Pesten

Een veilige schoolomgeving voor LHBTIQ+-leerlingen

21 september organiseert Stichting School en Veiligheid de Week tegen Pesten. Vanuit het thema 'Samen aan zet' staat het aanpakken van pesten en het werken aan een veilige school centraal. In het kader van deze week deelt het Nederlands Jeugdinstituut vijf blogs, van vijf schrijvers, waarin ingegaan wordt op actuele thema’s en het samen aanpakken van pesten.

Een veilige schoolomgeving voor LHBTIQ+- leerlingen

'Mevrouw, u heeft mij in de steek gelaten. Nu heb ik niemand om mee te praten.' Zo luidde het Whatsapp-berichtje van een vijftienjarige jongen, die zich ‘’anders’’ voelde dan de rest. Een jongen die vanaf zijn komst op de middelbare school dezelfde schoolmaatschappelijk werker had met wie hij over zijn gevoelens kon praten. Nu is zij weg en heeft hij niemand met wie hij kan praten. Hij voelt zich alleen en in de steek gelaten ….

Dit is één voorbeeld van de vele lesbische, homo, biseksuele of transgender leerlingen die zich alleen en buitengesloten voelen. Net als deze vijftienjarige jongen ontvangen LHBTIQ+-jongeren weinig steun vanuit hun schoolomgeving. Zij voelen zich alleen, kunnen hun ervaringen niet delen en niet open zijn over hun gevoelens. Uit verschillende literatuurstudies blijkt dat LHBTIQ+-leerlingen, in vergelijking met andere leerlingen, vaker slachtoffer zijn van pesterijen, discriminatie en geweld. Ook zijn de suïcidepogingen onder LHBTIQ+- jongeren vijf en tien keer hoger dan bij heteroseksuele jongeren. Het is zorgwekkend dat in 2020 leerlingen zich op school nog steeds onveilig voelen en in hun mooiste levensjaren met deze negativiteit om moeten gaan.

De veiligheidsmonitor van 2018   

Door de jaren heen zien we een verbetering in de sociale acceptatie van LHBTIQ+- leerlingen en docenten, maar de verschillen zijn klein. In de veiligheidsmonitor van 2018  laten leerlingen van het voorgezet (speciaal) onderwijs, in vergelijking met 2016, een iets soepelere houding zien als hen gevraagd wordt of zij les zouden willen krijgen van een homoseksuele of lesbische docent (respectievelijk 76 procent en 79 procent).

Ook zou 75 procent van de leerlingen een homoseksuele jongen als vriend accepteren en 77 procent van hen een lesbisch meisje als vriendin. Verder is er ook een kleine positieve trend te zien als het gaat om het eerder durven uitkomen voor homoseksualiteit of lesbisch zijn. Meer leerlingen zouden het op school durven te vertellen en minder leerlingen zouden het helemaal niet durven te vertellen.

Wat kunnen we doen om een positieve trend door te zetten?

Samen aan zet

Het is belangrijk dat we samenwerken om de school, en de andere plekken waar jongeren samenkomen, veilig te maken. We moeten ons samen inzetten voor LHBTIQ+-jongeren, zodat zij veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien. Doe dit bijvoorbeeld door seksuele diversiteit bespreekbaar te maken binnen de school. Hiervoor kun je allerlei interventies inzetten en activiteiten organiseren.

Neem bijvoorbeeld de Gay Straight Alliance (GSA), die als doel heeft een positieve norm te creëren ten aanzien van seksuele minderheden. Denk ook aan het organiseren van voorlichtingen en debatavonden, maar ook aan Paarse Vrijdag. Ieder jaar op de tweede vrijdag van december kun je als school deelnemen aan Paarse Vrijdag. Dit is een GSA-actiedag waarop leerlingen hun steun voor sekse, gender en seksuele diversiteit kunnen laten zien door paarse kleding te dragen. Dit jaar vindt Paarse Vrijdag plaats op 11 december.

Ook de Day of Silence is een actie van de GSA. Hierbij wordt 12 uur lang stilgestaan bij de gevolgen van pesten. Er zijn nog een aantal andere activiteiten die je binnen je school in kunt zetten. Kijk voor meer informatie op de website van de COC, het GSA netwerk en Gay and School.

Volwassenen als steunfiguur

Daarnaast is het van belang om seksuele diversiteit niet alleen bespreekbaar te maken, maar hierin ook sensitief te zijn. Zo kunnen volwassenen voor jongeren een belangrijk steunfiguur, rolmodel of voorbeeld zijn. Het is daarom belangrijk met leerlingen in gesprek te gaan en hen te laten zien dat ze gesteund worden, ongeacht wie ze zijn of wat ze voelen.

'Op school heb ik aan de leerling gevraagd met wie hij het prettig zou vinden om de gesprekken voort te zetten. Mijn vertrek hoeft niet te betekenen dat een leerling aan zijn lot wordt overgelaten. Een nieuw steunfiguur maakt dat hij zich niet alleen en in de steek gelaten voelt.'

Door: Zeliha Erdal, medewerker inhoud bij het NJi


  • Bos, H. (2019). Somewhere over the rainbow: werkelijkheid, nog steeds een droom, of iets ertussen in? Pedagogiek, 39, 5-27. doi:10.5117/PED2019.1.002.BOS
  • Onderwijsinspectie. (2015). Sociale veiligheid. Geraadpleegd van https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/sociale-veiligheid
  • Murphy, H. E. (2012). Improving the lives of students, gay and straight alike: gay-straight alliances and the role of school psychologists. Psychology in the Schools, 49, 883-891. doi:10.1002/pits.21643
  • De veiligheidsmonitor van 2018
  • Peeters, L., Fettelaar, D., & Verbakel, E. (2016). Gay and straight Allianties op scholen: meer homotolerantie en een veiliger klimaat voor LHB-leerlingen? Tijdschrift voor Seksuologie, 40, 89-95.
  • De Graaf, H., van den Borne, M., Nikkelen, S., Twisk, D., & Meijer, S. (2017). Onder je 25e: seksuele gezondheid van jongeren anno 2017. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 162.
  • Heck, N. C., Flentje, A., & Cochran, B. N. (2011). Offsetting risks: high school gay-straight a alliances and lesbian, gay, bisexual, and transgender (LGBT) youth. School Psychology Quarterly, 26, 161-174. doi:10.1037/a0023226
Vragen?

Mirella van den Burg is contactpersoon.

Foto Mirella van den Burg

Mirella is contactpersoon voor vragen van beroepskrachten. Ouders en kinderen kunnen terecht op Pestweb.nl.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies