• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR

Kenmerken

Loyaliteit verwijst naar de onlosmakelijke band tussen ouders en kinderen. Het uitgangspunt is dat een kind ontstaat uit zijn ouders en daardoor altijd (zichtbaar en onzichtbaar) loyaal zal zijn aan hen. De relatie tussen de ouders en het kind wordt gekenmerkt door een balans van geven en nemen, van rechten en verplichtingen. Loyaliteit is uit te drukken in intrapsychische en relationele waarden, zoals gevoelens van trouw. Loyaliteitsproblemen kunnen ontstaan wanneer deze balans verstoord wordt.

Subtypes en/of specificaties

Gespleten loyaliteit

Gespleten loyaliteit is een normaal fenomeen in de relatie tussen ouders en hun kinderen. Hiervan is bijvoorbeeld sprake wanneer de ouders van een jeugdige gescheiden zijn, en de jeugdige van moeder mee moet naar de kerstviering bij oma, terwijl dit van vader niet hoeft. Of wanneer vader wil dat de jeugdige hem opvolgt in de zaak, terwijl moeder wil dat de jeugdige zijn talenten benut en musicus wordt. Er ontstaan problemen wanneer de jeugdige als gevolg van de gespleten loyaliteit knel komt te zitten tussen zijn ouders. Dit kan het geval zijn wanneer de ene ouder (te) vaak eisen stelt aan de jeugdige die tegenstrijdig zijn aan de eisen van de andere ouder en/of wanneer ouders systematisch tegengestelde verwachtingen hebben van de jeugdige en hij niet de ruimte krijgt om met die dubbele eisen en verwachtingen om te gaan. De problemen ontstaan wanneer de jeugdige alleen loyaal kan of durft te zijn aan een van de ouders ten koste van de loyaliteit aan de andere ouder. De jeugdige voelt zich als het ware gedwongen te kiezen tussen beide ouders, terwijl het van nature loyaal wil zijn aan beide ouders.

Dit conflict kan tevens optreden wanneer de jeugdige (tijdelijk) opgevoed wordt door een vervangende opvoeder (bijvoorbeeld pleegouders). Door loyale gevoelens te hebben naar de biologische ouders kan de jeugdige zich ontrouw voelen aan de vervangende opvoeder. Door loyaal te zijn aan de vervangende opvoeder heeft hij het gevoel de biologische ouders af te vallen.

Onzichtbare loyaliteit

Onzichtbare loyaliteit gaat spelen wanneer de ene ouder de loyaliteit aan de andere ouder niet erkent. Dit kan door het bestaan van de band te ontkennen, openlijk de andere ouder te bekritiseren en/of te diskwalificeren of door de jeugdige op te zetten tegen de andere ouder. De jeugdige kan hierdoor het gevoel ontwikkelen niet openlijk loyaal te mogen zijn aan de andere ouder. Door middel van non-verbaal gedrag kan de jeugdige dan toch blijk geven van zijn loyaliteit.

Twee voorbeelden (waarbij in het eerste geval geen sprake is van zich ontwikkelende problematiek en in het tweede geval wel):

  • De jeugdige woont bij moeder en mag van moeder geen contact hebben met vader. Ogenschijnlijk gaat de jeugdige hierin mee, maar hij blijft echter onzichtbaar loyaal aan vader door dezelfde hobby’s en interesses te ontwikkelen.
  • De jeugdige woont bij pleegouders en deze hebben geen goed woord over voor moeder. Zij is prostituee en is destijds met haar kind op straat beland. De jeugdige blijft onzichtbaar loyaal aan moeder door zelf te experimenteren met betaalde seks.

Culturele, leeftijds- en seksespecifieke kenmerken en verloop

Naarmate het verschil in cultuur en klasse tussen de context van het gezin en die van andere contexten waarin de jeugdige zich beweegt groter is, neemt de kans op loyaliteitsproblemen toe. Veel migrantenkinderen hebben daarom te maken met dubbele loyaliteiten. Problemen kunnen ontstaan wanneer zij niet (openlijk) tussen die verschillende loyaliteiten kunnen of mogen switchen (Van der Pas, 1998).

Loyaliteitsproblemen kunnen over generaties heen blijven bestaan, waarbij bijvoorbeeld een ouder bepaald gedrag kan vertonen waarmee hij (zichtbaar of onzichtbaar) loyaal is aan zijn eigen ouder (De Wit, Slot & Van Aken, 2005). Loyaliteitsproblemen kunnen zich daarnaast op veel verschillende levensgebieden en op verschillende manieren manifesteren. Voorbeelden hiervan zijn: depressief gedrag, psychosomatische problemen, gedragsproblemen en relationele problemen (Van der Pas, 1998).

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies