Pesten

Samen tegen pesten: onderwijs en jongerenwerk

21 september organiseert Stichting School en Veiligheid de Week tegen Pesten. Vanuit het thema 'Samen aan zet' staat het aanpakken van pesten en het werken aan een veilige school centraal. In het kader van deze week deelt het Nederlands Jeugdinstituut vijf blogs, van vijf schrijvers, waarin ingegaan wordt op actuele thema’s en het samen aanpakken van pesten.

Samen tegen pesten: onderwijs en jongerenwerk

Ongeveer vijf procent van de jongeren binnen het middelbaar onderwijs gaf in 2018 aan gepest te zijn. Scholen zijn verantwoordelijk voor het creëren van een veilig leerklimaat en zetten verschillende interventies in om pesten binnen de schoolmuren tegen te gaan.

Maar wat gebeurt er als de jongere zich vervolgens buiten de hekken van het schoolplein bevindt? Of online? Pesten stopt namelijk niet wanneer de schoolbel gaat. De aanpak van pesten vraagt dus niet alleen om een veilig leerklimaat binnen de school, maar om een veilig opgroeiklimaat waar scholen samen met verschillende lokale partners, zoals het jongerenwerk, aan bij dragen.

Verbinden van leefdomeinen

Voor jongeren lopen leefdomeinen als de thuisomgeving, school en vrije tijd door elkaar heen. Gebeurtenissen in het ene leefdomein beïnvloeden daardoor ook de andere leefdomeinen. Denk bijvoorbeeld aan een jongere die online gepest wordt en daardoor niet naar school wilt komen. Docenten zien de jongeren echter vaak alleen binnen school en kunnen daardoor niet altijd weten wat er bijvoorbeeld in de vrije tijd of online bij leerlingen afspeelt.

Jongerenwerkers zijn juist actief in dit vrijetijdsdomein en zijn door de inzet van online jongerenwerk ook op de hoogte van wat zich in de online leefwereld van de jongere afspeelt. Door samen te werken en signalen te delen kan het pestgedrag gezamenlijk aan worden gepakt en worden jongeren zowel binnen als buiten de schoolomgeving gesteund.

Gezamenlijke aanpak Jongerenwerk op school

Janneke Ebben, stafmedewerker bij JoU – Jongerenwerk Utrecht, erkent het belang van een goede samenwerking tussen scholen en jongerenwerkers. 'Onze schooljongerenwerkers werken nauw samen met scholen. Pestgedrag op school is helaas van dagelijkse orde.'

Een schooljongerenwerker van joU vult aan: 'Onze expertise is contact leggen en omgaan met jongeren. Ze echt leren kennen, op school, maar ook daarbuiten en online. Daardoor zien wij het als er iets aan de hand is met een jongere of in een groep. Bijvoorbeeld dat hij of zij zich ineens veel stiller gedraagt, niet meer met anderen zijn pauzes doorbrengt of ineens snel geprikkeld is. Dit soort signalen pikken we op. Het kan ook zijn dat ze door het vertrouwde contact naar ons toekomen. Wij praten met ze. Er komen vaak hele verhalen uit en ze laten ons ook zien wat er online gebeurt. Soms komen docenten naar ons toe om signalen te delen.'

Samenwerking

Docenten zijn dan ook blij met de samenwerking met jongerenwerkers. Ebben: 'De schooljongerenwerkers kunnen veel druk bij de docenten wegnemen. Zij proberen de jongeren iets bij te brengen, maar weten vaak niet wat er allemaal bij de leerlingen speelt. Door goed samen te werken staan ze er niet alleen voor.'

Volgens de schooljongerenwerker van JoU is een goede samenwerking ook erg belangrijk bij de aanpak van pesten: 'De eerste stap is altijd het gesprek aangaan, zowel met de pestende als gepeste jongeren. Dit doen we bijvoorbeeld samen met de mentor. Dit is niet direct om consequenties aan het pesten te verbinden, maar om de jongeren te laten weten: 'We zien het', om te laten weten dat we het gedrag signaleren. Daarmee halen we het gedrag uit de anonimiteit.'

'Dat werkt vaak al preventief. Vaak worden ook de ouders hierbij betrokken, bijvoorbeeld als het pestgedrag na verschillende gesprekken nog aanhoudt. De ouders van zowel de pestende als gepeste jongeren zijn vaak namelijk niet op de hoogte van het pesten.'

Ondersteuning voor leerlingen en docenten

Als jongerenwerker bij Amaryllis is Alef Sies onderdeel van het programma School Als Werkplaats: 'Wij zien pesten op vrijwel alle scholen. Om het pesten aan te pakken is iedere keer maatwerk nodig. Soms vraagt de situatie bijvoorbeeld om een individueel gesprek met de leerlingen en de mentor, terwijl we in een andere situatie samen met de gepeste leerling voor de klas gaan staan om met klasgenoten te delen wat het met hem doet om gepest te worden. Al proberen we het pestgedrag natuurlijk liever überhaupt te voorkomen en zo preventief mogelijk te werken.'

Sies ziet de manier van werken, waarbij de jongerenwerkers vaak zowel binnen als buiten de school werken, daarbij als erg waardevol: 'We kunnen hierdoor signalen uit verschillende leefwerelden met elkaar verbinden. We weten door aanwezig te zijn, gesprekken met leerlingen en de gesprekken met docenten wat er speelt op school. Ook wanneer een leerling op straat of via sociale media gepest wordt, is dat vaak bij ons bekend. Vervolgens kunnen we het pestgedrag samen met mentoren en docenten aanpakken.'

Samen reflecteren

Ook de docenten waar Sies mee samenwerkt zijn positief over de samenwerking met jongerenwerkers. 'Met deze samenwerking kunnen we voor docenten echt iets betekenen in de klas, zodat zij zich met hun pedagogisch-didactische expertise vooral kunnen focussen op de lessen. Daarnaast is het ook erg fijn om samen te reflecteren op interventies die we inzetten.'

Frank Schnuck, collega van Sies bij Amaryllis, vult aan: 'Naast het samenwerken met docenten en mentoren bij de aanpak van pesten onder leerlingen, hebben we bijvoorbeeld ook een keer bemiddeld in een situatie waarbij een docent door een leerling gepest werd. Onze rol was daarbij niet om sancties op te leggen, maar om echt de dialoog met de leerling aan te gaan.'

Door: Mike Loef, medewerker opvoedvraagstukken bij het NJi

Vragen?

Mirella van den Burg is contactpersoon.

Foto Mirella van den Burg

Mirella is contactpersoon voor vragen van beroepskrachten. Ouders en kinderen kunnen terecht op Pestweb.nl.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies