Transformatie jeugdhulp

Ontwikkelingen kostenbeheersing

De financiële tekorten bij gemeenten, de wachtlijsten voor specialistische zorg en het gebrek aan passende zorg voor gezinnen met complexe en meervoudige problemen leiden tot een oproep om het jeugdstelsel ingrijpend te herzien. Maar om de transformatie van de jeugdzorg te laten slagen, is het juist zaak de verleiding van slingerend beleid te weerstaan. Dat stelt het NJi in zijn position paper Vasthoudend transformeren waarin het reageert op de weer oplaaiende stelseldiscussie.

Als zich barrières voordoen in de transformatie worden die al gauw afgeschoven op het stelsel. Het Nederlands Jeugdinstituut wijst erop dat keuzes in de jeugdzorg niet alleen beleidskwesties zijn, maar verbonden zijn met maatschappelijke discussies over opgroeien en opvoeden. Door die context in hun beleid te betrekken, kunnen gemeenten hun rol in de transformatie versterken in plaats van verzwakken.

Reactie NJi op publicaties AEF en commissie Sint

Nieuwe beleidsmaatregelen om het jeugdstelsel op orde te brengen, helpen alleen als ze gebaseerd zijn op een gezamenlijke visie en een heldere koers, met de complexiteit en weerbarstigheid van de praktijk als uitgangspunt. Het NJi reageert met haar position paper van mei 2021 op onder andere:

Het NJi typeert de transformatie als een proces van vallen en opstaan, vergelijkbaar met het opgroeien. Het is een complexe opgave waarin burgers, professionals, instellingen en lokale en landelijke politici allemaal hun eigen verantwoordelijkheid hebben. Voor de uitvoering van die opgave noemt het NJi als speerpunten voor het beleid:

  • debat over de mechanismen in de samenleving die leiden tot het hoge jeugdzorggebruik, met rugdekking aan gemeenten
  • doorzetten van de transformatie in het sociaal domein door versterking van de lokale, domeinoverstijgende aanpak
  • sturen van inkoop van jeugdzorg op kwaliteit en doorontwikkeling van lokale teams
  • behoud van gespecialiseerde professionele kennis via regionale en landelijke samenwerking
  • versterken van de rol van gemeenten in de transformatie van de jeugdzorg als onderdeel van het sociaal domein

AEF-rapport

AEF stelt in het hiervoor genoemde rapport dat het structurele tekort van gemeenten voor de uitvoering van jeugdzorgtaken jaarlijks tussen de 1,3 tot 1,5 miljard euro bedraagt. Oorzaken zijn een toename van het jeugdzorggebruik, hogere gemiddelde kosten van hulptrajecten, een achterblijvende vroegsignalering en te weinig werkzame preventie. Preventie zou zelfs een kostenopdrijvend effect hebben.

Reactie van het NJi

Het NJi reageerde eerder al vanuit zijn onafhankelijke kennisrol met twee publicaties op dit rapport:

Tom van Yperen van het Nederlands Jeugdinstituut reageert eveneens op het AEF-rapport in een blog op Zorg & Sociaalweb en in een interview over onder andere  het belang van preventie op aanpakmetandereogen.nl.

Stuurgroep – Commissie Sint

Het kabinet heeft in december 2020 de Stuurgroep maatregelen financiële beheersbaarheid Jeugdwet ingesteld om maatregelen uit te werken die moeten bijdragen aan kostenbeperking. Deze stuurgroep, in de wandelgangen ook wel de commissie-Sint genoemd, had als opdracht te verkennen wat de mogelijkheden zijn om de kosten van de jeugdhulp in de hand te houden.

Op verzoek van de stuurgroep heeft het NJi onder andere advies uitgebracht over de te verwachten effecten van een recentralisatie van de specialistische hulpverlening. In een reactie stelt het NJi dat recentralisatie eerder contraproductief dan gunstig zal uitpakken.

In april 2021 kwam de stuurgroep met zijn eindrapport waarin het drie scenario’s schetste, namelijk:

  • wat zijn de implicaties als er niets verandert aan het jeugdstelsel
  • wat betekent het inperken van de wettelijke jeugdhulpplicht van gemeenten
  • wat betekent het schrappen van de jeugdhulpplicht uit de jeugdwet
Vragen?

Marloes Driedonks is contactpersoon.

Foto Marloes  Driedonks

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies