Praktijkvoorbeeld

Voorst: een gezamenlijke zoektocht naar oorzaken en oplossingen

Schooluitval, burn-out of zelfmoord onder jongeren zijn problemen die niet zomaar ontstaan. Spoor de oorzaken op en voorkom het probleem. In de Gelderse gemeente Voorst vormt dat de basis voor hun preventief beleid.

Koen van Bremen is projectleider van het project Voorst onder de Loep. ‘Een probleem staat vaak niet op zichzelf’, vertelt hij. ‘Een docent vertelde mij over een leerling die altijd te laat kwam. In zo’n geval krijgt een leerling meestal een waarschuwing of een straf. Maar bij nader inzien bleek dat het meisje kampte met een verslaafde moeder en een afwezige vader. Zij zorgde daarom altijd voor haar broertje en bracht hem naar de opvang, waardoor zij zelf te laat kwam’.

Prille problemen zichtbaar maken

Het project Voorst onder de Loep moet antwoord vinden op de vraag hoe de gemeente kansen op problemen, zoals vereenzaming, verslaving en armoede, onder Voorstenaren kan verkleinen. De groep inwoners met zware problematiek komt meestal wel in beeld bij de gemeente. Het is de kunst om de prille problemen bij de ‘onzichtbare‘ groep tijdig te signaleren. En om grotere problemen te voorkomen door de oorzaak aan te pakken. 

In co-creatie met de inwoners

Preventief jeugdbeleid Voorst

Aan de hand van de ‘methode samenlevingsbeleid’ onderzocht de gemeente om welk type problemen het gaat, op welke schaal ze voorkomen, wat de onderliggende oorzaken zijn en wat mogelijke oplossingen zijn. Inwoners, werknemers van diverse maatschappelijke organisaties, verenigingen en ondernemers werden vanaf het begin betrokken en werkten intensief mee. ‘Samen zijn we aan het ontdekken hoe we het kunnen aanpakken’, zegt Van Bremen gedreven.

Het probleem belicht vanuit verschillende invalshoeken

‘Iedereen kijkt anders tegen een probleem aan. Je moet het daarom vanuit verschillende invalshoeken benaderen om erachter te komen wat er precies aan de hand is. Je voorkomt daarmee dat je maar een deel van het probleem oplost.

De aandacht bij een gezin in financiële problemen gaat bijvoorbeeld in belangrijke mate naar de schuldhulpverlening, terwijl uit onderzoek blijkt dat de stress die het bij opvoeders veroorzaakt tot kindermishandeling kan leiden.‘

Voorstenaren interviewen Voorstenaren

Samen met het projectteam dachten veel Voorstenaren mee over welke inwoners en professionals hun expertise en ervaring konden delen rondom ontwikkelingen in de samenleving die tot problemen kunnen leiden. Vervolgens hebben maar liefst 90 Voorstenaren, afkomstig uit alle hoeken van de Voorster samenleving, 411 “sleutelfiguren” diepgaand geïnterviewd. De geïnterviewden liepen uiteen van jeugdhulpverlener, buurtcoach, wijkagent, huisarts tot jongerenwerkers en vrijwilligerscoördinator.

De interviewers stelden standaard vragen. Wat voor problemen signaleer je? Wat zijn mogelijke oorzaken en ontwikkelingen die hiertoe leiden? Wat moet de ambitie zijn? Hoe kan jouw organisatie bijdragen aan de oplossing? 
‘Het onderzoek was intensief. Maar omdat je het samen met de inwoners oppakt, creëert het meteen draagvlak voor de uitvoering van het beleid’, aldus Van Bremen.

Streefbeelden

Preventief jeugdbeleid Voorst 2

De gemeente heeft voor het preventiebeleid zes ‘streefbeelden’ geformuleerd die de ambities weerspiegelen. Eén van de streefbeelden is: kinderen groeien op in geborgenheid en zijn goed voorbereid op de uitdagingen in de samenleving van morgen. Uit het onderzoek blijkt dat de thuissituatie van veel kinderen in Voorst onder druk staat.

Twee belangrijke ontwikkelingen spelen daarbij een rol: in steeds meer gezinnen hebben beide ouders een baan en een overvol leven. En steeds meer huwelijken eindigen in een echtscheiding waardoor ouders soms minder tijd en aandacht hebben voor de kinderen. Ook sociale media bieden vele verleidingen en keuzes.  

De praktijk

Organisaties zoals het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), het consultatiebureau en schoolmaatschappelijk werk verkennen nu hoe zij gezinnen kunnen ondersteunen door beter aan te sluiten bij de opvoedvragen van ouders.

Hier wacht de volgende uitdaging voor de gemeente. De praktijk is weerbarstiger dan de theorie. Volgens Van Bremen willen alle partijen graag, maar de vraag is hoe dit vorm te geven in de praktijk. ‘En voor je het weet gaat het gesprek tussen de gemeente, het CJG en zorgpartijen over werkdruk en financiën, terwijl betere ondersteuning bij de opvoeding niet per se extra geld of tijd hoeft te kosten. Je kunt de opvoedsteun wellicht op een andere manier vormgeven. Maar een veranderproces gaat niet van de ene op de andere dag.’

Een eerste stap: het goede gesprek

De inzet van de jeugdgezondheidszorg is slechts een van de voorbeelden van de acties die de gemeente onderneemt om preventief te werken. ‘Er zijn veel thema’s die we willen aanpakken en even zoveel betrokken partijen met eigen ideeën, werkwijzen en soms ook belangen. Het is een zaak van lange adem om met elkaar uiteindelijk tot een samenleving te komen waarin preventie deel uitmaakt van ieders doen en laten.‘ Van Bremen ziet de toekomst positief tegemoet. ‘Het proces is net gestart en het goede gesprek is een eerste stap in de goede richting.‘

Feiten en cijfers

  • De gemeente Voorst bestaat uit 12 kernen in Gelderland.
  • Oppervlakte: 126,52 km2.
  • Aantal inwoners: ruim 25.000.
  • Duur project: ruim 5 jaar, 2017 – 2022.
  • Aantal leden projectteam: 5 à 10.
  • Aantal interviewers: 90.
  • Aantal interviews: 411.
  • Aantal betrokken organisaties in Voorst: 120 waarvan 40 intensief.
  • Kosten project:
    • Voorbereidende fase: circa 250.000 euro
    • Uitvoeringsfase: 1,2 miljoen euro

Meer informatie

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies