• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Cijfers over Jeugd en Opvoeding

Overlast

Overlast is groepsgedrag dat jongeren in de leeftijd tot 23 jaar in de openbare ruimte vertonen en dat andere gebruikers van die openbare ruimte en omwonenden als hinderlijk of overlastgevend ervaren.

Vier groepen rondhangende jongeren In het onderzoek

'Problematische jeugdgroepen in Nederland' worden vier groepen 'rondhangende jongeren' onderscheiden. Twee van die vier groepen zijn doelgroepen voor de aanpak van overlast: de 'hinderlijke' en de 'overlastgevende' groepen. De hinderlijke groepen zijn aanspreekbaar op hun gedrag. De overlastgevende groepen treden provocerend op, zijn minder goed te corrigeren en vertonen doelbewust lichte vormen van crimineel gedrag. De derde groep rondhangende jongeren zijn criminele jongeren. Zij vallen niet onder de definitie van overlast maar zijn een doelgroep voor de aanpak van jeugdcriminaliteit. De vierde groep bestaat uit de zogeheten 'aanvaardbaar rondhangende' jongeren die geen overlast veroorzaken. 

Op de grens van strafbaar gedrag

Het is moeilijk om van overlast een duidelijke definitie te geven. Overlastgevend gedrag speelt zich vaak af in het grensgebied tussen hinderlijk gedrag dat niet strafbaar is, en strafbaar gedrag dat niet altijd bestraft wordt. Bij het strafbare gedrag gaat het vooral om lichte vormen van regelovertredingen zoals overtredingen van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) voor de openbare orde. Gemeenten handhaven de APV meestal maar in beperkte mate en dan vooral bij nadrukkelijke signalen en incidenten. Wat het nog ingewikkelder maakt is dat het gedrag dat omwonenden of bezoekers als overlast ervaren, niet per definitie gedrag is dat de groep zelf zo ervaart of bedoelt. Het gedrag kan bijvoorbeeld voortkomen uit verveling, gebrek aan bereikbare of gewenste activiteiten in de vrije tijd, onmacht of uitlokking. Mensen in de omgeving beleven dit gedrag vaak als 'sociaal onaanvaardbaar gedrag'.

Bron

  • Beke, B.M.W.A., Wijk, A.Ph. van, Ferwerda, H.B. (2006). 'Jeugdcriminaliteit in groepsverband ontrafeld : tussen rondhangen en bendevorming'. Amsterdam: Uitgeverij SWP

Kerncijfers

In het najaar van 2014 waren er 623 problematische jeugdgroepen bij de politie bekend. In 2013 ging het nog om 764 jeugdgroepen. Het gaat om jeugdgroepen die op wijkniveau voor hinder, overlast of criminaliteit zorgen. 'Hinderlijke jeugdgroepen', die de minste overlast veroorzaken, komen met bijna 70 procent (427) voor, gevolgd door overlastgevende met 26 procent (163) en criminele jeugdgroepen met circa 5 procent (33). Het aantal problematische jeugdgroepen is het hoogst in sterk stedelijke gemeenten. Zowel het gemiddelde aantal problematische jeugdgroepen als de ernst van de problematische jeugdgroepen neemt toe naarmate de verstedelijking toeneemt. 

Sinds 2009 is er elke jaar sprake van een daling van het aantal problematische jeugdgroepen. Ten opzichte van 2009 is er sprake van een daling van 64 procent.  Deze gegevens zijn afkomstig uit het onderzoek 'Problematische jeugdgroepen in Nederland' (2015).

Volgens de Veiligheidsmonitor vormen in 2015 rondhangende jongeren het grootste overlastprobleem in de sociale sfeer. Vier op de tien  van de mensen zeggen dat dit weleens voorkomt in de buurt. Ruim 5 procent geeft aan hier  zelf veel overlast van te ervaren. Ten opzichte van 2014 is weinig verandering in deze cijfers. Ten opzichte van 2012 en 2013 is er echter sprake van een lichte daling (CBS, 2016).

Laatst bewerkt: 25 maart 2016


Gebruikte onderzoeken en/of registraties

Gebruikte publicaties

  • Centraal Bureau voor de Statistiek (2016). Veiligheidsmonitor 2015. Den Haag/Heerlen: Centraal Bureau voor de Statistiek.
  • Ferwerda, H. & Ham, T. van (2015). Problematische jeugdgroepen in Nederland. Omvang en aard in het najaar van 2014. Utrecht: Bureau Beke.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.