• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Databank Effectieve Jeugdinterventies

Bemoeizorg in de jeugdgezondheidszorg

Bemoeizorg is een interventie die wordt ingezet wanneer via de reguliere jgz-contacten geen werkbaar contact met het gezin tot stand is gekomen. Ook kan de jgz signalen van ketenpartners over een gezin oppakken. Kenmerkend voor Bemoeizorg is de actieve, outreachende werkwijze. Hierbij neemt de jgz-medewerker zelf initiatieven richting gezinnen die daar niet om gevraagd hebben. Dit maakt dat Bemoeizorg normatief beladen is, wat bijzondere eisen stelt aan de uitvoerende professionals. Op het moment dat ingang in het gezin is verkregen, wordt samenwerking met de ouders op gang gebracht. Die is in eerste instantie gericht op het bereiken van overeenstemming over een hulpvraag. Daarna volgen het opstellen van een gezinsplan en toeleiding naar zorg om het op gang brengen van ondersteuning te realiseren.

Doelgroep

De doelgroep van de interventie bestaat uit multiprobleemgezinnen. Een multiprobleemgezin is een gezin dat langdurig kampt met een combinatie van sociaaleconomische en psychosociale problemen. In de ogen van hulpverleners zijn deze gezinnen moeilijk te helpen, omdat ze vaak ook problemen hebben met hulpverleners en zorginstellingen. Andersom is dit vaak ook het geval.

Doel

De interventie wil ten eerste bewerkstelligen dat de ouders de zorgen over de ontwikkeling van de kinderen gaan onderschrijven (‘gedeelde zorg’) en ontvankelijk worden voor ondersteuning of hulp. De interventie beoogt vervolgens dat het sociale netwerk van het gezin en hulpverlenende instellingen daadwerkelijk en in samenhang ondersteuning gaan bieden aan het gezin.

Aanpak

Bemoeizorg wordt ingezet wanneer er via de reguliere jgz-contacten geen werkbaar contact met het gezin tot stand is gekomen. Ook kan de jgz signalen van ketenpartners over een gezin oppakken. Kenmerkend voor bemoeizorg is de actieve, outreachende werkwijze. Hierbij neemt de jgz-medewerker zelf initiatieven richting gezinnen die daar niet om gevraagd hebben. Dit maakt dat bemoeizorg normatief beladen is, hetgeen bijzondere eisen stelt aan de uitvoerende professionals. Op het moment dat ingang in het gezin verkregen is, wordt samenwerking met de ouders op gang gebracht. Die is in eerste instantie gericht op het bereiken van overeenstemming over een hulpvraag. Daarna volgen het opstellen van een gezinsplan en toeleiding naar zorg om het op gang brengen van ondersteuning te realiseren. Het principe ‘één gezin, één plan, één regisseur’  is hierbij leidend. De gehele begeleiding duurt ongeveer zes maanden. De aanpak is uitgewerkt in zes interventie-stappen, met elk hun eigen subdoelen.

Materiaal

De interventie staat beschreven in een interventiehandleiding Outreachend werken in de Jeugdgezondheidszorg. Handleiding voor de interventie ‘Bemoeizorg in de jgz’ (Rots-de Vries et al 2016). Deze handleiding is gebaseerd op onderzoek naar de doelgroep, de gehanteerde methodieken, de doelrealisatie, effecten en randvoorwaarden van de interventie. Dit onderzoek heeft bij diverse jgz-afdelingen plaatsgevonden, in gemeenten van uiteenlopende omvang verspreid over het land. De handleiding is gebaseerd op de onderzoeksbevindingen en de praktijkervaringen, aangevuld met gegevens over outreachende hulpverleningsmethodieken uit de wetenschappelijke literatuur en de vakliteratuur.¬

Onderbouwing

In multiprobleemgezinnen is sprake van afwezige of stagnerende ondersteuning en hulpverlening. In combinatie met de multiple problematiek in deze gezinnen, leidt dit tot opvoedingstekorten en risico’s voor de ontwikkeling en gezondheid van de kinderen. Bemoeizorg treedt op als intermediair tussen enerzijds de gezinnen en anderzijds hulpbronnen in de omgeving van het gezin (formele en/of informele zorg). Conform het makelaarsmodel, van oorsprong ontwikkeld in de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg en de sociale psychiatrie, wordt geen hulpverlening in de zin van behandeling van onderliggende problematiek geboden. De aanpak sluit goed aan bij de neutrale positie van de jgz als openbare zorg, en bij de functie van de JGZ als signaleerder en zorgtoeleider.

Onderzoek

Na evaluatie van de pilot-interventie in één gemeente, heeft een onderzoek plaatsgevonden in meerdere gemeenten verspreid over het land. Dit onderzoek heeft de doelgroep, de gehanteerde methodieken, de doelrealisatie en de randvoorwaarden onderzocht en in samenhang beschreven. In een volgende studie is daarna ook de effectiviteit van de interventie onderzocht.


Onderwerp:

Kindermishandeling,
Multiprobleemgezin

Doel:

Anders

Leeftijd:
0 - 19 jaar

Uitgebreide beschrijving

Oordeel Erkenningscommissie

Erkenningsdatum:
14 april 2016
Beoordeeld door:
Erkenningscommissie Interventies:
Deelcommissie Jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering
Oordeel:
Effectief volgens eerste aanwijzingen
Toelichting:
Bemoeizorg in de Jeugdgezondheidszorg is sterk in het bereiken van multiprobleemgezinnen en toeleiding naar zorg. Dit effect is aangetoond in twee studies met een voor- en nameting. Effecten op het verbeteren van kind- en gezinsproblemen zijn niet aangetoond.

Meer weten?

Heeft u vragen over deze interventie? Neem dan contact op met de ontwikkelaar of contactpersoon.

Ontwikkeld door:

GGD West-Brabant

Contactpersoon:

Carin Rots - de Vries


076-5282000


C.Rots@ggdwestbrabant.nl

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies