Over het Nederlands Jeugdinstituut

Een sterke pedagogische basis voor mentaal welbevinden

Blog van: Caroline Vink -

Prestatiedruk, een toename van psychische klachten, voortdurend moe: de adolescentie kan een ingewikkelde fase zijn. Aandacht voor mentaal welbevinden moet onderdeel zijn van de pedagogische basis, stelt Caroline Vink in haar blog.

Prestatiedruk, een toename van psychische klachten, voortdurend moe: de adolescentie kan een ingewikkelde fase zijn. Het is belangrijk dat hiervoor aandacht komt, maar niet pas in de adolescentie. Aandacht voor mentaal welbevinden moet al veel eerder beginnen en onderdeel zijn van de pedagogische basis.

Veel jongeren lijden onder prestatiestress. Ze hebben psychische klachten, slapen slecht en zijn voortdurend moe. Ook van scholen en werkgevers komen signalen dat de psychische gezondheid van adolescenten en jongvolwassenen niet optimaal is.

De oplossing is niet alleen individuele hulpverlening, maar ook aandacht voor mentaal welbevinden. Mentale gezondheid van de jeugd is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle jeugddomeinen.

Dat was ook de conclusie van een samenwerkingsproject van negen Europese landen. Het project was de afgelopen twee jaar bezig met de vraag hoe de participatie van jongeren met psychische problemen te bevorderen is door samenwerking tussen ervaringsdeskundige jongeren, het jongerenwerk en de jeugd-ggz. Dit project was een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, in samenwerking met het Finse ministerie van Onderwijs en Cultuur.

Basisvoorziening

Het was opvallend te zien hoe in landen als Finland en Schotland mentaal welbevinden een belangrijk onderdeel is van het aanbod van basisvoorzieningen. In Finland begint mentale weerbaarheid al op de basisschool. Het bespreken en versterken van mentaal welbevinden in de klas en in de vrije tijd is onderdeel van de opleiding van docenten en jongerenwerkers. In Finse scholen verzorgt het jongerenwerk chill-plekken voor leerlingen die niet lekker in hun vel zitten of gewoon zin hebben om te hangen. Er is regelmatig een jongerenwerker aanwezig. Finse jongerenwerkers en leerkrachten werken samen om praten over psychische problemen gewoon te maken.

In Schotland is de organisatie See Me actief in buurten en scholen om psychische problemen bespreekbaar te maken. See Me betrekt daarbij ervaringsdeskundige jongeren die andere jongeren bijvoorbeeld leren om in de klas beter op elkaars signalen te letten.

Fonteinvloer en warm bad

Inmiddels zijn er ook in Nederland veel initiatieven en plannen om meer aandacht te vragen voor mentaal welbevinden. Het project Hoofdzaken van NJR bijvoorbeeld. NJR heeft jongeren bijeengebracht die ervaring hebben met psychische problemen en behandeld zijn binnen de jeugd-ggz. Ze geven gastlessen, spreken op congressen en gaan in gesprek met politici en met andere jongeren. Ook de introductie van het Mental Health First Aid-programma in Nederland is veelbelovend: een brede groep van professionals, zoals docenten en politieagenten, volgt een training om psychisch problemen te kunnen bespreken en herkennen. Verder is in het bekende programma Gezonde School werken aan mentaal welbevinden geïntroduceerd. En in het BNN/VARA-programma True Selfie filmen acht jongeren met psychische problemen zichzelf, ook op kwetsbare momenten.

Deze losse initiatieven doen nu nog denken aan een fonteinvloer: hier en daar spuit een straaltje water omhoog. Ik pleit juist voor een warm bad: mentaal welbevinden in een sterke pedagogische basis. Dat vraagt om een plek voor mentaal welbevinden in de klas, in het jongerenwerk en op het werk.

Stem van jongeren

Belangrijk daarbij is dat niet alleen allerlei organisaties met elkaar polderen. Jongeren moeten zelf nadrukkelijk een rol hebben. Tijdens het Europese samenwerkingsproject bleek hoe belangrijk de ervaringsdeskundigheid van jongeren is. Zonder hun stem lukt het niet om mentale gezondheid net zo belangrijk te maken als fysieke gezondheid.

Lees voor meer informatie over het Europese samenwerkingsproject de verslagen en de factsheet voor gemeenten.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies