Pesten

Pesten thuis en op straat

Pesten thuis

Pesten doet zich voor op alle plekken waar kinderen zich bevinden: thuis, op school, op straat, in de club en online. Over het algemeen wordt pesten thuis, tussen broertjes en zusjes, gezien als iets wat er gewoon bij hoort. De kinderen zijn nog jong en zijn hun grenzen en sociale omgang met elkaar aan het ontdekken, zo wordt verondersteld. Het wordt al snel gezien als een fase die hoort bij het opgroeien. Toch kan ook dit type pesten schadelijke effecten hebben op de lange termijn.

Gevolgen

Er is steeds meer wetenschappelijk bewijs waaruit blijkt dat gepest worden door broertjes en zusjes op de langere termijn gevolgen kan hebben zoals:

  • eenzaamheid
  • sociaal isolement
  • depressie
  • drugsgebruik
  • andere mentale gezondheidsproblemen

Wat betreft het pesten in de thuissituatie laat Brits onderzoek zien dat het stelselmatig pesten van een gezinslid het risico verhoogt op psychische aandoeningen als een bipolaire stoornis of schizofrenie op latere leeftijd. Tieners die thuis vaker gepest werden, hadden het grootste risico op psychische problemen.

Ongeacht of ze gepest waren of dit zelf ook hadden gedaan, was de kans twee tot drie keer groter. Als bleek dat het pesten zowel op school als thuis voorkwam, was het risico zelfs vier keer groter. Het is dus belangrijk dat ouders en overige opvoedkundigen naar manieren zoeken om dit te voorkomen.

Pesten op straat

Overal waar kinderen elkaar ontmoeten bestaat de kans dat er wordt gepest, afwijkend gedrag of uiterlijk alleen is zelden de aanleiding. Meestal worden de kwetsbare kinderen – die zich niet goed weten te verdedigen en hulpeloos reageren – het slachtoffer van pesterijen, ongeacht hun uiterlijk of kleding. Ze zijn 'sociaal onhandig' en reageren uit faalangst of verlegenheid verkeerd, door zich bijvoorbeeld af te sluiten of terug te trekken.

Maar kinderen kunnen ook gepest worden omdat ze niet voldoen aan heersende normen en waarden. Zo identificeren kinderen en jongeren in grote steden zich sterk met de normen en waarden van de straatcultuur, en gedragen zich dan ook zo. Die straatcultuur wijkt fundamenteel af van zowel de thuiscultuur (qua taal en omgang) als van de schoolcultuur (qua waarden).

Dit versterkt bij de kinderen keer op keer het idee dat school niets voor hen is; en het steeds verder wegglijden in de straatcultuur maakt het vervolgens weer moeilijker om een binding te hebben met de school.  

De straat als opvoeder

De straat is in zekere zin de tweede 'opvoeder' en wanneer jongeren de binding met thuis loslaten zelfs de eerste opvoeder. Er ontstaat een pedagogische 'mismatch' van culturen in de driehoek thuis, school en straat. Kinderen en jongeren in de buurt die zich niet identificeren met de normen en waarden van de straatcultuur lopen daardoor sneller kans te worden gepest.

Aanpak

Professionals kunnen bij het benaderen van jongeren in de straatcultuur twee manieren van aanpak gebruiken.

  • De karate-aanpak: Soms moet de professional meer fysieke of psychische overtuigingskracht gebruiken. Dit is een hardere, meer confronterende manier van aanpakken.
  • De judo-aanpak: Om het doel te bereiken moet je als professional in de straatcultuur soms, meer dan bij andere jongeren, rekening houden met eergevoel. Dit is de meer eervolle, uitweg biedende manier van aanpakken. 

Beide stijlen zijn af en toe nodig. De professional moet zich dus -om effectief te zijn - beide manieren van aanpak eigen maken.  


  • Dantchev, S.; Wolke, D.; Zammit, S. (2018) Sibling bullying in middle childhood and psychotic disorder at 18 years, In: Psychological Medicine, Volume 48, Issue 14   October 2018 , pp. 2321-2328.
  • El Hadioui, S. (2017) Hoe de straat de school binnendringt. Denken vanuit de pedagogische driehoek van de thuiscultuur, de schoolcultuur en de straatcultuur.(Van Gennep, Amsterdam).
  • Kaldenbach, H. (2010) Tips voor het corrigeren van jongeren in de straatcultuur  (ACTA, Zeist)
Vragen?

Mirella van den Burg is contactpersoon.

Foto Mirella van den Burg

Mirella is contactpersoon voor vragen van beroepskrachten. Ouders en kinderen kunnen terecht op Pestweb.nl.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies