• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Jeugdbescherming

Ouderlijk gezag

Wat is ouderlijk gezag?

Bij de geboorte van een kind krijgen gehuwde ouders automatisch gezag over het kind. Zij zijn de juridische ouders van het kind. Dit gebeurt zonder tussenkomst van een rechter, ofwel ‘van rechtswege’. Zijn ouders niet getrouwd? De ongehuwde moeder heeft automatisch ouderlijk gezag over het kind, tenzij zij minderjarig is. Een ongehuwde vader kan juridisch ouder worden van het kind door middel van erkenning.

Definitie ouderlijk gezag volgens de wet

Ouderlijk gezag omvat volgens artikel 1: 247 BW lid 1 de plicht en het recht van de ouder zijn minderjarig kind te verzorgen en op te voeden.

Lid 2 van dit artikel zegt:

‘onder verzorging en opvoeding worden mede verstaan de zorg en verantwoordelijkheid voor het geestelijk en lichamelijk welzijn en de veiligheid van het kind alsmede het bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid.’ 

In  april 2007 is aan dit artikel een derde lid toegevoegd:

‘in de verzorging en opvoeding van het kind passen de ouders geen geestelijk of lichamelijk geweld of enige andere vernederende behandeling toe’.

Het ouderlijk gezag heeft volgens lid 4 van artikel 1: 245 BW in het algemeen betrekking op:

  • de persoon van de minderjarige, onder te verdelen in (artikel 1:247 BW):
    • de dagelijkse verzorging en opvoeding (opvoeding)
    • zorg en verantwoordelijkheid voor het geestelijk en lichamelijk welzijn (zorg)
    • zorg en verantwoordelijkheid voor de veiligheid (toezicht)
    • het bevorderen van de ontwikkeling van de persoonlijkheid van het kind (ontwikkeling)
  • het vermogen van de minderjarige
  • de vertegenwoordiging van de minderjarige in juridisch opzicht

Rechten van ouders

Artikel 1:247 van het Burgerlijk Wetboek (BW) geeft gezaghebbende ouders het recht en de plicht om hun minderjarige kinderen zonder inmenging van anderen te verzorgen en op te voeden. Deze bevoegdheid is echter niet onbeperkt: kinderen hebben het recht om veilig op te groeien en zich goed te ontwikkelen. De rechten van het kind kunnen afgeleid worden uit het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind, maar wordt wettelijk geborgd door artikel 1 van de Jeugdwet die een definitie geeft van kindermishandeling.

Als kindermishandeling geconstateerd wordt, wil dat niet zeggen dat er altijd een ondertoezichtstelling wordt uitgesproken. Als de bedreigende situatie kan worden beëindigd op basis van vrijwilligheid heeft dat de voorkeur.

Het Advies en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling (AMHK), bekend onder de naam Veilig Thuis, kan een onderzoek instellen. Ook dan zal niet altijd een maatregel nodig zijn. Meestal komt er vrijwillige hulp op gang. Uitgangspunt is de eigen verantwoordelijkheid van ouders en hun recht om zoveel mogelijk zelf op te lossen. Het aantal gedwongen uithuisplaatsingen naar aanleiding van situaties van kindermishandeling is hierdoor minimaal.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.