Over het Nederlands Jeugdinstituut

Regie in de zorg? Ruimte voor professionals?

Blog van: Rutger Hageraats -

In mijn blog Transformeren: wat is dat eigenlijk? pleitte ik voor een dialoog over de werkelijke betekenis van wat wij allen de 'transformatie' zijn gaan noemen. Hierbij een eerste aanzet, aan de hand van twee gevleugelde begrippen: 'ruimte voor de professionals' en 'regie in de zorg'.

Afgelopen december was er in Amsterdam een grote conferentie over innovatie van de jeugdhulp. Daar kwam het begrip 'ruimte voor professionals' op tafel, dat nodig is om kwalitatief betere zorg te leveren. Maar wat betekent dat nu eigenlijk? Een wethouder stelde de vraag of bestuurders hun eigen veranderopgave wel onder ogen zien.

Gemeenten durven los te laten

Een betekenis kan zijn dat gemeenten vooral kennis en deskundige professionals inkopen, zodat burgers en professionals samen op maat kunnen bepalen welke hulp passend is. Daar horen natuurlijk spelregels bij. Maar verder betekent het dat gemeenten durven loslaten, maatwerk leveren en dus verschil toelaten. En dat zij regels en procedures opruimen die ooit vanuit logische, maar andersoortige overwegingen zijn ontstaan, bijvoorbeeld op het terrein van rechtmatigheid en het gelijkheidsbeginsel.

Een gevoelig begrip als precedentwerking krijgt dan een heel andere lading. Het tot nu algemeen gehanteerde principe was immers dat in verordeningen en beleidsregels wordt vastgelegd waarop een burger wel of geen recht heeft. Een voorstel om daarvan af te wijken wordt streng getoetst op mogelijke precedentwerking. Die benadering houdt geen stand als professionals en burgers samen beoordelen wat mensen en hun omgeving zelf kunnen en wat aanvullend passende zorg is.

Instellingen als zorgmakelaars?

Veel instellingen leveren op hun beurt niet meer alleen kant-en-klare producten of trajecten, maar vooral kennis en deskundige professionals. Die professionals doen hun werk in allerlei ketens met burgers. Instellingen zijn vanuit dit gezichtspunt geen 'eigenaar' van de zorgarrangementen die daaruit ontstaan. Maar wat zijn instellingen dan wel? Veredelde uitzendbureaus, zorgmakelaars? Grote reorganisaties zijn niet meer van deze tijd, we bouwen tegenwoordig aan netwerken. Alleen weet nog niemand wat dat precies betekent voor het institutionele zorglandschap. Hier wordt een beroep gedaan op leiderschap van de jeugdhulpbestuurders. En het helpt als zij, en de wethouders, ook onderling dit gesprek voeren. Ook inkoop komt immers in een ander daglicht te staan.

Wie voert de regie?

Op diezelfde conferentie werd duidelijk dat over 'regie in de zorg' nog flink wordt gediscussieerd. Voert een wijkteam regie, of de burger zelf? Of, in het geval van een complex zorgtraject, de specialistische hoofdbehandelaar? En als het de burger is, is dat dan het kind of de jongere, of diens ouders? Zijn er verschillende soorten regie? En wat betekent dat voor de interactie tussen professionals onderling en tussen professionals en de burger?

De ambitie is om burgers de regie over hun eigen ondersteuningsvraag terug te geven en hun eigen kracht te versterken. Dat kan betekenen dat diezelfde burger met de professionals bepaalt of, en welke soort, regie in een zorgtraject nodig is. En dat de burger daarbij dus ook een bepaalde keuzevrijheid heeft. Dat betekent op zijn minst dat gemeenten en instellingen ervoor moeten waken de burger op te zadelen met niet-flexibele regieconcepten waarin precies is vastgelegd welk type professional wat moet doen. En het vraagt om een nieuwe beroepspraktijk passend bij de beginselen van het nieuwe zorgstelsel. Daar hebben de beroeps- en kennisorganisaties een stevige gezamenlijke opgave. 

Verandering in de praktijk

Deze twee voorbeelden maken duidelijk dat het in de transformatie niet moet gaan om abstracte beleidsdiscussies, maar om een wezenlijk andere uitvoeringspraktijk, waarin nieuwe kaders en verhoudingen ontstaan. Dat kan alleen in een proces van co-creatie. Als we dat inzien, kunnen we de stap van transitie naar transformatie echt gaan zetten.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies