• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Databank Effectieve Jeugdinterventies

Op Koers

Op Koers is een korte groepsinterventie voor jeugdigen van 8 tot 18 jaar met een chronische ziekte. De cursus beoogt de veerkracht van de jeugdigen te vergroten door hen betere coping vaardigheden aan te leren. Daarnaast zijn er parallelle varianten voor de ouders van de betreffende jeugdigen en voor de broers en zussen.

Doelgroep

Op Koers is een programma voor jeugdigen in de leeftijd van 8 tot 18 jaar met een chronische ziekte en hun ouders en broers en zussen (brussen). Onder een 'chronische ziekte' wordt een aandoening verstaan die is vastgesteld met behulp van medisch-wetenschappelijk onderzoek, die (nog) niet is te genezen en die tenminste drie maanden bestaat (Mokkink, Van der Lee, Grootenhuis, Offringa & Heymans, 2008). Voorbeelden zijn; diabetes, astma, jeugdreuma, epilepsie, coeliakie, cystic fibrosis, chronische darmziekten, nierziekten, bloedziekten, huidziekten en (aangeboren) hartafwijkingen. Daarnaast zijn er cursussen voor jeugdigen die behandeld zijn voor kanker.

Doel

Op Koers beoogt jeugdigen met chronische ziekten, alsmede hun ouders en hun broers/zussen, in staat te stellen de ziekte beter te hanteren en hen door middel van actieve copingsstrategieën te leren om zo goed mogelijk met de verschillende aspecten van de ziekte om te gaan. Dit om de zelfwaardering en het sociaal-emotioneel functioneren van deze jeugdigen te versterken en psychosociale problemen, zoals angst, somberheid en gedragsproblemen te voorkomen.

Aanpak

Het Op Koers programma bestaat momenteel uit negen cursussen voor jeugdigen met een chronische ziekte en die behandeld zijn voor kanker, brussen en ouders. Op Koers is een cognitief gedragstherapeutisch programma en bestaat uit wekelijkse groepsbijeenkomsten van 1,5 uur en duren zes weken (in het ziekenhuis). Tijdens deze bijeenkomsten wordt onder andere aandacht besteed aan het vinden van juiste informatie over de ziekte, ontspanning in stressvolle situaties, het omgaan met leeftijdsgenoten en piekeren. Hierbij worden technieken gebruikt die de coping strategieën van de jeugdigen versterken, zoals psycho-educatie, rollenspellen en relaxatie. Tegelijk volgen ouders de oudercursus waarin zij leren wat hun kind leert en hoe zij hun kind het beste kunnen ondersteunen. De cursussen voor de verschillende doelgroepen hebben eenzelfde opbouw en wetenschappelijke onderbouwing. De cursussen zijn gratis, worden begeleid door twee psychologen en vinden plaats in het ziekenhuis waar het kind onder behandeling is.

Materiaal

Het materiaal van Op Koers bestaat uit een koffer met daarin:
• Een handleiding/draaiboek voor de cursusleiders
• Werkboeken met huiswerkopdrachten voor de cursisten
• Posters en plaatjes
• Het Op Koers-spel
• Twee video’s (‘Stressreductie bij prikken’ en ‘Wat vertel je aan anderen?’)

Onderbouwing

Kinderen met een chronische ziekte hebben grotere kans dan gezonde kinderen op het ontwikkelen van psychosociale problemen die hun welbevinden in de weg staan. Met Op Koers wordt de kans op psychosociale problemen verkleind door het aanleren van verschillende coping vaardigheden die de veerkracht van de jeugdigen alsook die van hun ouders kunnen versterken.
Onderzoek
In een multicenter gerandomiseerde studie is de effectiviteit van Op Koers onderzocht. 194 kinderen en hun primaire opvoeder werden geloot over drie condities; Op Koers (alleen kindcursus), Op Koers met aanvullende oudercursus, en een wachtlijst conditie. Het effect van de cursussen op het psychosociaal functioneren werd gemeten aan de hand van online vragenlijsten en vergeleken op de middellange (6 maanden) tot lange termijn (12 maanden). Deelname aan Op Koers had een positief effect op het psychosociaal functioneren en het toepassen van ziektegerelateerde coping vaardigheden. De oudercursus had een meerwaarde, vooral op de lange termijn en voor de meer kwetsbare kinderen.


Onderwerp:

Sociale vaardigheden

Doel:

Preventie, Behandeling

Leeftijd:
8 - 18 jaar

Uitgebreide beschrijving

Oordeel Erkenningscommissie

Erkenningsdatum:
16 december 2016
Beoordeeld door:
Erkenningscommissie Interventies:
Deelcommissie Jeugdzorg en psychosociale/pedagogische preventie
Oordeel:
Effectief volgens goede aanwijzingen
Toelichting:

Op Koers is een helder en goed onderbouwd programma met een duidelijke noodzaak. Het effectonderzoek geeft goede aanwijzingen dat de face-to-face variant van Op Koers (geleid door twee psychologen) positieve effecten heeft op het psychosociaal functioneren van jeugdigen van 8 tot 18 jaar met een chronische ziekte en op het toepassen van ziektegerelateerde copingvaardigheden.

Contactgegevens

Ontwikkeld door:

AMC Emma Kinderziekenhuis
Psychosociale Afdeling
Meibergdreef 9
1105 AZ Amsterdam

Contactpersoon:

drs. Linde Scholten
Psycholoog Psychosociale afdeling, G8-224
Linde.Scholten@amc.uva.nl
(020) 566 25 54 / 566 56 74

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.