Pesten

Waarom pesten kinderen en jongeren?

Een aantal belangrijke redenen waarom kinderen en jongeren elkaar pesten (voor de leesbaarheid wordt hieronder alleen over kinderen gesproken) is om hun sociale positie te verbeteren, omdat ze het leuk of spannend vinden of omdat ze juist zelf gepest worden.

Sociale positie

Kinderen kunnen zichzelf sterker voelen door een ander klein te maken. Ze krijgen een gevoel van macht en hun status binnen de groep wordt hoger. Pesters zijn vaak populair bij andere kinderen, ook al worden ze niet altijd aardig gevonden.

Soms kunnen kinderen ook pesten omdat ze bang zijn zelf gepest te worden, of omdat hun vrienden dat doen. Deze kinderen zijn bang om zelf buiten de groep te vallen.

Leuk of spannend

Een andere reden om te pesten kan zijn dat kinderen het leuk of spannend vinden. Als ze zich niet goed in kunnen leven in de gevoelens van anderen, kunnen kinderen het grappig vinden om een sterke reactie uit te lokken. Doordat zij minder geraakt worden door andermans emoties, voelen zij zich minder schuldig over dit gedrag. 

De gepeste pester

Er zijn kinderen die gaan pesten omdat zij zelf gepest worden. Deze groep wordt in de wetenschappelijke literatuur ook wel bully-victims genoemd. Door zelf te pesten reageren zij de negatieve emoties van het gepest worden af op anderen. Het pesten kan voor hen ook een manier zijn om een betere sociale positie te krijgen. 

Reactief pesten

Uit de verschillende redenen voor het pesten blijkt dat pesten meestal niet een simpele situatie is. Soms is een kind bewust onaardig tegen anderen om bepaalde doelen te bereiken. Vaak is er echter sprake van reactief pesten, en reageert een kind vanuit provocatie, angst of woede. Om pesten te beperken is het belangrijk de redenen om te pesten van kinderen te achterhalen en ze ander gedrag aan te leren.


Auteurs: Dr. Neeltje van den Bedem en Lotte Rappoldt, Universiteit Leiden, NWA startimpuls NeurolabNL

  • Caravita, S. C. S., Di Blasio, P., & Salmivalli, C. (2009). Unique and interactive effects of empathy and social status on involvement in bullying. Social Development, 18(1), 140-163.
  • Cook, C. R., Williams, K. R., Guerra, N. G., Kim, T. E., & Sadek, S. (2010). Predictors of bullying and victimization in childhood and adolescence: A meta-analytic investigation. School Psychology Quarterly, 25, 65-83.
  • Crick, N. R., & Dodge, K. A. (1994). A review and reformulation of social information-processing mechanisms in children’s social adjustment. Psychological Bulletin, 115(1), 74-101.
  • Fluck, J. (2017). Why do students bully? An analysis of motives behind violence in schools. Youth and Society, 49(5), 567-587.
  • Heuvelen, K., Van der Gaag, M., & Duiven, R. (2012). Landelijk onderzoek pesten 2012: Primair onderwijs. Zwolle: School & Innovatie Groep. https://www.nji.nl/nl/Databank/Cijfers-over-Jeugd-en-Opvoeding/Cijfers-per-onderwerp/Cijfers-per-onderwerp-Pesten
  • Huitsing, G., Snijders, T. A. B., Van Duijn, M. A. J., & Veenstra, R. (2014). Victims, bullies, and their defenders: A longitudinal study of the co-evolution of positive and negative networks. Development and Psychopathology, 26, 645-659.
  • Kerbs, J. J., & Jolley, J. M. (2007). The joy of violence: what about violence is fun in middle-school? American Journal of Criminal Justice, 32(1-2), 12-19.
  • Olthof, T., Goossens, F. A., Vermande, M. M., Aleva, E.A., & Van der Meulen, M. (2011). Bullying as strategic behavior: Relations with desired and acquired dominance in the peer group. Journal of School Psychology, 49, 339-359.
  • Orobio de Castro, B., Merk, W., Koops, W., Veerman, J. W., & Bosch, J. D. (2005). Emotions in social information processing and their relations with reactive and proactive aggression in referred aggressive boys. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 34(1), 105-116.
  • Rambaran, J. A., Dijkstra, J. K., & Veenstra, R. (2019). Bullying as a group process in childhood: A longitudinal social network analysis. Child Development, 91, doi: doi.org/10.1111/cdev.13298.
  • Reijntjes, A., Vermande, M., Goossens, F. A., Olthof, T., Van der Schoot, R,. Aleva, L., & Van der Meulen, M. (2013). Developmental trajectories of bullying and social dominance in youth. Child Abuse & Neglect, 37(4), 224-234.
  • Runions, K. C., Salmivalli, C., Shaw, T., Burns, S., & Cross, D. (2018). Beyond the reactive-proactive dichotomy: Rage, revenge, reward, and recreational aggression predict early high school bully and bully/victim status. Aggressive Behavior, 44(5), 501-511.
  • Salmivalli, C., Kaukiainen, A., Kaistaniemi, L., & Lagerspetz, K. (1999). Self-evaluated self-esteem, peer-evaluated self-esteem, and defensive egotism as predictors of adolescents’ participation in bullying situations. Personality and Social Psychology Bulletin, 25, 1268–1278.
  • Schwartz, D., Proctor, L. J., & Chien, D. H. (2001). The aggressive victim of bullying: Emotional and behavioral dysregulation as a pathway to victimization by peers. In: Juvonen, J. & Graham, S. (Eds.), Peer harassment in school: The plight of the vulnerable and victimized, 147-174. New York: Guilford Press.
  • Schwartz, D., Dodge, K. A., Coie, J. D., Hubbard, J. A., Cillessen, A. H., Lemerise, E. A., & Bateman, H. (1998). Social-cognitive and behavioral correlates of aggression and victimization in boys' play groups. Journal of Abnormal Child Psychology, 26, 431–440.
  • Van der Ploeg, R., Steglich, C., & Veenstra, R. (2019). The way bullying works: How new ties facilitate the mutual reinforcement of status and bullying in elementary schools. Social Networks, doi: 10.1016/j.socnet.2018.12.006.
  • Veenstra, R., Lindenberg, S., Oldehinkel, A.J., De Winter, A.F., Verhulst, F.C., & Ormel, J. (2005). Bullying and victimization in Elementary Schools: A Comparison of Bullies, Victims, Bully/Victims, and Uninvolved Preadolescents. Developmental Psychology, 41, 672-682.
Vragen?

Charlotte Dopper is contactpersoon.

Foto Charlotte  Dopper

Charlotte is contactpersoon voor vragen van beroepskrachten. Ouders en kinderen kunnen terecht op Pestweb.nl.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies