Omgaan met de gevolgen van het coronavirus

Afwegingen bij face-to-face contact

Laatste actualisatie: 6 juli 2020

Deze pagina gaat over werken in het 'voorlopige normaal' waarin de coronamaatregelen weer meer ruimte bieden om afwegingen te maken die passen bij de behoeften van kinderen, jongeren en gezinnen. Je wilt, juist in deze periode kinderen, jongeren en hun ouders zo goed mogelijk ondersteunen om zich zo veerkrachtig mogelijk te ontwikkelen. Dat blijf je doen binnen de RIVM-richtlijnen. Zo houd je oog voor zowel de mentale als de fysieke gezondheid van kinderen, jongeren en hun opvoeders. Deze pagina helpt je om daarin samen met alle betrokkenen een goede afweging te maken. Dit vraagt maatwerk.

Voor wie?

Professionals die werken met kinderen, jongeren, ouders en andere opvoeders. 

Vijf centrale principes

Anderhalve meter afstand houden van elkaar lijkt voorlopig 'normaal'. Ons leven en ons werk ziet er anders uit dan voorheen. Iedereen reageert daar anders op. Dat geldt voor de kinderen en jongeren, hun ouders of opvoeders, jouw collega's en voor jezelf. Dat is normaal. Het doel in deze periode is passende ondersteuning te bieden aan jongeren en hun ouders, zodat zij zich zo veerkrachtig mogelijk blijven ontwikkelen. De volgende principes staan daarbij centraal:

1. Geef de tijd om terug te veren

De coronaperiode kan een ingrijpende tijd zijn in het leven van kinderen, jongeren of opvoeders. Soms is er ook verlies en rouw. Het verwerken hiervan kost tijd. Geef gezinnen die tijd. Blijf beschikbaar en nabij. Stel reële doelen. Stel niet dezelfde doelen zoals in 'normale tijden'. We leven niet meer in het 'normaal' van voor de coronaperiode. We gaan met elkaar ontdekken wat het 'voorlopige normaal' is. Daar is tijd en aandacht voor nodig.

2. Luister eerst

Vraag en luister naar de dilemma's, onzekerheden en misschien ook wel kansen of ontdekkingen die kinderen en gezinnen in de coronaperiode ervaren. Steun door goed te luisteren. Je hoeft niet meteen een antwoord op alle vragen te hebben.

3. Help in het hier en nu

Als meer ondersteuning nodig is, kijk dan waar het kind of gezin nu de meeste draaglast ervaart. Sluit daarbij aan en ondersteun praktisch in het dagelijks leven. Kijk daarna samen of  andere hulp nog nodig is.

4. Geen nieuwe labels

Misschien gaat het even minder goed met een kind, een jongere of een gezin. Plak daar niet meteen een oordeel of diagnose op. Het kan een normale reactie op deze abnormale coronasituatie zijn. Volg, blijf beschikbaar en nabij. Geef het kind, de jongere of het gezin de kans om een nieuwe balans te vinden. Ging het voor de coronaperiode goed in het gezin, dan geeft dat vertrouwen voor nu.

5. Vertrouw op relaties

Is er hulp nodig? Kijk dan in hoeverre betrokkenen uit het eigen netwerk, de school, de opvang of de hulpverlening kunnen ondersteunen. Zeg niet te snel nee, wees creatief, toon ook zelf veerkracht.

Persoonlijk en professioneel afwegen

Veel professionals twijfelen over het wel of niet hebben van face-to-face contact met kinderen, jongeren en hun ouders. Dat is, na een periode waarin veel niet mogelijk was, voorstelbaar. Adviezen en regels veranderen regelmatig en voor jou als professional gelden andere regels dan voor jou als 'burger'. Waar je als burger het advies krijgt om zoveel als mogelijk drukte te vermijden en anderhalve meter afstand te houden tot anderen, kom je misschien door je werk juist met veel mensen in aanraking. Dat kan twijfels en onzekerheden oproepen. Die twijfels en onzekerheden kunnen nog groter worden als jij of een van je huisgenoten behoort tot de groep van mensen die kwetsbaar zijn voor een ernstig beloop van een corona-infectie. Als je in je nabije omgeving meegemaakt hebt dat iemand erg ziek is geworden door corona of misschien zelfs overleden is, kan dat zorgen voor twijfel en onzekerheid.  

Nu de anderhalvemeterregel voorlopig nog wel zal bestaan, moet je zoeken naar nieuwe manieren om samen met gezinnen, structurele problemen samen weer aan te pakken. Corona kan geen excuus meer zijn voor afwachten of uitstel. Daardoor ontstaan immers nieuwe kwetsbaarheden. Om leren gaan met de blijvende dreiging van corona is een onderdeel van ons leven en werk geworden.  

Het is belangrijk dat je blijft afwegen welke vorm van contact past bij de specifieke situatie van het kind, de jongere, het gezin of andere betrokkenen. Daarbij weeg je samen de impact van jouw handelen op de fysieke en mentale gezondheid en gebruik je de ruimte die de RIVM-richtlijnen je bieden. Maak bijvoorbeeld de afweging of een huisbezoek voor alle betrokkenen veilig kan verlopen. Ga je alleen of samen? Wil je elkaar juist nu echt in de ogen kijken en geen non-verbale signalen missen? Wil je nog andere hulpverleners meenemen? Stel jezelf ook de vraag of betrokkenen in staat zijn om de instructies voor de algemene hygiënemaatregelen op te volgen. Misschien is het beter om op kantoor af te spreken? Dit alles vraagt veel van professionals.

Is face-to-face contact mogelijk?

  • Face-to-face contact is mogelijk als geen van de betrokkenen klachten heeft. Overleg met elkaar hoe je dat vorm kunt geven en houd je aan de algemeen geldende adviezen. Daarnaast kun je ook face-to-face contact hebben met kinderen van 0 tot en met 6 jaar met een neusverkoudheid en zonder koorts die niet in het bron- en contactonderzoek van de GGD zitten of een gezinslid hebben Ook is er contact mogelijk met kinderen waarvan de klachten bekend zijn door bijvoorbeeld hooikoorts of astma.
  • Zoek in alle overige gevallen samen zoveel mogelijk naar andere vormen van contact, zoals bijvoorbeeld Skype of FaceTime. 
  • Soms is het ondanks verkoudheidsklachten, koorts of benauwdheid, toch nodig voor het welzijn of de lichamelijke verzorging van de jongere om elkaar in levenden lijve te zien. Bereid dit dan samen met betrokkenen goed voor. Houd je goed aan de algemene hygiënemaatregelen en richtlijnen van het RIVM en gebruik zo nodig persoonlijke beschermingsmiddelen. Zo maak je de kans op besmetting met het coronavirus voor jezelf en anderen zo klein mogelijk. 

Helpende vragen bij dilemma's

Het afwegen van het belang van de mentale en de fysieke gezondheid van betrokkenen en van het belang van face-to-face contact kunnen dillema's oproepen. De adviezen voor de ambulante of residentiële setting zijn leidend. Ook de volgende vragen kunnen helpend zijn: 

  • Welke intuïtie of emotie ervaar je als je een keuze moet maken?
  • Welke waarden staan op de tocht? Wat is daarbij belangrijk? (Denk aan gezondheid, zorgvuldigheid, verantwoordelijkheid, solidariteit en loyaliteit.)  
  • Als je de waarden afzet tegen de feitelijke situatie, welke belangen komen dan in het geding? Welk belang is dominant en richtinggevend?  
  • Met wie ga je je dilemma bespreken voordat je overgaat tot handelen?

Aandachtspunten bij face-to-face contact 

  • Houd je aan de algemene hygiënemaatregelen van het RIVM. 
  • Houd je aan de specifieke adviezen voor de ambulante of de residentiële setting over contacten met jongeren/gezinnen. 
  • Bereid face-to-face contact goed voor. 
  • Overweeg elke keer opnieuw of face-to-face contact mogelijk is. Als er verkoudheidsklachten ontstaan bij een kind, jongere, zijn ouders/opvoeders, huisgenoten of jouzelf voor een al geplande afspraak, is dat reden voor een hernieuwde afweging. Met kinderen van 0 tot en met 6 jaar met een neusverkoudheid zonder koorts en kinderen met verkoudheidsklachten door bijvoorbeeld hooikoorts of astma kun je gewoon blijven afspreken, mits zij niet in een bron- en contactonderzoek zitten van de GGD of gezinsleden hebben met koorts of benauwdheid.
  • Als je corona-gerelateerde klachten hebt, laat je dan testen bij de teststraat van de GGD. Je kunt een afspraak maken voor een test door 0800-1202 te bellen. Dit nummer is 7 dagen per week tussen 08.00 en 20.00 bereikbaar. Tot de testuitslag bekend is blijf je in principe thuis. In overleg met je werkgever en/of de GGD kun je daarvan afwijken. In dat geval moet je soms persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken.
  • Als je je zorgen maakt over een kind, jongere of ouder en je twijfelt of face-to-face contact mogelijk is, zoek dan collegiaal overleg. Samen met een collega, een deskundige of je leidinggevende kun je je vragen bespreken. Met behulp van het afwegingskader voor de ambulante hulpverlening of het afwegingskader voor de residentiële setting kun je een goede afweging maken van wat je het beste kunt doen. 
  • Bij de opvang van jonge kinderen, bij de verzorging van kinderen met een beperking en in de dagelijkse opvang of in woonvoorzieningen is fysiek contact onvermijdelijk. Hierbij is het van belang om de gebruikelijke gang van zaken aan te passen aan de huidige situatie en maatregelen te nemen. Dit draagt bij aan de bescherming van de jongere/het kind, jezelf en anderen. Accepteer bij kinderen tot en met 12 jaar dat het niet lukt om anderhalve meter afstand te houden. Probeer bij jongeren van 13 jaar en ouder, wel zoveel mogelijk anderhalve meter afstand te houden. Probeer in deze situaties het aantal personen dat contact heeft met het kind of de jongere zoveel mogelijk te beperken. Of en wanneer welke persoonlijke beschermingsmiddelen nodig zijn, lees je in de specifieke adviezen voor de ambulante of de residentiële setting.

Vlogs uit het jeugdveld – Hoe blijven we in contact?

Hoe blijf je in deze coronatijd in contact met gezinnen en elkaar, binnen je eigen organisatie en de organisaties waarmee je samenwerkt? Hoe zien je dagen eruit, hoe doe je je werk als jeugd- en gezinsprofessional en wat betekent dit voor de gezinnen met wie je werkt?

We vroegen professionals in de jeugdbescherming ons in een vlog te vertellen hoe het hen is vergaan tussen half maart en half april.

Vlogs jeugdbescherming over contact tijdens coronatijd

Bekijk de vlogs van jeugdbeschermers over contact en corona

Meer informatie

Onderstaande links verwijzen naar andere pagina's die helpen om samen met kinderen, jongeren, hun ouders en andere betrokkenen een goede keuze te maken over het hebben van contact en de mogelijkheden van bezoek. De adviezen gaan over kinderen, jongeren en gezinnen zonder én met klachten die wijzen op het coronavirus. De informatie is afgestemd met het RIVM.  

Een voorbeeld:

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies