• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Radicalisering

Beleid

Voor de overheid is radicalisering een belangrijk thema. Verschillende ministeries ontwikkelen beleid en ook voor veel gemeenten is het een belangrijk onderwerp. Daarnaast is er ook beleid op Europees niveau.

Landelijk beleid

Uit oogpunt van de openbare orde en veiligheid is het belangrijk dat de overheid beleid ontwikkelt. Radicalisering kan immers leiden tot gewelddadig extremisme. De ministeries van Justitie en Veiligheid (JenV) en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) zijn verantwoordelijk voor het beleid.

Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid

De Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) valt onder het ministerie van JenV. Deze houdt zich onder meer bezig met het voorkomen van terrorisme en het wegnemen van de voedingsbodem. De NCTV gebruikt een combinatie van preventie, in de vorm van persoonsgerichte interventies, en repressieve maatregelen.

Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

De NCTV bestrijdt alle vormen van terrorisme. Op dit moment vormt het jihadisme de grootste dreiging. Hiervoor zijn aparte plannen ontwikkeld. Het Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme bestaat uit maatregelen die gericht zijn op het voorkomen van radicalisering en de bestrijding van jihadisme.

Preventieve maatregelen zijn bijvoorbeeld het weerbaarder maken van jongeren tegen propaganda. Het ondersteunen van families van geradicaliseerde jongeren en het samenwerken met islamitische gemeenschappen. Het programma is in 2014 van start gegaan. Viermaal per jaar rapporteren de programmamedewerkers aan de Tweede Kamer.

  • Handreikingen: De NCTV biedt handreikingen aan gemeenten en hogescholen om radicalisering te signaleren en bestrijden.
  • De NCTV heeft ook het Rijksopleidingsinstituut tegengaan Radicalisering (ROR) opgericht. Het ROR biedt diverse trainingen aan voor professionals binnen de overheid en de publieke sector die in hun dagelijks werk te maken kunnen krijgen met radicalisering.
  • Informatieportaal: De NCTV heeft ook een informatieportaal waar professionals informatie kunnen vinden over de aanpak van jihadisme, het tegengaan van radicalisering en terrorismegevolgbestrijding. Hier staan diverse factsheets, convenanten en handreikingen.

Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) valt onder het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De AIVD signaleert en onderzoekt risico’s en bedreigingen voor de nationale veiligheid.
De dienst besteedt onder meer aandacht aan het salafisme, als fundamentalistische variant van de islam, en aan het jihadisme.

Ministeries van VWS en OCW

De ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid benaderen radicalisme meer vanuit een maatschappelijke en pedagogische invalshoek.

Platform JEP

Het Platform JEP, het Platform Jeugd preventie van Extremisme en Polarisatie, is in opdracht van het ministerie van VWS opgezet om professionals in hun dagelijkse praktijk te informeren en te ondersteunen. Ook bestuurders en beslissers bij instellingen en gemeenten kunnen hier terecht voor informatie over radicalisering en hoe daarmee om te gaan.

Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS)

De Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS) valt onder het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
ESS biedt gemeenten praktijkkennis over maatschappelijke spanningen en adviseert hoe ze deze kennis kunnen inzetten en met welke partijen ze kunnen samenwerken. Het gaat dan om kennis over maatschappelijke spanningen in brede zin, maar ook meer specifiek over radicalisering. De organisatie is een van de partners van Platform JEP.

Stichting School en Veiligheid (SSV)

Stichting School en Veiligheid (SSV) geeft informatie over het signaleren en voorkomen van radicalisering. De school heeft een rol ten aanzien van radicalisering, stelt de SSV. SSV valt onder het ministerie van OCW.

SLO

SLO werkt aan het ontwikkelen en uitdragen van burgerschapsonderwijs. Hun gedachte: ‘het bevorderen en verdedigen van de basiswaarden die ten grondslag liggen aan onze samenleving’ kan helpen om radicalisering te voorkomen.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Preventie en jeugdhulp vallen sinds de invoering van de Jeugdwet in 2015 onder de verantwoordelijkheid van de gemeenten. Uitgangspunten van de VNG voor een duurzame aanpak van radicalisering: optreden als één overheid en staan voor een inclusieve en open samenleving. De gemeente moet daarbij optreden met legitimiteit, geloofwaardigheid en moreel gezag.

Landelijke instellingen als het Platform JEP, de NCTV, de ESS, de SSV en de SLO leveren allemaal informatie en handvatten waarmee gemeenten en lokale instellingen kunnen werken aan het voorkomen en aanpakken van radicalisering. Lees voor meer informatie de NCTV-handreiking.

Afzonderlijke gemeenten en dan vooral de grote steden hebben een eigen aanpak van radicalisering.

Europese Unie

Sommige rechtsextremisten zijn fel nationalistisch. Maar over het algemeen is radicalisering een fenomeen dat over landsgrenzen heen gaat. Dat geldt vooral voor het jihadisme. Daarom heeft de Europese Unie (EU) in 2016 400 miljoen euro vrijgemaakt om radicalisering tegen te gaan.

Dit geld komt van het Erasmus+-programma voor onderwijs, jeugd en sport en is voor projecten die Europese waarden versterken en onderling begrip bevorderen.

Voorkomen en tegengaan van radicalisering is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de lidstaten. Maar het is belangrijk dat op Europees niveau informatie wordt gedeeld en beleid wordt afgestemd. Verder kunnen landen ook samenwerken aan het ontwikkelen van de praktijk.

  • Het Radicalisation Awareness Network, opgericht in 2011, is een netwerk van eerstelijns professionals die te maken hebben met radicalisering. RAN heeft negen werkgroepen, waarvan een voor ‘Jeugd, families en gemeenschappen’. Deze werkgroep richt zich vooral op sociale en pedagogische interventies en organiseert bijeenkomsten. Deelnemers kunnen hier kennis delen over hun werkwijzen. Op de website van het RAN staan veel beschrijvingen van praktijken en benaderingen.

  • Impact Europe is een Europese netwerkorganisatie die tot medio 2017 gewerkt heeft aan het inventariseren en evalueren van methoden en interventies voor het tegengaan van radicalisering en gewelddadig extremisme. Impact Europe biedt op de website een gids aan om interventies te beoordelen en een databank met beschrijvingen van dergelijke interventies.

  • In Europees verband is ook de TERRA Toolkit ontwikkeld, gericht op de preventie van radicalisering, onder meer door jongeren in te zetten die zelf radicaal zijn geweest. De TERRA Toolkit is beschikbaar in het Nederlands, met handreikingen voor leerkrachten, jongerenwerkers, politiemensen en religieuze leiders.

  • Het afronden van het TERRA-project is de aanleiding geweest om een vervolg te organiseren: Pericles. In dit project zijn een groot aantal organisaties uit heel Europa vertegenwoordigd . Ze ontwikkelen aanbevelingen voor beleidsmakers voor het tegengaan en aanpakken van radicalisering.

  • Het Erasmus+-programma heeft begin 2017 een Engelstalig overzicht gepubliceerd met daarin beschreven hoe het jongerenwerk kan bijdragen aan het voorkomen van radicalisering.

Vragen?

Gert van den Berg is contactpersoon.

Foto Gert van den Berg

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies