• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Databank Effectieve Jeugdinterventies

Overbruggingsplan voor kinderen met overgewicht

Het overbruggingsplan voorziet in een systematische aanpak voor jgz-medewerkers om kinderen met overgewicht vroegtijdig op te sporen, te adviseren en te begeleiden om verdere relatieve gewichtstoename en daarmee obesitas te voorkomen. Het plan is bedoeld voor kinderen van 0 tot 18 jaar, en bestaat uit vier consulten met kinderen, ouders en ouders en kinderen samen.

Doel

Het doel van het overbruggingsplan is een verdere gewichtstoename - in vergelijking met de lengtetoename door groei - te voorkomen. Dat betreft zowel het voorkomen van overgewicht (primaire preventie) als van obesitas (secundaire preventie).

Het overbruggingsplan geeft daarnaast concrete adviezen uitgesplitst naar de leeftijd van het kind voor preventie van overgewicht (0 jaar, 1 jaar, 2-4 jaar, 4-12 jaar, adolescenten). Deze adviezen passen binnen het Basistakenpakket van de Jeugdgezondheidszorg (jgz).

Doelgroep

Het overbruggingsplan richt zich op kinderen van 2 tot en met 18 jaar met overgewicht ter voorkoming van obesitas en op kinderen van 0 tot en met 18 jaar ter voorkoming van overgewicht.

Intermediaire doelgroepen zijn:

  • medewerkers van GGD (jeugdartsen, verpleegkundigen en doktersassistenten);
  • medewerkers van thuiszorg (jeugdartsen en verpleegkundigen);
  • ouders van kinderen met overgewicht, adolescenten met overgewicht (en hun ouders).

Aanpak

Het overbruggingsplan bevat een systematische aanpak voor de jgz-medewerkers om kinderen met overgewicht te adviseren en te begeleiden om een verdere relatieve gewichtstoename en daarmee obesitas te voorkomen. Kinderen vanaf 2 jaar met overgewicht worden (vroegtijdig) opgespoord met het landelijk signaleringsprotocol, vastgesteld door het Platform JGZ. Daarnaast geeft het overbruggingsplan aanwijzingen aan medewerkers van de jeugdgezondheidszorg voor primaire preventie van overgewicht bij kinderen.

Het plan richt zich op vijf elementen (BBOFT):

  • het bevorderen van Borstvoeding (primaire preventie);
  • meer Buiten spelen en bewegen (primaire en secundaire preventie);
  • regelmatig en goed Ontbijten (primaire en secundaire preventie);
  • het verminderen van gebruik van gezoete, Frisdranken (primaire en secundaire preventie);
  • minder voor Tv of computer zitten (primaire en secundaire preventie).

De begeleiding bij overgewicht bestaat uit maximaal 4 consulten. Tijdens het eerste consult wordt met de ouder, ouder en kind of de adolescent samen een anamneselijst afgenomen waarin de 4 BOFT elementen voor secundaire preventie worden nagevraagd en de motivatie van ouder en kind wordt bepaald. Op basis daarvan wordt een haalbaar plan voor gedragsverandering opgesteld om verdere gewichtstoename te voorkomen. Omdat de groei van kinderen niet op elke leeftijd gelijk is kan hierbij geen streefgetal worden genoemd. In de maximaal 3 vervolgconsulten wordt nagegaan of er positieve veranderingen zijn in gedrag op de afgesproken BOFT elementen (1 of meer elementen) en overgewicht.

Materiaal

De publicatie 'Overbruggingsplan voor kinderen met overgewicht' bevat een wetenschappelijke onderbouwing en een heldere beschrijving van de methode met daarin o.a. een schema met het signaleringsprotocol, de anamneselijst, motivatiebepaling, stroomschema voor begeleiding, de te volgen stappen voor motiverende gespreksvoering en concrete adviezen per leeftijdscategorie. Deze publicatie is voor professionals gratis te downloaden op www.overgewicht.org . Daarnaast is het signaleringsprotocol, een BMI nomogram en een actieplan voor ouders eveneens kosteloos beschikbaar.

Materialen
De volgende materialen zijn te downloaden bij het Kenniscentrum Overgewicht:

  • Overbruggingsplan voor kinderen met overgewicht (september 2005);
  • Signaleringsprotocol Overgewicht in de Jeugdgezondheidszorg (november 2004);
  • Kinderen en overgewicht: een actieplan voor ouders (2007);
  • Het BMI nomogram.

Te bestellen:De Sportdag. Een prentenboek over gezond eten en bewegen. Auteur: Scherpbier, N. Heerenveen: Uitgever Columbus. Prijs € 11,50.

Onderzoek

Uit een veranderingsonderzoek naar het overbruggingsplan (Venemans, Poort, Gijsen & De Vos, 2009) bleek dat bij de meerderheid van de onderzochten de indicatoren (BMI en middelomtrek) gelijk waren gebleven of afgenomen en de leefwijze gezonder was geworden. Veel deelnemers zijn voortijdig gestopt.
Een RCT naar de MIS (minimale interventie strategie) van Bulk-Bunschoten, Van de Laar, Van den Hurk, Renders & Hirasing (2006) toonde geen effecten aan. De MIS bestaat uit drie vervolgconsulten waarin informatie en concreet advies wordt gegeven aan ouders van kinderen met overgewicht om beweging en gezonde voeding te stimuleren.

Het ErasmusMC doet in samenwerking met het VUmc een effectonderzoek (RCT) naar het overbruggingsplan. In deze RCT participeren 9 GGD'en; de randomisatie voor de controle en experimentele groep vindt plaats op het jgz-teamniveau van de deelnemende GGD'en. In dit onderzoek wordt het effect van het overbruggingsplan op gedrag en op overgewicht nagegaan bij kinderen van 5-7 jaar en wordt de haalbaarheid en toepasbaarheid van het overbruggingsplan evenals de tevredenheid van ouders en jgz-werkers over het overbruggingsplan nagegaan.


Onderwerp:

Overgewicht

Doel:

Preventie, Behandeling, Begeleiding

Leeftijd:
0 - 18 jaar

Uitgebreide beschrijving

Oordeel Erkenningscommissie

Erkenningsdatum:
15 september 2009
Beoordeeld door:
Erkenningscommissie Interventies:
Deelcommissie Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering
Oordeel:
Goed onderbouwd
Toelichting:

De interventie voorziet in een systematische aanpak voor JGZ-medewerkers om kinderen met overgewicht vroegtijdig op te sporen, te adviseren en te begeleiden. Essentieel is de techniek van Motivational Interviewing. De commissie acht dit een belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoering van deze interventie.

Meer weten?

Heeft u vragen over deze interventie? Neem dan contact op met de ontwikkelaar of contactpersoon.

Ontwikkeld door:

Kenniscentrum Overgewicht
VU Medisch Centrum, EMGO-Instituut
Van der Boechorststraat 7
1081 BT Amsterdam
020-4441712
kco.emgo@vumc.nl
www.overgewicht.org

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.