• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Databank Effectieve Jeugdinterventies

Actie Tegengif

Actie Tegengif heeft als doel te voorkomen dat jongeren in de eerste twee klassen van het voortgezet onderwijs beginnen met roken. De interventie bestaat uit een klassikale niet-roken afspraak. Een klas gaat de uitdaging aan om een half jaar niet te roken. Met een aantrekkelijke groepsbeloning in het vooruitzicht, wordt de sociale groepsdruk om niet te beginnen met roken vergroot.

Doel

Actie Tegengif beoogt bij te dragen aan het voorkomen dat jongeren beginnen met roken. Specifieke doelen zijn:

  • voorkomen dat jongeren in klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs beginnen met het experimenteren met roken.
  • het beginnen met roken wordt minimaal een half jaar uitgesteld.

Doelgroep

Actie Tegengif richt zich op jongeren in de eerste twee klassen van het voortgezet onderwijs, ongeacht opleidingsniveau. Zowel praktijkschool/vmbo-leerlingen als havo/vwo-leerlingen kunnen aan Actie Tegengif deelnemen. Er zijn namelijk twee wedstrijdcategorieën waarbinnen de klassen zich kunnen opgeven: praktijkschool/vmbo en havo/vwo.

De Actie wordt bewust zeer laagdrempelig gehouden zodat deze geschikt is voor de lageropgeleide leerlingen. De tussentijdse opdrachten en de eindopdracht zijn eenvoudig. Daarnaast maken vmbo-leerlingen evenveel kans op het winnen van een prijs als de havo/vwo-leerlingen, omdat in elk van de twee wedstrijdcategorieën prijzen te winnen zijn. Het project is niet gericht op cognitie, zodat vmbo-leerlingen goed mee kunnen komen.

De intermediaire doelgroep bestaat uit directies van scholen, leerkrachten, ouders en preventiemedewerkers bij de GGD'en en instellingen voor verslavingszorg (IVV). Ouders krijgen een brief met informatie over de Actie.

Aanpak

Actie Tegengif bestaat uit een klassikale niet-roken afspraak. De klas gaat gezamenlijk de uitdaging aan om een half jaar niet te roken. De leerlingen uit de klassen die de wedstrijd volhouden krijgen een kleine prijs. De leerlingen die de wedstrijd volhouden en een creatieve opdracht inzenden maken kans op de provincieprijs. In elke provincie kiest een jury bestaande uit GGD'en en/of IVV's in beide wedstrijdcategorieën een winnaar. De 24 provinciewinnaars gaan een dag naar amusementspark in juni. Een landelijke jury kiest in beide wedstrijdcategorieën een landelijke winnaar. De landelijke winnaars krijgen een extra prijs. Door een aantrekkelijke groepsbeloning in het vooruitzicht te stellen, wordt de sociale groepsdruk om niet-roker te blijven positief beïnvloed. Hierdoor beginnen minder jongeren in de klas met roken.

Materiaal

Er is een actiepakket dat de volgende materialen bevat:

  • docentenhandleiding
  • folder voor docenten
  • voorbeeldbrief voor ouders
  • contractposter
  • registratieformulieren (met antwoordenvelop)
  • extra opdracht
  • creatieve opdracht

Voor klassen die zich hebben opgegeven zijn de materialen gratis. Ze worden door middel van mailings aan de scholen gestuurd. Daarnaast zijn de meeste materialen te downloaden op www.stivoro.nl/actietegengif. Lespakketten en overige materialen voor jongeren zijn te bestellen via www.stivoro.nl.

Voor de GGD'en en IVV's is een draaiboek beschikbaar voor de provinciale jurering en prijsuitreiking. Na aanmelding van de GGD'en en IVV's voor deelname aan de provinciale jurering, wordt dit draaiboek per e-mail naar hen verstuurd.

Onderzoek

Direct bewijs

De effectiviteit is in Nederland onderzocht in de brugklassen van het (i)vbo en mavo in experimenteel onderzoek met nametingen vlak na de interventie en na 12 maanden. Er werd een significant direct effect gevonden op het voorkomen dat brugklassers beginnen met roken. Een jaar na de interventie was het beschermende effect niet meer significant.

Indirect bewijs

In het buitenland zijn twee quasi-experimentele studies met follow-up, een experimentele studie met follow-up en een veranderingsonderzoek uitgevoerd. Een quasi-experimenteel onderzoek bevestigde de bevindingen uit het Nederlands onderzoek: positieve effecten op de korte termijn (een maand), maar niet op langere termijn (12 maanden). De andere quasi-experimentele studie vond een effect na 1 maand en ook nog na 6 maanden. De experimentele studie vond geen verschil tussen de interventie en een controlegroep op de langere termijn (18) maanden. Deze studie heeft niet gekeken naar korte- of middellange termijn effecten. De veranderingsstudie betrof een retrospectieve vergelijking tussen klassen die wel of niet deelnamen aan Actie Tegengif, op basis waarvan werd geconcludeerd dat er in deelnemende klassen minder rokers waren.


Onderwerp:

Alcohol, drugs, roken

Doel:

Preventie

Leeftijd:
12 - 14 jaar

Uitgebreide beschrijving

Oordeel Erkenningscommissie

Erkenningsdatum:
1 juni 2010
Beoordeeld door:
Erkenningscommissie Interventies:
Deelcommissie Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering
Oordeel:
Effectief volgens goede aanwijzingen
Toelichting:

De eenvoud van de aanpak is een sterk punt van Actie Tegengif, net als de gratis verkrijgbaarheid van de materialen. Onderzoek geeft goede aanwijzingen dat de interventie effectief is in het uitstellen van roken met een half jaar bij jongeren in brugklassen van het (i)vbo en mavo. Voor de langere termijn werden deze effecten niet meer gevonden.

Meer weten?

Heeft u vragen over deze interventie? Neem dan contact op met de ontwikkelaar of contactpersoon.

Ontwikkeld door:

Trimbos-instituut
Da Costakade 45
3521 VS Utrecht
030 297 1100

Contactpersoon:

Sanne de Josselin de Jong
sdejosselindejong@trimbos.nl
030 295 9239

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.