• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Reflectie

Organiseren van reflectie

Het borgen van de reflectiepraktijk in de organisatie is van essentieel belang om de medewerkers blijvend de gelegenheid te geven met elkaar te reflecteren op hun eigen praktijk. Een cultuur waar reflecteren een vast onderdeel van het werkproces is en die reflecteren stimuleert, is noodzakelijk.

Cultuur in de organisatie

Om een cultuur te realiseren waarin reflectie een belangrijk onderdeel van het werk vormt, zijn de volgende aspecten van belang:

  • De organisatie is zich bewust van de waarde van waaruit wordt gewerkt. Dit betekent dat de organisatie kernwaarden formuleert en deze vertaalt naar competenties en gedragskenmerken.
  • De organisatie draagt uit dat het leren en ontwikkelen van medewerkers centraal staat om kwalitatieve zorg te kunnen bieden.
  • Het management kan de missie, visie en waarden van de organisatie vertalen naar doelen voor de afdeling.
  • Teams geven gezamenlijk betekenis aan het beleid. Zij weten wat er van hen verwacht wordt en op welke manier. Pas dan is het mogelijk om reflectie een bijdrage te laten leveren aan de te realiseren doelstellingen van de organisatie en de medewerkers.

Bij het vormgeven van het beleid moet voor alle betrokkenen het doel van de reflectiepraktijk helder zijn. Als de reflectie goed wordt vormgegeven zal het zelfsturend vermogen van het individu, het team en de organisatie vergroten. Dit levert een kader voor professionele autonomie.

Veilige omgeving

Een effectieve professional trekt zijn eigen functioneren bewust, openlijk en regelmatig in twijfel. Hij is steeds op zoek naar feedback en staat hier ook open voor. Reflecteren doe je bij voorkeur met elkaar. Je hebt anderen nodig om de juiste vragen te stellen en het ongemak op te zoeken. Dit vraagt van iedere deelnemer een zekere mate van commitment en het vermogen om dat ongemak er te laten zijn. Verdiepend reflecteren vereist een veilige leeromgeving. Het liefst reflecteer je met collega’s zonder hiërarchische verhoudingen. De leidinggevende kan wel een belangrijke rol spelen in het faciliteren van reflectie en het creëren van een veilige omgeving.

Begeleiding bij reflectie

Soms is het fijn om bij het reflecteren door iemand begeleid te worden. De begeleider heeft als taak om de professional te helpen om de fasen van het reflectieproces op een goede manier te doorlopen. Het uiteindelijke doel van goede begeleiding is het vermogen om zelfstandig te reflecteren. Essentiële elementen hierbij zijn acceptatie, empathie en concreetheid.

Daarnaast wordt van de begeleider verwacht dat hij zo nodig kan confronteren, kan generaliseren, helpt expliciteren, helpt bij het bedenken van oplossingen en helpt bij het maken van een keuze. Bij collegiale consultatie of intervisie worden deze vaardigheden van collega’s verwacht. Om deze reden wordt bij intervisie vaak eerst gestart met intervisie onder begeleiding. Wanneer de deelnemers zich de vaardigheden eigen hebben gemaakt, kan de intervisiegroep zelfstandig verder.

Tips

Tijdens trainingen in reflecteren die we als Nederlands Jeugdinstituut gegeven hebben, haalden we de volgende tips op:

  • Zet het op de agenda van de vergadering en bereid goed voor.
  • Kies de ‘maand van de reflectie’ en spreek af een x aantal reflectievormen op x aantal momenten te doen. Evalueer daarna.
  • Stem af met 1 à 2 collega’s of medestanders.
  • Bedenk welke kwaliteit van jezelf hierbij gaat helpen.
  • Bepaal wat de eerste stap is en deel deze met collega’s (als stok achter de deur).
  • Spreek met jezelf af hoeveel tijd je jezelf geeft om resultaat te boeken.
  • Zoek medestanders.
  • Stel je verwachtingen bij.
  • Geef een terugkoppeling van je ervaring en maak anderen daarmee enthousiast.
  • Laat collega’s reflectie ervaren in een korte oefening.
  • Laat niet alleen zien wat het je als persoon oplevert, maar ook hoe het het werk ten goede komt.
  • Vier successen met elkaar.
  • Vraag in de organisatie of je met een groepje of maatje mag reflecteren en bedenk wat je daarvoor nodig hebt.
  • Spreek een afgebakende periode af om uit te proberen, bijvoorbeeld een half jaar lang eens per 6 á 8 weken.
  • Onderzoek wat de teamleden nodig hebben om gemotiveerd te raken: wat zit hen in de weg?
Vragen?

Claudia Versteeg is contactpersoon.

Foto Claudia  Versteeg

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.