• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Cijfers over Jeugd en Opvoeding

HBSC 2013 (Health Behaviour in School-aged Children)

Kwaliteit van het onderzoek

Is de methode van dataverzameling beschreven? Ja
Is de plaats / setting van dataverzameling beschreven? Ja
Is de periode waarin dataverzameling plaatsvond beschreven? Ja
Beschrijving selectiviteit steekproef
Is de leeftijd beschreven? Ja
Is de sekseverdeling beschreven? Ja
Is de verdeling naar etnische herkomst beschreven? Ja
Is de verdeling naar urbanisatiegraad beschreven? Ja
Is de verdeling naar opleidingsniveau beschreven? Ja
Is de verdeling van sociaal-economische status beschreven? Ja
Beschrijving rekrutering steekproef
Is de manier waarop de selectie van de steekproef plaatsvond beschreven? Ja
Is er volgens de onderzoekers sprake van selectiviteit van non-respons? Onbekend
Representativiteit steekproef
Is de steekproef volgens de onderzoekers representatief m.b.t. leeftijd? Ja
Is de steekproef volgens de onderzoekers representatief m.b.t. sekse? Ja
Is de steekproef volgens de onderzoekers representatief m.b.t. urbanisatiegraad van de woonplaats? Ja
Is de steekproef volgens de onderzoekers representatief m.b.t. sociaal-economische status van de ouders/opvoeders? Onbekend
Steekproefgrootte
Is beschreven of de steekproefgrootte volgens de onderzoekers voldoende is voor betrouwbare uitspraken? Ja
Is beschreven welke vragen of instrumenten zijn gebruikt voor de berekening van de prevalenties? Nee
Is de data-cleaning beschreven? Ja
Zijn datamanipulaties cq berekeningen beschreven? Ja
Is er een beschrijving van de gebruikte statistische methoden? Ja
Is beschreven of er een proefleider aanwezig was tijdens de afname? Ja
Is beschreven hoeveel tijd de respondenten hadden voor het beantwoorden van de vragen? Nee
Is beschreven hoe men is omgegaan met de privacy van de respondenten tijdens de afname? Nee

Legenda: Voldoet Voldoet redelijk Voldoet niet Onbekend of nvt


Het onderzoek Health Behaviour in School-aged children (HBSC) richt zich op de gezondheid, het welbevinden en risicogedrag van de schoolgaande jeugd van 11 tot en met 16 jaar. Het wordt elke vier jaar herhaald en in 2001-2002 heeft Nederland voor het eerst deelgenomen aan dit internationale onderzoek.

Het HBSC-onderzoek betreft een zelf-rapportage onderzoek waarbij jongeren zelf ondervraagd zijn. Er wordt gebruik gemaakt van schriftelijke vragenlijsten, één voor het basisonderwijs en één voor het voortgezet onderwijs. De vragenlijsten worden klassikaal afgenomen. Gegevens zijn verzameld over onder meer de relatie van jongeren met hun ouders en vrienden, hun beleving van school en hun gezondheidsbeleving en -gedrag en hun welbevinden. Ook het hebben van psychische problemen, middelengebruik en seksuele gedrag van jongeren komt aan bod.

Instelling

Universiteit Utrecht

Methode

Soort onderzoek

steekproefonderzoek

Jaar dataverzameling

2013

Instrumenten

De internationale HBSC-organisatie heeft een verplichte vragenlijst vastgelegd over de onderwerpen gezondheid, welbevinden en risicogedrag van scholieren. In Nederland is daarnaast gekozen om de Strength and Difficulties Questionaire (SDQ) toe te voegen om emotionele problemen en probleemgedrag van jongeren vast te stellen. Daarnaast zijn een aantal vragen toegevoegd over onder meer: woonsituatie, alcoholgebruik en regels die ouders stellen m.b.t. roken en het drinken van alcohol, het toezicht dat ouders op jongeren houden, spijbelen, vrijheid van meningsuiting en etnocentrisme. In het onderzoek is gewerkt met twee verschillende vragenlijsten, één voor het basisonderwijs en één voor het voortgezet onderwijs. 

Afname

De vragenlijsten worden klassikaal en schriftelijk afgenomen.

Steekproefgrootte en respons

Populatie

Het onderzoek HBSC richt zich op schoolgaande jeugd van 11 tot en met 16 jaar.

Steekproefgrootte

De uiteindelijke steekproef bestond uit 145 scholen.  In totaal vulden 1601 leerlingen in het basisonderwijs en 5781 leerlingen in het voortgezet onderwijs de vragenlijsten in. Van de leerlingen in het basisonderwijs zijn vier vragenlijsten verwijderd omdat de helft van de vragen niet ingevuld zijn. Van de vragenlijsten die ingevuld zijn op het voortgezet onderwijs bleven er na verwijdering van lege en onbetrouwbaar ingevulde vragenlijsten 5571 bruikbare vragenlijsten over. Aan scholen is gevraagd een absentielijst terug te sturen met de reden van de afwezigheid van leerlingen. De voornaamste reden voor afwezigheid was ziekte.

Leeftijd

De gemiddelde leeftijd is 11,2 jaar in het basisonderwijs en 13,9 jaar in het voortgezet onderwijs. De verdeling van leerlingen per klas in het voortgezet onderwijs komt overeen met de verdeling van leerlingen binnen de totale populatie scholieren zoals vermeld door het CBS. 

Verdeling sekse

In de HBSC steekproef was van de basisschoolleerlingen 50 procent jongen en 50 procent meisje. In het voortgezet onderwijs was 51 procent jongen en 49 procent meisje. De aantallen komen overeen met populatiegegevens van het CBS.

Opleiding

Aan het onderzoek hebben 71 basisscholen en 66 scholen voor voortgezet onderwijs deelgenomen. Binnen het voortgezet onderwijs bestond 25 procent uit vmbo-b-k  leerlingen, 24% vmbo- leerlingen, 29% havo leerlingen en 22 procent vwo leerlingen. Deze percentages komen overeen met de verdeling van de totale populatie leerlingen in het voortgezet onderwijs zoals geregistreerd door het CBS.

Sociaal-economische status

De sociaal-economische status van de leerlingen is vastgesteld door leerlingen te vragen naar de welvaart van het gezin (gebaseerd op vragen naar bijvoorbeeld autobezit, vakanties en het beschikken over een eigen kamer). De helft van de jongeren behoort tot de categorie 'midden' wat betekent dat ze een redelijke mate van welvaart kennen. Circa 12-13% heeft een laag niveau van welvaart.  

Etniciteit

Van de basisschoolleerlingen was 24 procent allochtoon, in het voortgezet onderwijs was 18 procent van allochtone afkomst. In het onderzoek is een respondent allochtoon als hij/zij zelf of één van beide ouders in een niet-geïndustrialiseerd land geboren is. Hieronder vallen Marokko, Turkije, Suriname, Nederlandse Antillen en overige niet-geïndustrialiseerde landen.

Publicatiegegevens

  • Looze, M., de., Dorsselaer, S. van, Roos, S. de, Verdurmen, J., Stevens, G., Gommans, R., Bon-Martens, M. van, Bogt, T. ter & Vollebergh, W. (2014). 'Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland : HBSC-2013 : Health Behavior in School-aged Children'. Utrecht: Universiteit Utrecht.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies