Kindermishandeling

Wegen en beslissen

Samen met het gezin en (professionele) anderen breng je in kaart wat er aan de hand is en wat er moet gebeuren. Wanneer die gezamenlijkheid echt niet mogelijk is, zorg je minimaal voor transparantie over de stappen die je in het belang van het kind zet in dit proces. Professionals zetten hun expertise in ten dienste van het gezin. Zodat bij het gezin passende beslissingen genomen worden die zo min mogelijk ingrijpend zijn, met als doel duurzame veiligheid en herstel.

Gezamenlijke weging op basis van feiten

Wegen en beslissen is het gezamenlijk beantwoorden van de vragen:

  • Is hier sprake van kindermishandeling? (wegen)
  • Wat is er nodig? (beslissen)

Het wegen van risico’s en veiligheid doe je samen en op basis van feitelijke informatie, zoals de signalen en beschermende en risicofactoren die je waarneemt.  De weging is zorgvuldig als deze gebaseerd is op informatie uit verschillende bronnen rond kind en gezin een voldoende compleet beeld geeft om tot een zorgvuldige beslissing over passende ondersteuning voor veiligheid en herstel te komen. Het is daarbij belangrijk om niet alleen naar de actuele situatie te kijken maar ook te kijken of informatie beschikbaar is over eerdere hulp of over eerdere onveilige situaties die het nodig maken om opnieuw te wegen of gezamenlijk andere beslissingen te nemen.

Een voorbeeld van een wetenschappelijk bewezen systematische methode om gezamenlijk een analyse van de gezinssituatie te maken wanneer de veiligheid van kinderen in het geding is, is de Assessment-driehoek en het  zevenstappenmodel

Acute en structurele onveiligheid

Het kan gebeuren dat je samen vaststelt dat er sprake is van acute of structurele onveiligheid. Er is sprake van:

  • acute onveiligheid: wanneer een kind in direct fysiek gevaar is zijn veiligheid de komende dagen niet gegarandeerd en het kind direct bescherming nodig heeft. De vaststelling dat er sprake is van acute onveiligheid gebeurt in een kort tijdsbestek.
  • structurele onveiligheid: in het geval van herhaling of het voortduren van onveilige situaties of van geweld in het gezin.

In deze situaties neem je direct contact op met Veilig Thuis om samen te beslissen over de vervolgstappen. Dit is volgens de normen van het afwegingskader in stap vijf van de meldcode. Zie voor meer informatie:

Gedeelde besluitvorming

Ouders en kinderen hebben recht op passende ondersteuning die aansluit bij hun leven en gezinssituatie. Hulp is effectiever als gezinnen actief betrokken zijn tijdens het besluitvormingsproces over passende ondersteuning. Heldere en goed onderbouwde adviezen van professionals zijn daarbij helpend. Professionals zetten op deze manier hun expertise in ten dienste van het gezin, zodat passende en zo min mogelijk ingrijpende beslissingen genomen worden.

In het belang van het kind zijn soms ingrijpende beslissingen nodig. Wees transparant over wat je doet en op basis van welke feiten de beslissing tot stand komt. Dit betekent dat professionals zich bewust moeten zijn van de manier waarop hun eigen normen, waarden, hun gevoelens van machteloosheid en hun ervaringen de beslissing kunnen beïnvloeden. Zie voor een voorbeeld: Waarin maak ik in het verschil? in het Augeo Magazine.

Voor professionals in de jeugdhulp en jeugdbescherming is een richtlijn ontwikkeld: Samen met ouders en jeugdige beslissen over passende hulp.

Participatie

Tijdens de aanpak van kindermishandeling moeten kinderen gedurende het hele proces de mogelijkheid krijgen om te mee te doen en mee te beslissen. Participatie van kinderen is betekenisvol wanneer je goede informatie geeft aan de kinderen in een taal die aansluit bij hun leeftijd, vraagt en luistert naar de mening van kinderen en hun mening ook laat meewegen. Wanneer kinderen het niet eens zijn met een beslissing, is het belangrijk dat zij daarover kunnen praten en zo nodig ook kunnen klagen.

Zie voor meer informatie over de toepassing van deze kernelementen: Participatie van kinderen in de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

Blijvende aandacht voor veiligheid

Bij situaties van structurele onveiligheid zijn er vaak meerdere risicofactoren die soms slechts ten dele te beïnvloeden zijn. Dat kan betekenen dat er in deze gezinnen perioden kunnen zijn waarin het goed (genoeg) gaat met de gezinsleden en perioden waarin het evenwicht tussen draagkracht en draaglast verstoord is. Het is daarom belangrijk om regelmatig een vinger aan de pols te houden, zodat bij een dreigende verstoring van deze balans, op tijd wat extra ondersteuning gevraagd en geboden kan worden om grotere problemen of acute onveiligheid te voorkomen. 

Volgen en steunen na contact met Veilig Thuis

Wanneer je als professional (bijvoorbeeld als leerkracht of als huisarts) betrokken bent geweest bij een melding bij Veilig Thuis, blijft jouw professionele contact met het gezin bestaan. Het kind blijft immers onderwijs volgen en het gezin blijft cliënt bij de huisarts of het buurtteam. Dat betekent dat er, in het belang van het kind en het gezin, op dat moment mogelijk een taak ligt in het aandacht geven aan de relatie en er mogelijk moet worden geïnvesteerd in relatieherstel.  

Drie vuistregels voor zorgvuldige besluitvorming

Professionals verschillen in de mate waarin ze geneigd zijn tot actie over te gaan bij vermoedens van onveiligheid. Sommige professionals zullen eerder geneigd zijn om ‘defensief’ te handelen (en tot actie over te gaan) omdat ze geen fouten willen maken of iets willen missen. Andere professionals zullen meer geneigd zijn om ‘afwachtend’ te handelen omdat ze bijvoorbeeld bang zijn om vals te beschuldigen. Het is belangrijk je hiervan bewust te zijn. Lees hierover meer in het proefschrift Dilemmas in child protection (2018).

Drie vuistregels dragen bij aan zorgvuldige besluitvorming:

  • Gebruik een methode of instrument dat je helpt om tot gestructureerde besluitvorming te komen.
  • Wees je bewust van de beperkingen van dit soort instrumenten. Ze kunnen niet in de plaats komen van de eigen professionele afweging.
  • Betrek collega’s maar ook ouders en kinderen om tot een weloverwogen besluit te komen.
Vragen?

Roos Kooijman is contactpersoon.

Foto Roos  Kooijman

Hebt u een vermoeden van kindermishandeling of huiselijk geweld?
Bel voor advies over of het melden van vermoedens:
Veilig Thuis: 0800 - 2000 (gratis) - www.ikvermoedhuiselijkgeweld.nl

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies