Over het Nederlands Jeugdinstituut

Afrekenen met afrekenen

Blog van: Tom van Yperen -

Het verzamelen van gegevens over de outcome van jeugdhulp is cruciaal voor de kwaliteit van die hulp. Deze gegevensverzameling is  niet bedoeld om professionals af te rekenen op hun resultaten. Het voedt het 'verhaal' achter de cijfers. Dat klinkt 'soft', maar het vergt juist moed om hierover het juiste gesprek te voeren.

Een directeur van een instelling voor ambulante jeugdhulp presenteerde cijfers over de outcome aan een wethouder en een onderzoeker. De directeur toonde hoeveel cliënten de hulp voortijdig beëindigen, hoe tevreden de cliënten zijn over het nut van de hulp en bij hoeveel cliënten de problemen zijn afgenomen.

Meer effect mogelijk

Dat was schrikken. Bij nog niet de helft van de cliënten was de problematiek bij einde van de hulp afgenomen. 'Hier komen in de gemeenteraad vast vragen over. Wat moet ik dan zeggen, wat betekent dit?', vroeg de wethouder. 'Nou, de kinderen blijken vaak ernstiger problemen te hebben dan aan het begin is aangegeven', antwoordde de directeur. 'Maar er is meer effect mogelijk als je met betere interventies werkt', relativeerde de onderzoeker.

Al discussiërend kwamen zij tot een verhaal achter de cijfers. Dat leidde tot allerlei inzichten. De wethouder leerde dat jeugdhulp nog niet zo ver is ontwikkeld dat torenhoge succespercentages zijn te verwachten. De onderzoeker zag in dat er voor een deel van de cliënten nog geen goed onderzochte interventies zijn. Tegelijk pikte de directeur op dat haar professionals wellicht te weinig weten van de stand van kennis over wat werkt voor dat andere deel van hun cliënten.

Kritische noten

Het voorbeeld is echt - alleen ging het gesprek niet over echte cijfers. De instelling was gevraagd om te schatten hoe ze zou scoren op de outcome-indicatoren. Alleen dat al ontlokte een zinvol gesprek. Er vond een afstemming van verwachtingen plaats (Welk effect is haalbaar?) en er werden kritische noten gekraakt (Gebruik je wel actuele kennis?).

Maar het gesprek leverde nog iets op. De directeur bekende dat ze de schattingen laag hield omdat ze bang was dat ze hogere scores niet kon waarmaken en ze er dan op afgerekend zou worden. 'Welnee', zei de wethouder, 'wij voeren het verkeerde gesprek als ik je op dit soort cijfers ga afrekenen. Cijfers, verhalen, reflecties en suggesties, daar gaat het om. Precies wat we hier nu doen. Hier leren we van.'

Landelijke afspraken

De komende jaren zullen steeds meer cijfers over voortijdige beëindiging van hulp, tevredenheid over het nut en probleemafname op tafel komen. Echte cijfers. Daar zijn landelijke afspraken over gemaakt.

Die cijfers zullen soms tegenvallen. Het voorbeeld laat zien dat het niet de bedoeling moet zijn om een instelling daarop af te rekenen, maar om de cijfers te gebruiken in een gesprek over verwachtingen en mogelijkheden. Dat klinkt soft, maar is het niet. Het vergt juist moed om het goede gesprek aan te gaan.

Bruikbaar instrument

Wij zijn het aan cliënten verplicht om tegen afrekenen op outcome te zijn: het perverteert het systeem. Het wordt verleidelijk om de moeilijkste cliënten als een hete aardappel door te schuiven, omdat je er niet goed mee kan scoren.

Wij zijn het ook aan de professionals verplicht: outcomemonitoring moet niet de zoveelste administratieve verplichting zijn, maar een bruikbaar instrument om de kwaliteit van de hulp te verbeteren. En nog mooier: werken met outcomemonitoring kan andere registraties overbodig maken.

Outcomegegevens vormen rijk materiaal. Ze gebruiken om professionals erop af te rekenen is contraproductief. Het Nederlands Jeugdinstituut wil gemeenten, onderzoekers en jeugdhulpverleners helpen het goede gesprek te voeren. Daarvoor maken we handreikingen, voeren we pilots uit, geven we workshops, nemen we deel aan gesprekken en verzamelen we goede ervaringen. In ons dossier Monitoring leest u hoe meer over werken met outcomegegevens.

Doet u mee?

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies