• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Praktijkvoorbeeld

Organisatienetwerk Kindermishandeling - Gelderland

Het Organisatienetwerk Kindermishandeling is een samenwerkingsverband van 35 instellingen op het terrein van zorg, welzijn en veiligheid in Gelderland. Het organisatienetwerk biedt hulp aan mishandelde kinderen en hun ouders. Het gaat om gezinnen met complexe problemen. In het organisatienetwerk is alle expertise gebundeld. Met elkaar wordt per gezin een samenhangende analyse gemaakt en op grond daarvan wordt een aanpak gekozen. Daarbij is het uitgangspunt: één gezin, één analyse, één plan, één regisseur.

Doel

Doel van het Organisatienetwerk Kindermishandeling is dat de mishandeling snel en definitief stopt, dat het kind zich goed kan ontwikkelen en dat de ouders op eigen kracht verder kunnen.

Doelgroep

Het Organisatienetwerk Kindermishandeling is bedoeld voor gezinnen waarin kindermishandeling speelt en die te maken hebben met complexe problemen. Het gaat om gezinnen die al vaker hulp hebben gehad zonder dat het heeft geholpen. Instellingen en professionals uit de regio kunnen met vragen over complexe gezinsproblematiek ook bij het organisatienetwerk terecht.

Aanpak

Aanleiding

Kindermishandeling is een ingewikkeld probleem: niet alleen het kind, maar alle gezinsleden zijn erbij betrokken. Daarom werken eenvoudige oplossingen niet. Er is vrijwel altijd hulp nodig uit verschillende sectoren: welzijn, zorg, veiligheid. Het huidige zorgaanbod blijkt vaak ineffectief, inefficiënt en onnodig duur. Dit leidt bij gezinsleden tot onprettige ervaringen met de zorg. Om die redenen is het Organisatienetwerk Kindermishandeling opgericht.

Opzet

Aanmelden
Het organisatienetwerk wordt ingeschakeld wanneer hulpverleners, gezinsleden en het netwerk rondom het gezin concluderen dat de problemen in een gezin complex zijn.

Vroege hulp
Het uitgangspunt van het organisatienetwerk is dwang en drang zoveel mogelijk te voorkomen. Dat gebeurt door deze gezinnen in een zo vroeg mogelijk stadium samenhangende hulp te bieden. Voor de hulp wordt gebruikgemaakt van het netwerk van het gezin en worden professionals uit het organisatienetwerk direct bij het gezin betrokken. Het aantal hulpverleners in het gezin en de duur van de inzet van specialistische hulp worden daarmee beperkt.

Kerngroep
De kerngroep van het organisatienetwerk komt elke twee weken bij elkaar. Tijdens de bijeenkomsten worden knelpunten in de samenwerking besproken en wordt er naar oplossingen gezocht. De netwerkcoördinator heeft daarin een onafhankelijke rol en houdt in de gaten of de focus steeds op de resultaten blijft liggen.

Daarnaast levert het organisatienetwerk expertise uit allerlei sectoren: geestelijke gezondheidszorg (ggz), verslavingszorg, zorg voor mensen met een lichte verstandelijke beperking (lvb-zorg), (gesloten) jeugdhulp, politie, gezondheidszorg, Veilig Thuis en jeugdbescherming.

Concreet gaat het erom:

  • een integrale, sectoroverstijgende analyse te maken van gezinsproblematiek en oplossingsrichtingen;
  • een integraal veiligheids- en herstelplan op te stellen;
  • regie te houden op de uitvoering van intersectorale veiligheids- en herstelplannen;
  • de voortgang te monitoren en evalueren;
  • deskundigheid te bevorderen van collega's 'on the job'.

Betrokken partijen

Bij het Organisatienetwerk Kindermishandeling zijn de volgende partijen betrokken:

  • ggz (Pro Persona volwassenzorg, Pro Persona kinder- en jeugdpsychiatrie, Karakter kinder- en jeugdpsychiatrie)
  • lvb-zorg (Pluryn, Siza)
  • verslavingszorg (Iriszorg)
  • jeugdhulp (Lindenhout)
  • kindergeneeskunde (Rijnstate Ziekenhuis)
  • huisartsgeneeskunde (CHRA Arnhem)
  • politie (Politie Noord-Midden Gelderland)
  • Raad voor de Kinderbescherming (Arnhem)
  • Veilig Thuis (voorheen AMK Gelderland en SHG Moviera)

Evaluatie

Opzet evaluatie

Evaluatie van het organisatienetwerk vindt plaats op twee manieren:

  • door deelname aan onderzoek van ZonMw naar de meerwaarde van de multidisciplinaire aanpak. Het onderzoeksrapport is aangeboden aan de Tweede Kamer;
  • door monitoring van de ontwikkel- en implementatiefase van het organisatienetwerk in de regio. In de ontwikkelfase is via een vragenlijst gekeken of de betrokken professionals in de kerngroep inderdaad zijn doorontwikkeld. In de implementatiefase zijn de eerste tien gezinnen gevolgd. Alle processtappen worden nabesproken in de kerngroep. Verder voert de netwerkcoördinator gesprekken met deze gezinnen om verbeterpunten te verzamelen en deze te integreren in de kwaliteitscyclus.
    Op dit moment wordt er gewerkt aan een onderzoek naar de doelmatigheid van deze aanpak.

Wat vinden uitvoerders en doelgroep?

Gezinnen:

  • zijn blij met de erkenning van de complexiteit van hun problematiek en voelen zich gehoord;
  • voelen zich meer eigenaar van hun veiligheids- en herstelplan;
  • signaleren sneller wanneer zij terugvallen in ongewenst gedrag;
  • zijn minder bang voor eventuele negatieve gevolgen van hun openheid hierover (dwang en uithuisplaatsing van kinderen);
  • merken dat ondertoezichtstelling en machtiging tot uithuisplaatsing worden voorkomen.

