• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Databank Effectieve Jeugdinterventies

Sporen

Sporen is een integrale pedagogische aanpak gericht op brede ontwikkelingsstimulering van kinderen van 0-7 jaar en op actieve participatie van hun ouders aan het educatieproces. Als programma voor voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is Sporen gericht op kinderen van 2,5 - 6 jaar en hun ouders die zich in achterstandsituaties bevinden, en heeft als doel de onderwijskansen van deze kinderen te verbeteren.

Doelgroep

Sporen is ontwikkeld voor kinderen van 0-7 jaar (tot groep 3 van de basisschool). De doelgroep van Sporen als VVE-programma betreft 2,5- tot 7-jarigen uit kansarme (autochtone en allochtone) milieus. Hun ouders vormen de intermediaire doelgroep.  

Doel

Het algemene doel van Sporen is het leggen van een basis voor volwaardige maatschappelijke participatie. Voor de VVE doelgroep betekent dit specifiek het vergroten van de kans op een succesvolle schoolloopbaan op voor ieder kind passend niveau. Doel voor de ouders is actieve betrokkenheid bij het educatieproces van de kinderen in het centrum. Overkoepelend doel van Sporen is dat alle direct betrokkenen (kinderen, ouders en het team) zich ervaren als actief deel van een democratische leer- en leefgemeenschap.

Aanpak

Sporen is een integraal pedagogisch-educatief programma met een open aanbod. De aanpak laat zich karakteriseren als breed en verbindend. Het aanbod sluit aan bij wat de kinderen in de groep beweegt en bij hun ontwikkelingsbehoefte. Het open aanbod gaat samen met een strakke organisatie en een gestructureerde praktijk in de groep. Als zodanig houdt Sporen het midden tussen een ‘kindvolgend’ en een ‘sturend’ programma. De kinderen werken in kleine groepjes dagelijks anderhalf uur op basis van een plan of voorstel aan onderwerpen die hen bezighouden; de kleuters werken er ’s middags verder op door. Het programma wordt gekenmerkt door een contextgebonden uitwerking met diversiteit als uitgangspunt, is sterk gericht op het leggen van verbindingen (o.a. tussen de activiteiten van dag tot dag, tussen centrum/school en thuis, tussen kinderen onderling, tussen ontwikkelingsgebieden etc.) en werkt met doorlopende onderzoeksactiviteiten over een langere periode. Daarnaast vindt er ook communicatie met de hele groep plaats: voorlezen, dansen, zingen en verhalen vertellen staan dagelijks op het programma. Ouders worden nauw betrokken.

Materiaal

Sporen-medewerkers werken aan de hand van een pedagogische systematiekbundel, met daarin: pedagogische principes en uitgangspunten, rollen en taakverdeling, overlegvormen, organisatie, inrichting van de ruimte, materialen, hulpmiddelen, criteria, randvoorwaarden, documentatiemiddelen en –materialen (waaronder een kindvolgsysteem) en een structuur voor ouderparticipatie. Daarnaast zijn er trainingsmodules, vele uitgewerkte voorbeelden van de op plannen gebaseerde werkwijze (onderwerpboekjes, groepsboeken), eigen artikelenbundels, het boek Sporen van Reggio, een introductie in de Sporen-pedagogiek en een programmabeschrijving waarin onder andere een beschrijving van de werkwijze is opgenomen.

Onderbouwing

Sporen verkleint de kans op onderwijsachterstand aan het begin van groep 3 bij kinderen uit kansarme milieus en creëert daarmee betere kansen op een succesvolle schoolloopbaan op een bij ieder kind passend niveau door stimulering van de ontwikkeling van de ego-competentie, sociale competentie en cognitieve competentie en van vakinhoudelijke kennis en vaardigheden. De aanpak kenmerkt zich door een open aanbod dat consequent aansluit bij de vragen en interesse van de kinderen. Werkzame factoren van de aanpak zijn een systeem van documenteren van ontwikkelings- en leerprocessen, multimodaal representeren en onderzoeken in authentieke leersituaties, werken in kleine groepjes, doorlopend gezamenlijk onderzoek over een langere periode, co-constructieve, ondersteunende en stimulerende rol van de groepsleiding (leidsters/leerkrachten), verrijkte omgeving in termen van (taal)aanbod, ruimten en materialen, culturele responsiviteit en een structuur voor overleg en ondersteuning van professionals binnen een interdisciplinaire en professionele leercultuur.

Onderzoek

Kwalitatief onderzoek (Hensel, 2012) laat zien dat Sporen:

  • cultureel responsief is voor alle betrokkenen: kinderen, ouders en professionals, onafhankelijk van locatie en demografische samenstelling
  • de professionaliteit en effectiviteit van de groepsleiding bevordert
  • gunstig is voor tweetalige kinderen
  • educatief partnerschap met ouders ontwikkelt en borgt.

Kwantitatief onderzoek (Hensel, 2012) laat zien dat Sporen:

  • metacognitieve vaardigheden bij de kinderen ontwikkelt en versterkt, en substantieel bijdraagt aan een langere duur van activiteit en betrokkenheid en een hoger niveau van concentratie bij de kinderen.

Onderwerp:

Voor- en vroegschoolse educatie (vve)

Doel:

Preventie

Leeftijd:
0 - 7 jaar

Uitgebreide beschrijving

Oordeel Erkenningscommissie

Erkenningsdatum:
6 oktober 2016
Beoordeeld door:
Erkenningscommissie Interventies:
Deelcommissie Ontwikkelingsstimulering, onderwijsgerelateerd en jeugdwelzijn
Oordeel:
Goed onderbouwd
Toelichting:

Het integrale karakter van Sporen is sterk: de wisselwerking tussen kinderen onderling en leiding met een rijk aanbod dat zoveel mogelijk aansluit bij de ontwikkeling van kinderen. De expertise van het team is van hoge kwaliteit en er is veel ruimte voor extra aandacht voor individuele kinderen.

Meer weten?

Heeft u vragen over deze interventie? Neem dan contact op met de ontwikkelaar of contactpersoon.

Ontwikkeld door:

Stichting Pedagogiekontwikkeling 07
Roggeveenstraat 2
2518TP Den Haag
070 820 9650
info@pedagogiekontwikkeling.nl
www.pedagogiekontwikkeling.nl

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.