• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Over het Nederlands Jeugdinstituut

Ga op tijd met kwetsbare jeugd in gesprek over de toekomst

Blog van: Caroline Vink -

18 jaar worden is ingrijpend, zeker voor jongeren die hulp en ondersteuning nodig hebben. Dat geldt ook voor kwetsbare jongeren in de landen om ons heen. Het beleid en de oplossingen die daar zijn bedacht, kunnen ons inspireren.

Jesper is 16 en verblijft al een tijdje in een residentiële voorziening in het noorden van Jutland, ver van zijn woonplaats in de buurt van Kopenhagen. Na meerdere mislukte pleegzorgplaatsingen heeft de social worker uit zijn oorspronkelijke woonplaats deze plaatsing geregeld. Hij heeft nog ieder half jaar een bespreking met Jesper en zijn begeleider.

Dit keer gaat het gesprek over hoe Jesper zijn toekomst ziet en hoe hij zich hierop gaat voorbereiden. Jesper kan niet wachten tot hij weer terug kan richting Kopenhagen. Hij wil een koksopleiding doen, maar heeft geen idee hoe hij dit kan realiseren. Zijn begeleider vertelt dat Jesper moeite heeft met bedenken wat er volgende week moet gebeuren en niet handig is met geld. Ook Jesper ziet in dat hij het voorlopig nog niet helemaal zelfstandig gaat redden.

Gezamenlijk bedenken Jesper, zijn social worker en zijn begeleider een plan: ze gaan de professionele ondersteuning langzaam afbouwen. Het samen opstellen van zo'n toekomstplan voor jongeren die zorg krijgen, is in Denemarken wettelijk verplicht. Het is een van de voorbeelden voor Nederland die we tegenkwamen in onze verkenning Kwetsbaar, 18 jaar en dan?

Plotselinge volwassenheid

Voor kwetsbare jongeren die voor hun 18e jeugdhulp krijgen is de overgang naar volwassenheid een nog grotere uitdaging dan voor andere jongeren. Zij zien zich geconfronteerd met 'sudden aldulthood': plotselinge volwassenheid. Van het ene op het andere moment verandert de wetgeving, valt ondersteuning weg en moeten ze zelfstandig zijn. Uit internationaal onderzoek blijkt dat deze jongeren het slechter doen dan hun leeftijdsgenoten op allerlei gebieden: startkwalificaties, vervolgonderwijs, werkloosheid, dakloosheid, criminaliteit en ggz-problematiek. Als er al nazorg is, dan is die meestal alleen gericht op zelfstandig wonen, terwijl hun leeftijdsgenoten meestal nog thuis wonen.

Focus op alle leefdomeinen

De overgang van jeugd naar volwassenheid van kwetsbare jongeren staat hoog op de politieke agenda in Nederland. De decentralisatie heeft het ontbreken van een goede aansluiting zichtbaarder gemaakt. In de buitenlandse wetgeving valt op dat de focus vaak op álle leefdomeinen ligt, niet alleen op de zorg. Het doel is om jongeren te begeleiden naar een volwassen leven zonder ondersteuning. Daarom is ondersteuning ook afgestemd op de domeinen die een zelfstandig leven mogelijk maken: onderwijs en opleiding, toegang tot de arbeidsmarkt en huisvesting. In Nederland vallen deze domeinen onder verschillende wetten.

Begin op tijd

Een belangrijke les uit het buitenland is: begin op tijd. Engeland, Zweden en Denemarken kennen een verplichting om samen met kwetsbare jongeren een toekomstplan op te stellen vóórdat ze 18 worden. Hier ligt een rol voor de gemeente, al is die vaak gedelegeerd aan een professional.

Kijk voorbij de cijfers

Een voorwaarde voor zo'n plan is natuurlijk dat de gemeente de kwetsbare jongeren in beeld heeft. Dat is misschien nog wel een dringender advies aan gemeenten: zoek uit wie de jongeren zijn achter de data over jeugdhulp. Kijk voorbij de cijfers en ga op tijd met jongeren in gesprek over wat ze nodig hebben om een zelfstandig volwassen leven te kunnen leiden.

Jesper heeft nog een lange weg te gaan, en ook in Denemarken redden niet alle jongeren het uiteindelijk zelfstandig. Maar hij heeft de steun van de gemeente, die hem helpt om stap voor stap de overgang naar de rest van zijn leven te maken.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies