• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Databank Effectieve Jeugdinterventies

Leskatern Relaties & Seksualiteit

Het leskatern Relaties & Seksualiteit beoogt bij te dragen aan een gezonde relationele en seksuele ontwikkeling van kinderen (4-12 jaar). De interventie wordt uitgevoerd binnen het basisonderwijs en is opgebouwd uit een algemeen katern en drie afzonderlijke katernen met leeftijdsadequate thema's voor de onderbouw, middenbouw en bovenbouw. Enkele thema's zijn: zelfbeeld, lichaamsbeeld, lichamelijke veranderingen in de puberteit, voortplanting, verliefdheid en relaties, seksuele risico's en weerbaarheid.

Doel

Het leskatern beoogt bij te dragen aan een gezonde relationele en seksuele ontwikkeling van kinderen van 4 tot 12 jaar en hen voor te bereiden op latere seksuele contacten en het maken van gezonde keuzen.

De meest karakteristieke subdoelen zijn: kennis vergroten over de seksuele ontwikkeling en seksueel (on-)gezond gedrag, bevordering positief zelf- en lichaamsbeeld; bewustwording van eigen gevoelens, grenzen en wensen; acceptatie van seksuele diversiteit; bevorderen positieve attitude ten aanzien van seksueel gezond gedrag en vergroten van weerbaarheid en communicatieve vaardigheden.

Doelgroep

De doelgroep bestaat uit kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar op de basisschool.

Aanpak

Het leskatern is opgebouwd uit een algemeen katern waarin het belang van relationele en seksuele vorming wordt beschreven met aandachtspunten voor de onderwijspraktijk. Daarnaast zijn er drie katernen voor de onderbouw, middenbouw en bovenbouw van het basisonderwijs waarin relevante en leeftijdsadequate thema's, doelen en opdrachten zijn opgenomen over relaties en seksualiteit. Het betreft een semigestructureerd leskatern met een thematische opbouw.

De gekozen thema's lopen parallel met drie domeinen van de seksuele ontwikkeling: lichamelijke en emotionele ontwikkeling, sociale ontwikkeling en seksualiteit en gezondheid. Relevante thema's die in verschillende leerjaren in het basisonderwijs aan bod komen zijn: het zelfbeeld, lichaamsbeeld, lichamelijke veranderingen in de puberteit, voortplanting, verliefdheid en relaties, sekserollen en seksuele voorkeur, waarden en normen, seksuele risico's (soa, zwangerschap en seksuele dwang) en weerbaarheid. De nadruk in de lessen ligt op kennisoverdracht, bewustwording en attitudevorming en het vergroten van vaardigheden. De werkvormen en opdrachten variëren van kennisopdrachten, discussie, reflectie, ervaringsoefeningen, groepsgesprekken en lichaamsgerichte opdrachten.

Materiaal

Het algemene katern en de drie afzonderlijke katernen vormen het lesprogramma. Deze is als handleiding bruikbaar voor leerkrachten in het basisonderwijs. In de katernen zijn werkbladen voor de kinderen opgenomen en achtergrondinformatie voor leerkrachten met tips voor ondersteunend materiaal. Daarnaast is er een ondersteuningsprogramma voor de GGD-en die participeren in de Week van de Lentekriebels. Hierin wordt onder andere aandacht besteed aan de seksuele ontwikkeling van kinderen en de opbouw van het leskatern.

Onderzoek

In 2010 is een effectstudie en een procesevaluatie uitgevoerd van een deel van het leskatern in het basisonderwijs (zes lessen in groep 7 en zes lessen in groep 8). Het onderzoek is uitgevoerd aan de hand van een quasi-experimenteel pretest-posttest design met een voormeting, tussenmeting en nameting met een experimentele (N=355) en een controle conditie (N=329).

Leerlingen die het leskatern hebben gebruikt hebben ten opzichte van de controlegroep:

  • significant meer kennis over puberteit, relaties en seksualiteit (o.a. voortplanting, homoseksualiteit, soa, anticonceptie)
  • significant meer kennis over seksueel misbruik en seksuele intimidatie
  • een significant positievere attitude ten aanzien van homoseksualiteit (alleen autochtone respondenten)
  • een significant positievere attitude ten aanzien van verkering (alleen allochtone respondenten)
  • een significant assertievere houding (alleen autochtone respondenten met weinig of geen ervaring op het gebied van (tong-)zoenen en verkering)

Ook bleek dat het leskatern voor de bovenbouw door docenten goed gewaardeerd wordt en dat leerlingen de lessen interessant vinden en als nuttig ervaren.


Onderwerp:

Seksualiteit,
Weerbaarheid

Doel:

Preventie

Leeftijd:
4 - 12 jaar

Uitgebreide beschrijving

Oordeel Erkenningscommissie

Erkenningsdatum:
14 april 2011
Beoordeeld door:
Erkenningscommissie Interventies:
Deelcommissie Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering
Oordeel:
Goed onderbouwd
Toelichting:

De commissie is positief over het idee om seksuele en relationele vorming binnen het basisonderwijs aan te bieden.

Contactgegevens

Ontwikkeld door:

NIGZ in samenwerking met SLO (ontwikkelaar),
Thieme Meulenhoff (uitgever leskatern)

Rutgers WPF (licentiehouder)
Postbus 9022
3506 GA Utrecht
www.weekvandelentekriebels.nl
www.seksuelevorming.nl

Contactpersoon:

Ineke van der Vlugt
I.vandervlugt@rutgerspwf.nl
030-232 98 27

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.