Professionals:

  • ervaren minder handelingsverlegenheid, ook over het uitvoeren van de kindcheck;
  • zijn zich sneller bewust van hun 'blinde vlekken' en inefficiënte werkwijze;
  • verbreden eerder in het organisatienetwerk, waardoor sneller gezamenlijk de juiste hulp georganiseerd wordt;
  • zijn enthousiast omdat zij 'het goede' (outcome; het resultaat van de aanpak) kunnen doen en niet alleen 'het goed doen' (output; de aanpak).

Succesfactoren

Succesfactoren zijn:

  • een gezamenlijk perspectief en een respectvolle samenwerkingscultuur;
  • de juiste partners en samenwerkingsafspraken;
  • duidelijke regie en mandaat;
  • de aanwezigheid van een coördinator;
  • gezamenlijke deskundigheidsbevordering;
  • systemische evaluatie en kwaliteitsverbetering;
  • aanstelling van een netwerkcoördinator die men vertrouwt;
  • de rol van de experts die wordt bepaald door de nood van het gezinssysteem en niet door het beschikbare aanbod van iedere organisatie;
  • de grote variëteit aan expertise die flexibel betrokken kan worden;
  • het ontbreken van concurrentie tussen professionals uit organisaties met een vergelijkbaar behandelaanbod.

Faalfactoren

  • De instroom naar het Organisatienetwerk Kindermishandeling loopt terug, doordat sinds de transitie de aansluiting met Veilig Thuis en de wijkteams verloren dreigt te gaan.
  • De groeiende hoeveelheid nieuwe initiatieven die integrale jeugdhulp bieden, maakt het moeilijk voor wijkteams om te beslissen waar gezinnen nu het beste geholpen kunnen worden.
  • Het organisatienetwerk waakt ervoor om zelf een nieuwe organisatie te worden. Dat gebeurt door blijvend te focussen op de resultaten (outcome).

Ervaringen met Organisatienetwerk Kindermishandeling

Interview met Anita Kraak, coördinator Organisatienetwerk Kindermishandeling Gelderland

Anita Kraak vertelt vol passie over het samenwerkingsverband. 'Ik weet dat ik soms te veel wil vertellen, maar we hebben een missie en vinden dit voor gezinnen met complexe problemen gewoon ontzettend belangrijk.' Een van de belangrijke uitdagingen bij integrale samenwerking is het veranderen van de mindset van professionals. Binnen de wettelijke kaders moeten professionals zelfstandig kunnen denken en handelen, zo nodig 'out of the box', zonder dat zij zich beperkt voelen door belangen van hun organisatie. 'Zij moeten daarvoor hun eigen grenzen en blinde vlekken en die van anderen kennen. Zie ik het hele plaatje? Wat kan ik hier bijdragen vanuit mijn expertise, wat beter niet? Het gaat immers om het beste resultaat voor ieder gezin.'
Kindermishandeling is een complex probleem, waarbij instanties vanuit verschillende invalshoeken betrokken zijn - politie, woningbouwvereniging, hulpverlening, Raad voor de Kinderbescherming, uitvoerder van diagnostisch onderzoek, et cetera. Kraak: 'De vraag moet zijn hoe dit gezin het beste geholpen wordt. Of dat door jouw eigen instantie is of niet, of dat betekent dat jij aan het werk moet of een collega: het gezin moet het uitgangspunt blijven. Vertrouwen op elkaar en dat vertrouwen waarmaken is belangrijk, en eveneens een uitdaging in de manier waarop we de zorg organiseren.'
De professionals moeten bij deze complexe problemen op hun eigen en elkaars expertise kunnen vertrouwen, en van de organisatie het vertrouwen en de ruimte krijgen om het primair goede te doen voor het gezin en het niet alleen goed te doen voor het aanbod van de organisatie. In de samenwerking tussen organisaties moet het gezinsbelang leidend zijn, en niet de concurrentie om wie de cliënt krijgt. Gemeenten en andere financiers kunnen hierin een belangrijke faciliterende rol vervullen.
Kraak: 'Om de mindset te kunnen veranderen moet het besef doordringen dat geen van ons het alleen kan. Kindermishandeling is een complex probleem en heeft een gezamenlijke, samenhangende aanpak op maat nodig.'

Organisatie-overstijgende regievoering

Om integrale samenwerking tussen inhoudelijk verschillende organisaties te laten slagen, is organisatie-overstijgende regievoering noodzakelijk, zo blijkt uit het interview met Kraak.
Een organisatie-overstijgende regievoerder kan overstijgend denken en handelen, en ervoor waken dat iedereen, met alles wat zich voordoet, vanuit de gezamenlijke doelstelling blijft handelen. Deze regievoerder moet andere organisaties er ook op kunnen aanspreken wanneer dat niet gebeurt.
Het gezin moet het uitgangspunt zijn, en de instanties moeten met gezin en netwerk een team vormen. Dat vraagt maatwerk; ieder gezin en ieder team is anders. De regievoerder moet dus per team opnieuw gekozen en gemandateerd worden, en verschillende talen en expertisen verbinden om de samenhang te realiseren. Een organisatie-overstijgende regievoerder moet het mandaat en vertrouwen krijgen van het gezin en de betrokken organisaties, en zich kunnen inzetten voor een duurzaam resultaat voor kind en gezin. De praktijk leert dat deze complexe rol niet voor iedere professional is weggelegd.

Contactgegevens

Anita Kraak, projectleider, coördinator organisatienetwerk regio Arnhem, vertrouwensarts

026 - 442 42 22

a.kraak@veiligthuismg.nl

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies