gegevensuitwisseling, beperkende werkprocessen, gebrek aan professionele autonomie, verschillende financieringsstructuren en contractvormen, de overgang van 18-min naar 18-plus, et cetera.

Samen leren

Zie hier één van de grote uitdagingen voor de komende jaren: Hoe kunnen we juist voor kinderen in risicovolle opgroeisituaties zo snel mogelijk ‘doen wat nodig is’? Hoe kunnen professionals en andere betrokkenen in organisaties, samenwerkingsverbanden en gemeenten daar optimaal aan bijdragen? Hoe zorgen we dat we samen, ieder vanuit zijn expertise, altijd onderdeel zijn van de oplossing?

Er zijn plekken waar dit, soms nog op kleine schaal, al krachtig gebeurd. Waar samenwerkingsverbanden en gemeenten dat echt willen en samen zoeken naar ieders rol in deze complexiteit en manieren om het succes van één gezin niet ‘in het beton van een aanbod te gieten’. Maar ze proberen te vertalen in randvoorwaarden en werkzame factoren voor andere gezinnen.

Laat je persoonlijke ervaringen daarmee horen! Zodat wij kleine successen betekenisvol met elkaar kunnen verbinden, zodat we samen lerend, effectief en efficiënt doen wat nodig is.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies